Mihring tawrh theih loh khaw lumin India tuam thuai dawn : World Bank

Kum eng emaw zat liam tawh atangin India-ah khaw lum lutuk avangin mi tam tak an lo thi tawh a; mahse, report siam thar berah chuan hetiang aia rapthlak, mihring tan dam chhuah ngaihna awm lo khawpa lum leh sai chu khawvelah India ram chu a tawng hmasa ber an ni thei dawn nia tar lan a ni.

World Bank-in ‘Climate Investment Opportunities in India’s Cooling Sector’ tia a hming an vuah report an tihchhuah tharah chuan India-ah hian khaw lum intan hun a hma ang a, a rei tawh zawk dawn bawk niin an tar lang.

“April, 2022 khan India-ah hian khaw lum a intan der tawh a, khawpui ber, New Delhi-ah chuan 46°C lai a ni a. March-ah pawh khan hun danga a lum hun lovah a lum em em a, March thlaa a lum ber kum a ni,” an ti.

Report hi World Bank leh Kerala sorkar tangkawpin ni hnih awh tur, ‘India Climate and Development Partners’ Meet’ tihah tlangzarh a ni dawn.

India chuan mihring dam khaw chhuah theih lohna khawp khaw lum a thleng hnai dawn a, chu chu climate scientist tam tak pawhin an sawi lawk niin Asia chhim lam pum chu a lum chak hle tih an sawi.

“August, 2021 khan Inter-governmental Panel on Climate Change (IPCC)-in Sixth Assessment Report an siamah chuan Indian subcontinent chuan kum 10 lo awm leh turah khaw lum uchuak na zawk a tuar thei dawn.

“G20 Climate Risk Atlas pawhin kum 2021 khan India rama khaw lum lai chu kum 2036-65 velah chuan tun aia a let 25 zeta rei a ni tawh ang,” tiin report-ah hian tar lan a ni.

India-a khaw lum hian eibar zawnna lama thawh chhuah pawh nasa takin a nghawng thei dawn niin an sawi bawk.

“India-a hna thawk 75% (mi maktaduai 380) vel hi khaw lum dan azira thawk thin an ni a, an tan thawh theih loh khawp a ni thuai dawn a. Kum 2030-ah chuan khaw lum avanga khawvel puma mi maktaduai 80 vel hna nei lo tur zinga maktaduai 34 chu India-a mi an ni dawn a, chu chuan thil thar chhuah lamah nghawng na tak a nei dawn a ni,” tia tar lan a ni.

Asia chhim lam ram zingah khaw lum avanga hnathawktu chân tam ber tur chu India a ni a, kum khat chhungin hnathawh hun tha darkar tluklehdingawn 101 zet a chân thei dawn a ni.

Management consulting firm liam, McKinsey & Company chuan khaw lum leh boruak uap avanga India-in kum khata hnathawh hun darkar a hloh hian India ram sum thawh chhuah zawng zawng chu 4.5% zet a nghawng phak dawn niin an chhut lawk a, kum 10 lo awm leh tur tawpah meuh chuan US $ tluklehdingawn 150-250 hu a ni dawn tih an sawi bawk.

Khua a lum zel chuan India tan hian ei tur lam dah that leh inthawn kual te, vantlang hriselna hmanrua thlengin a nghawng dawn niin an sawi bawk.

Ei tur thawn leh damdawi phurh kualnaah a vawta dah thatna (cold chain refrigeration) a mamawh vek tawh dawn niin an sawi.

“Kalkawngah temperature a buai hlek chuan thil inthawnah buaina a awm phah dawn a, vaccine-te pawh a nih tur ang a ni phak lo tawh dawn a. Chhut lawk dan chuan India-in a thar chhuah zinga 4% chauh dah vawhna nena thawn theih a ni dawn a, ei tur hloh hi US $ tluklehdingawn 13 man zet a ni dawn a ni,” tia tar lan a ni.

Covid-19 a len hmaa khawvela damdawi siam chhuak tam ber pathumna ni phak, India hian khaw lum leh vawh dan mil thlapa a siam chhuah thin damdawi 20% chu a hloh dawn a, vaccine pawh 25% zet cold chain tha tawk lo avangin a chhe dawn a, kum khatah US $ maktaduai 313 zet hloh phah a ni dawn a ni.

“India ram pumah khua a lum dawn a, chu chuan intihdaihna mamawhna a tisang ngei dawn a. Mi cheng hmun thuma thena hmun hnih zet hi ni khata US $ 2 pawh hlawh phak lo an ni a, air-conditioning unit hi US $ 260 leh 500 inkar man zet a ni bawk si a, boruak tihdaihna hmanrua ang chi hmang phak chu mi tlem te chauh an ni dawn tihna a ni,” tia tar lan a ni.

India Cooling Action Plan (ICAP)-in a zir chiannaah chuan Indian chhungkua zinga 8% emaw chauhvin air-conditioning unit an nei phak rih mek.

“In chhung leh electric fan te chu awm daih theihna a ni dawn a; mahse, heng thil hi man to tak, mi nazawng lei phak loh a ni a. Chuti a nih chuan mi rethei leh chenna in tha nei lo, boruak chhuah leh luhna tha nei lote chu a tuar na ber ber an ni dawn,” tia tar lan a ni.

Khaw lum uchuak laia awm daih chu thil tha tak a ni a, thih leh dam kar hril a nih thu report-ah hian tar lan a ni bawk.

Leave a Reply

error: Content is protected !!