9/11 kha!

  • Zirsangkima

September, 2001 zàn a ni. Thawhlehni zàn a ni. Kohhran pangngai inkhâwm zàn a ni lo. Mahse, chumi zàna Zarkawt Biak ina inkhâwm tùra intlar ringawt pawh chu chhiar dáwn ila, zanriah chaw nghei a ngai hial ang! tih tùr khawpin Faktea rawngbàwlna chhim tùra inkhâwm tum, mi sãng rual chuan Zarkawt Biak in an pan muah muah mai a. An zíngah chuan kei leh ka thian tha ber ni reng thin RS-a (Rosangliana Chhangte) pawh kan tel ve.

Kan kawm chhak lawka ding luah mai, Zarkawt Biak in turu chu—ka thianpa nèn chuan—Baptist kohhrana lawi ve ve tih takah, kan vawi khat tei luhna a ni a; ropui kan ti ngei mai. Chu aia ropui, local cable TV-a kan lo thlìr ve Faktea rawngbàwlna ropui tak mai chu a takin kan hmu ve ta! High sikul tlánga khawsa ve tho paw’n thutna kan chang bîk lo a nia! Faktea, kei chuan Ramthar vénga kan awm lai atanga ka ‘U Faktea’ chu ka va inkhawih thlûktír ve a; tin, ka thianpa paw’n.

Inkhâwm laklawh laiin êng (power supply) a rawn thim. |hutna pawh chang lo tâ chu kan thian dùn chuan kan in lam (Govt High School Quarters) panin kan hãw leh ta ngawt a. In kan thlen rual chuan êng chu a rawn awm leh roh si a. Tláng lam Biak ina han inkhâwm tum leh ai chuan TV ka chhuah a. LPS lama Live telecast en tum chu kan ni ve nâ a, ka hmeh kual ka hmeh kualna lamah CNN ka hmet fuh ‘palh’ hlauh. Keini thian dùn, college rap pha ve ve tawh tán chuan khawvêla ram ropui USA rùn a nih thu chuan kan mit leh beng a la lo thei lo. Mi sualte kut avànga Twin tower (World Trade Centre) khu luih luih mai chu, lunghnúr takin kan lo thlír ve ta dauh dauh a …

Alan Jackson-a’n hemi hnu lawk, November 7, 2001-a mipui hmaa a vawi khat nána Country Music Association (CMA) Awards-a a sak chhuah, ‘Where Were You (When The World Stopped Turning?)’ hla thu kha, khitiang khian kan lo chháng ve a nih chu!

‘Kha September ní—ni runthlâk tak maiah khán khaw’nge i awm?’ tiin a hla bul a tan a—Country singer lãr leh hmingthang Alan Jackson-a chuan. A sawi a sawi a, ‘Van dumpâwl ruih lam pana mei khu dum zám chho chúk chúk mai kha mak tiin i lo thlír ve em?’ tih a sak thlen lai chuan, ‘Tel ve e!’ tiin ka chháng ang! A tlar hnuaiah, ‘Naupang chumchiap, an nu leh pa chána tapte kha i lo tahpui ve meuh maw? An chin rêng hre loa awm mékte tawngtaina hla te kha i lo zawmpui ve thei rêng em? A nih leh, thih leh dam inkára an din laia, vut leh khû kár atanga nungdama rawn tei chhuak hlawlte lawmpui khán i lo áu ve chiam zawk em ni? Nge, in chim hnuaia la tángte tán i lo tap ve zâwk? Kan ram mite him nán leh an nun nána an nunna chhàla chhanchhuah hna thawktute kha i lo chhuang ve em? Vàn lam hawia |anpui vartu hnai reng tanpuina dílin i tawngtai ve ngei ang tiraw … ?’ tia Pu Jackson-a hla hi, athen azár chu tem pha ve-a ka inhriat avàngin ka tahpui nawn fo mai!

He hla hi, khatia an ram, America rùna a awm hnu thla khat a liam ta maw tiha a zan mu thei loina a phuah chhuah a ni.

‘Zíng dár li a rîk ral ral lai pawh la hriain ka inhria. Kan rama firfiakho ràwlrála an chêtna avàng mu thei lo ka ni. Ka za cheng a, tih theih erawh ka nei dèr mai si lo! Kan mi sual phiangsenho vànga nunna chán tate thisen chuan ka mu tùr chu min kai tho zêl a … “Naktûk zíng” tih tawh tùrah tho chhuakin ka pen leh ziaklohpuan ka la a, he hla hi ka phuah ta a … A hla thu hi a rawn lang zawt zawt mai a. Khawi dang atanga maha ka dawn a ni hranpa lo; thilpêk (gift) a ni ringawt. Chutih rual chuan a thlûk pawh a rawn luang pur pur mai a; a tûkah ka rem khâwm tha leh a ni. A bâk leh mi dang an awm lo!’ he hla, ‘Where Were You (When The World Stopped Turning?)’ tih hla, a kum leh, 2002-a rimawi khawvêla chawimawina sáng bera ngaih, Grammy Awards a dawn phah hialna hla a phuah chhuah dàn chu Alan Jackson chuan a sawi.

Hei, vawiinah September 11 chu a lo inher chhuak leh a; kum 21 lai a lo inher liamta reng mai. Vawiina college rap tan tìr tam tak hi chu an la piang lo ang—kha US-in chhiatna râpthlâk a tawrh hun lai khan! Ngaihtuahna dang ka nei ta daih mai!

Khami ní-a ràwlrála chèten an tih chhiat tâk, in chhàwng thiang hlut zawng kha, vawiin kan India pawisa hlutzáwnga kan teh chuan US dollar tld. 3.56 zeta hlú a ni pha asin! Feet 1,368 leh feet 1,362-a sánga company 400 chuang laiin ni tina sum an ‘chalai’-na, New York màwitu in chhãwng thiang, Hudson lui kianga luang leh intithei taka kum 28 lo ding thiang tawh—film 400 chuanga an lantir tawh, kha World Trade Centre-a Twin tower kha, minute rei lo te chhúngin vaivutah a chang a, mi 2977 ten an nunna hlu tak chu, thâwk leh khatah an chán dèr a nih kha! ‘In God We Trust’ titu hnam meuh pawh, khawvêlah hi chuan an him chuang lo a nih kha!

Tin, khatih lai khan America khân ram rùn leh hlauh a nei lo a; khawvêla lal anga lèn a nih lai a ni. Mahse, chu ‘lal’ chu rùn thei a lo ni nameuh mai a; an air traffic leh control system changtlung êm êm maite chu tih chhiat theih niin an thlawhtheihna enkawltu rintlâk ber berte pawh, hruaikawia buma, tih chhiat theih an lo ni chiang mai. An rál vèn bûk, vawi khat ‘hmeh keuh’-a khawvêl pum chhiatrupna thlentír thei kawltu in ropui, an rál-vèn-bûk Pentagon pawh, Pathian tel lo chuan a him chuang lo a nih kha—mi 184 in nunna an chán a nih kha!

Khawvêlah hian him tâwk rêng a lo awm rêng rêng hleinêm maw le … tih hi, he 9/11 rawn thlen leh apiang hian kan rilruah rawn riak ziah tawh rawh se.

Leave a Reply

error: Content is protected !!