Tunlai hian Aizawl veng leh khaw thenkhatah thosi atanga kai theih, Dengue natna a leng mek a. Health department hotuten September leh November inkar chu he natna kai a awlsam zual hun a nih thu an sawi.
Health department hnuaia State Vector Borne Diseases Control Programme (SVBDCP) hotute chuan tun hnaiah Aizawla veng pahnih – Edenthar leh ITI bakah Lunglei district-a Sekhum khuaah Dengue natna vei nia ngaih theih damlo eng emaw zat an awm tih The Zozam Times an hrilh a, Edenthar Vengah Dengue vei an tam zual tih an sawi.
SVBDCP hotute chuan Dengue lenna hmun nia ngaih veng leh khuate chu an ngaihven a, hri leng tihtawp a nih theih nan hma an la nghal tih an sawi a, “Khawtlang hruaitute kan bepawp nghal a, an huam chhungah thosi pian theihna tur tui tlinna hmunte enfiaha tui tlinna hmun leh an veng chhung hnawmhnawkte then fai hnatlang nei rang turin kan ngen,” an ti.
September leh November thla inkar chu Dengue natna kai a awlsam zual hun lai a nih thu SVBDCP hotute chuan sawiin, “September thla kan kai chho tan ta a, he natna kan kai loh nan fimkhur zual a tul hle,” an ti.
Tun hnaia Dengue vei an punna hmuna nia sawi, Edenthar Veng khawtlang hruaitute chuan an veng chhungah Dengue natna vei an tam thu sawiin, “In lama inenkawl an awm rualin damdawi ina admit pawh an thahnem hle a, Synod Hospital, Durtlangah kan veng mi Dengue vanga awm mek an thahnem hle,” tiin The Zozam Times an hrilh.
Dengue vanga na mekte zingah seriuos takte pawh an awm niin Edenthar Veng khawtlang hruaitute chuan an sawi a, “Mi thenkhat hi chu an na angreng,” an ti a. An vengah Dengue a len tak avang hian September 3, 2022 (Inrinni)-ah T Section huam chhungah tui tlinna leh kawra tui luan tlang theih lohnate then fai hnatlang an nei dawn tih an sawi.
Aizawl leh khaw thenkhata Dengue vei nia chhal mi thenkhat chu Rapid test hmanga endik an ni a, health department lam erawhin Rapid test hmanga endikte chu positive-ah an pawm thei lo thung.
Hemi chungchanga zawhna chhangin SVBDCP hotute chuan sorkar laipuiin Dengue chungchanga inkaihhruaina a siamah Elisa khawla endika positive-te chauh chu sorkar chhinchhiahnaah ziah luh thin a nih thu an sawi a. Rapid test chu tha viau mah se result dik lo a awm thei tiin, tun hnaia Rapid test-a positive, Elisa khawla negative leh pawh a awm tih an sawi.
Dengue natna hi chi hnih a awm a, Dengue Fever leh neurogenic a nih thu SVBDCP hotute chuan sawiin, “Mizorama kai tam zawk hian a na lo zawk, Fever an kai tlangpui,” an ti a, hetihrual hian mi tam takin an thihpui, neurogenic chu kai ve theih reng a nih thu leh fimkhur a tul thu an sawi a, Mizoramah Dengue vanga thi an la awm loh thu an sawi a ni.
SVBDCP hotute chuan Dengue thehdarh thei thosi chu ‘Aedes aegypti’ a ni a, Mizoramah a tam hle tih an sawi a, hetihlai hian Mizorama awm Aedes aegypti tam zawk hian Dengue hrik an pai lo tiin, “Tuna Mizorama leng mek hi state pawn atanga rawn lut niin kan ngai,” an ti.
Sorkarin a pawm theih Elisa khawl hmangin kumin January atanga July thla chhung khan sample 823 endikah Dengue vei finfiah 51 an awm.
Health department-in an chhinchhiah chinah kum 2013 atang khan Mizoramah Dengue vei pasarih awmin, kum 2016 khan he hri kai hi an awm tam zual a, hemi kum hian Dengue vei 580 an awm a ni.
Kum 2013 atanga kumin July thla thleng khan Elisa khawlah sample 6,701 endikah Dengue vei finfiah 1,185 an awm a, Mizoramah Dengue vanga thi an la awm lo niin SVBDCP hotuten an sawi.