Piantharna Chungchang

  • Upa Lalthara, Kohima (9436001667)
  1. ‘PIANG THAR’ TIH HI THIL HRANG HRANG KAN KAWHTÎR TA-IN, CHÛNGTE CHU BIBLE-A ‘PIANG THAR’ TIH KAN HMUH NÊN HI CHUAN THIL HRANG DAIH A LO NI TA BAWKIN A LANG

28.1 Tunlaia ‘piang thar’ kan tih hi chu kum zabi 18-na lâi vêla Evangelical Movement-in a rawn hrin chhuah anga ngaih a ni tlângpui a. Hei hi Mizo Kristianten kum 1960-1970 vêl lai khân kan lo la chhâwng ve tan ta niin a ngaih theih a.

28.2 Kan sawi tâk ang khân, Lal Isuan Nikodema hnêna ‘gennao anothen i ni tur a ni’ (chung lam hrin i ni tur a ni) a tih hi chu ‘a bul tanna’ emaw, ‘ringtu nih tanna’ nena inzawm thil a nih laiin, tunlaia ‘piang thar’ kan tih hi chu thil hrang hrang kan kawhtir ta-in, kan hriat thiam leh kan hrilh fiah dân pawh a hrang nuaih tawh ngei ang le.

(a) Mi thenkhat chuan, ‘piang thar’ tih hi Kristian tha bîk emaw, thlarau lama tawnhriat nei chiang tha bîk emaw ni-a kan ngaihte sawina tawngkam atân kan hmang thin niin a lang. Kan ringtupuite nihna leh dinhmun ni-a kan ngaih sawi nâna hmangin, “Ani hi chu mi piang thar dik tak a ni,” emaw, “Ani hi chu a la piang thar lo,” emaw, “Kristian piang thar lo kan tam,” ti tein kan sawi fo ta mai. Hei hi Mizoramah chauh ni lovin, ‘piantharna theology’ lo chhuah tanna Sâp ramah pawh a ni tho va. Bible Commentary pakhatah chuan “ ‘Born again’ tih chu ‘chung lam hrin’ tih sawi nâna Isuan a hman a ni a; mahse tûnah chuan ‘Kristian tha bîk’ (devout Christians) sawi nân hman a ni tlângpui ta,” ti-a ziah a lo ni ta hial reng a ni.

(b) Mi thenkhat chuan heng thil hrang hrang – ‘Thlarau tihharhna chan’ (spiritual revival) te, ‘chhandam nih inhriat chianna’ (assurance of salvation) te, ‘Pathian hnêna inhlan tharna’ (rededication to God) te, ‘sual simna leh inchhîrna neih’ (repentance) te leh ‘Pathian hlata awm leh Pathian laka tlân boten Pathian lam an rawn rawn pan leh’ (home coming to God) ang te hi sawi nân ‘piang thar’ tih hi kan hmang bawk thin niin a lang. Mahse, hêngte hi chu Bible (Jn 3:3,7)-a Isuan ‘gennao anothen’ a tih (‘piang thar’ ti-a kan lo lehlin) nên hi chuan thil hrang daih niin an lang si a ni. Ringtu (Pathian hrin) ni tawhten puitlin lam kawng kan panna leh, kan zin kawnga kan thil tawnhriat chi hrang hrang awm thei thenkhat (a chunga kan sawi tak ang thilte) sawi nana ‘piang thar’ tawngkam kan hmang ta mai hi chu a fuh lo tlatin a lang.

28.3 Mizoramah hi chuan ‘Thlarau harhna’ (revival) kan dawn pawhin ‘pian tharna’ nên kan ngaihfin nuaih tawh mai a; tawngkam thar awmze nei ni-a lang lêm lo, ‘pianthar harhna’ tih te pawh kan chher chhuakin, kan Pastor leh Upate pawhin inthiamlohna nei miah lovin an hmang ta zêl mai chu a nih hi! ‘Pathian hrin’ nih (‘piang thar’ tia kan lo lehlin) hi ringtu kan nih tanna nena thil inthlunzawm a nih laiin, Thlarau Thianghlim tihharhna hi chu ringtute tichaktu, awmpuitu leh thlamuantu tura Pathian hnen atanga lo kal a ni a. Mizorama harhna changtute hi chu ringtu, Pathian hrin lo ni tawh sate an ni a; hetia harhna an chan hian ‘an piang thar’ emaw, ‘Pathianin a hring nawn leh’ emaw a ni thei dâwn em ni? Hei hian ‘piang thar’ tih tawngkam hi, Johana 3: 3,7-a Lal Isua thusawi nena inpersan taka, Pathian fate thil tawnhriat hrang hrang sawi nâna kan lo hman tak mai dân chu a târ lang chiang hle âwm e. Rev Liangkhai kha chuan chhandam nih inhriatna (assurance of salvation) nei thar te hi ‘piang thar’ ni lovin ‘chiang thar’ an ni zâwk e, a lo ti thin reng a ni.

28.4 Bible-a kan hmuh dân pawhin, Ephesi kohhrana ringtu hmasate kha ringtu an nih tirh lâi leh, Baptisma an chan lâi khân Thlarau Thianghlim tihharhna an la chang lo va. Mahse, Tirhkoh Paulan a zuk kan tuma, an chunga kut nghata a tawngtai khân Thlarau Thianghlim tih- harhna an chang ta chauh a nih kha (Tirh 19:1-7). Kha kha an ‘pian tharna’ emaw, ‘chung lam hrin’ an nih tanna emaw a ni thei lovang; hetiang zawnga sawina Bible-ah a awm lo bawk. Pentecost ni-a Thlarau Thianghlim tihharhna dawngtute pawh kha ringtu (Pathian hrin) lo ni tawh sate an ni, kan tih tawh kha.

28.5 Kan Mizo Bible hman mek-ah pawh hian Sap tawnga ‘Conversion of Saul’ (Tirh 9:1) ti-a headline an pek kha, ‘Saula pian tharna’ tiin headline kan lo pe a; Sap tawnga ‘conversion’ tih-in a kawh chu ‘sakhaw inlehna’ emaw ‘sakhaw thar vawnna’ emaw a ni mai a; tunlaia Kristian sakhaw rawn vuan thartute (conversion case ni ngei) hi an ‘piang thar’ kan ti duh leh miah si lova. Puan sen duk zuartu Lodi, ringtu a lo nih tak chungchang ziahna lai pawh kha ‘Ludi pian thar’ tiin a headline kan pe bawk a (Tirh 16:11). A Bible thu (a contents)-ah te hi chuan an ‘pian thar’ thu emaw, an ‘piang thar’ anga sawina a awm miah si lova. Paula ngei pawhin vawi khat mah ‘piang thar’ (born again) anga a insawina kan hmu lo. Tin, Lal Isua rawn ring thar dangte chanchin ziahna (conversion case ni ngei)-ah te pawh hian ‘chumi, kha mi pian thar thu’ tiin emaw a headline kan pe leh chuang lem lova. Chu bakah, tunlaia kan ram thar field-a Kristian sakhua-a rawn inpe (conversion / sakhaw thar pawmna ni ngei)-te pawh hi an ‘piang thar’ angin kan sawi ngai miah bawk lova. Saula leh Ludii ten Lal Isua an rawn rin thar khan an ‘piang thar’-ah kan ngai a; mi dang zawng Lal Isua rawn ring tharte kha chu, (tunlai ramthar field-a ring tharte pawh huamin) an ‘piang thar’-ah kan ngai leh lem lo, tihna emaw ni dawn ni. Heta tang ringawt pawh hian ‘pian tharna theology’ in min chawhbuai dan leh, ‘piang thar’ tih awmzia pawh kan chian lohzia chu a lang ruak thei ang.

28.6 Kohhran Hla Bu kan hman mêkah hian hla 15 lâi (No. 365-379) chu ‘Pian tharna leh Simna’ hla huangah kan dah a. Hêng zînga hla pahnih (No. 369 & 375 – Sâp hla atanga lehlin)-ah te hian ‘I piang thar tur a ni’ tih a awm a. Heng hla pahnih phuahtute pawh hi ‘pian tharna theology’ vaw lartute zinga mi an nih ngei hmel a. Hemi huam chhunga hla dang zawngah te hi chuan ‘pian thar’ lam sawina a awm lo va; a chunga kan sawi tak ringtute nuna thil thleng thin thekhat, ‘sual simna’ te ‘Pathian hnêna kir lehna’ te leh ‘inhlan tharna’ lam hawi hla an ni ber a; mahse, hêngte hi chu ‘gennao anothen’ tih tawngkam (‘piang thar’ tia kan lo lehlin) nên hi chuan thil hrang daih an ni bawk si a ni.

28.7 Lal Isuan Nikodema hnêna “Chung lam hrin i ni tur a ni,” a tih kha “I piang thar tur a ni” ti-a kan lo lehlin avanga helai Bible chang awmzia kan hriat fuh hleih theih loh thu kan sawi tawh a. Hei mai bakah, ‘piang thar’ tih hi thil dang daih sawi nân kan lo hmang leh ta zêl bawk si niin a lang. Chuti ni lo se, chung lam hrin/ Pathian fa ni tawh ringtuten Pathian kan biakhona-a ‘I piang thar tur a ni’ tia kan infuih emaw, hla-a kan sak fo hi thil awm thei tur ni pawhin a lang lo. He hla phuahtu pawh hian ‘pian thar’ hi ringtuten kan tih tur leh kan hmabak hlen tur-ah emaw, keimahni tih theih-ah emaw a ngai a nih hmel khawp mai. Unau chhulkhat chhuak kal khawm ten “Kan pa hrin kan ni tur a ni” tiin infuih thin ila, awmzia a neih hmel loh; kan pa hrin kan nih tawh reng avangin. Chu ai chuan, “Kan pa fa kan nihna nena inmilin kan nung tur a ni” tiin infuih ila, awmzia a nei zawk ngei ang.

28.8 A tir lama kan sawi tawh ang khan, min hringtu-in min hrin avanga he khawvela lo awm ve chauh kan ni a. Hei hi keimahni thil tih ni lovin, mi thil tih zar kan zona a ni. Dik tak chuan keimahni-a ‘piang thei’ kan ni lo ang bawkin, ‘piang thar/ piang nawn’ thei pawh kan ni hek lo. Lal Isua ringtute chu chatuan nun nei tura thlarauva Pathian hrin, leh Pathian fa kan lo ni mai zâwk a ni. Keini lam tih tur leh, kan tih theih tâwk chu Isua rin hi a ni a; (chuta tanga Thlarau Thianghlim tanpuina azara puitlin lam kawng zawha, thang lian zel tur chu kan ni zawk a); chung lam hrin (gennao anothen) nihna erawh hi chu Pathian hnathawh leh thiltih a ni thung. Heti chung pawha Pathian faten kan infuihna atana “I piang thar tur a ni” tih hla kan la sa cheu mai pawh hi thil hriatfuh loh kan neih vang a nih hmel khawp mai.

(la chhunzawm tur)

Leave a Reply

error: Content is protected !!