- Zirsangkima
Mím Kût thla laihàwl a ni a, ruah pawh a súr duh buan buan viau mai a. A cháng chuan zíng lamah khua a thiang vûk a, chhùn lamah a súr leh chiam thìn. A cháng leh zíng atangin a bei ngat ngat a, tlai lamah khua a rawn êng leh uar thìn ang lawi a. Inchei sual awl hun lai ber a ni ngei ang.
Vàngpui tlai khaw ném duai hnuaiah
Inrinni a ni a, ‘Ka chawlh ve ni alãwm,’ tiin ka chhùn mut a. Ka mu tui ngang a ni ang, ka harha sana ka’n en chuan tlai dár li a lo pèl dêr tawh a. Khua chu a thiang vûk a. Kan pindan tukverh chu ka hawng a, favàng tlai khaw êng no mawi leh duhawm tak mai chuan min ti harh sawng sawng mai. Tlai ni ném duai maiin kan kawm thlanga khiang thing hnah a chhun tlêt siaute chuan ka lung hi an ti awi hliah hliah mai a ni.
Kawm thlang tualzáwla naupangho infiam chu an ri chèl chùl mai a. Chutih lai chuan ka rilruah, ka fapa a rawn lang zawk a. A piancham September 19 pawh kár leh a lo ni ta reng mai. Engtin nge kan lawmsak ang tihte ka ngaihtuah neuh neuh a. Chutih rual chuan, kum ruk mi lekin zawhna chhàn harsa pui pui min zawh thinte chu ka rilruah an rawn lang zut zut bawk a; tin, ka chhàn thin dànte nèn chuan.
Zawhna chhàn har chu
Dik tak chuan a zawhna thenkhatte hi chu pá tán pawha chhàn harsa tak takte an ni hlawm—‘Pa, engati nge tawngtai kher ngai lo hian Pathian hian phone a neih ve mai loh?’ tih te a ni nawlh thìn.
A nu nèn hian mahni mihringpuite leh nunna nei zawng zawngte hi Pathian siam vek an nih thu te, mi tinte hi mi dangte hmangaih tùra siam kan nih thute hi kan hrilh dùn fo thìn. Piangsual leh ramtui lei loa awm te, mi rethei leh kutdawhte hmusit loa khawngaih zâwk tùr kan nih thu te, mi’n kan huat zawng taka min tih chàn pawha dawhthei taka tuar hrãm hrãma ngáidam thìn tùr kan nihzia te, a hriat thiam àwm tâwk lekin kan hrilh ve thìn. Amahah pawh eng emaw chen chu sawi a nei ve nite’n kan hre thìn.
Chutia kan hrilh cháng chuan, ‘Pâ, mi dangte kan hmangaih dáwn chuan engtin nge kan tih ang?’ te hi a ti thìn a. A cháng leh a sikul rawn bángte hi inthlâk pawh a inthlâk hma hauh hian min rawn zawng kual ang a, ‘Pâ, vawiinah kan Miss-in Rema a vua a, a hmangaih lo em ni? “Mi dang pawh in sual chuan ka vaw zêl ang che u,” min ti a; min hmangaih lo em ni?’ te hi a rawn ti haw var thìn. Ka thiam ang tâwkin kan thatna tùr a nih chuan hrem kan ngaih cháng a awm thute ka hrilh thìn.
Fa enkawl lam hi tawnhriat ka ngah lohna lam thil tak a ni a, harsa tih êm êm cháng ka nei fo mai. Mahse, ka fapa tluka min ti hlimtu leh ka nun thlâk danglamtu, thil dang eng mah an awm lo tih erawh ka chiang a, ka tán a hlú a, a hlu zual zêl bawk ang. Bawihpuia thil sawi duhzáwngte leh a thil min zawh thinte hi chîk taka ka ngaihtuah cháng chuan mi dangte nunah hian hringnun mawi tak hi hmuh a duh nite’n ka hre thìn.
Hringnun hi a mawi mang e … ti rawh maw?
Ka inphih harh a, in chung záwlah ka tei chho a; ni êng pawh a lo dul deuh ruih tawh. Bawihpuia nu chuan pangpár leh thlai hnahte tui a lo pe mék a. Bawihpuia nèna April thlaa kan hmáwng phun pawh a lo duah tha ve viau tawh a, a hnah la no tak takte chu tlai thli vawt rawn thaw heuh heuh chuan a chhém thle her her a, ni tla tùr eng no nghulh mai chuan a chhun tle siau mai bawk a. Chu lai hmuna awm, engkim maite chuan an mahnia ‘a mawi ber’ chu min lo hmuh ni ber hian ka hria. A nu chu tui ka khaipui a. A antam duah tha tak tak, thliin a rawn chhèm ruala lo lám siau siaute chuan thu tam tak min hrilh ni hian ka hria.
Ka phone-a kan hla chuam ka dah, Bob Dylan-a hla, “You Belong to Me” ngaithla pah chuan Bawihpuia piancham leh a tûka ka piancham lawm kan duh dànte kan sawi dùn a. A chang leh fiamthu kan thawh a, kan nui dùn leh bâwk bâwk thìn. Ni tlâk dáwn ruaiah pawh chuan Bawihpuia nu chuan a pangpár tui pêkna chu a la khai vá reng a. Kan inen a, ‘Bawihpuia—nang—favàng tlai ni tla tùr … hringnun hi a mawi mang e, tiraw?’ ka ti a, min nuih var var a.
Ziak-renga chu!
Bawihpuia hian a thian dangte aia danglam bîk riauna a neih chu thil ziah nuam a ti fál bîk êm êm mai hi a ni. Pen leh lehkhapuan awm lo mah se, hmanrua eng pawh, thil ziah nana hman theih àwm a hmuh tawh hi chuan, khawiah pawh hian a rilrua awm ang ang hi ziah a tum ringawt zêl thìn. Kan in chhúng bang leh tukverh, a … dárthlalang zawng zawng hi a ráng riai ruai ringawt mai a ni.
Tum khat pawh, chokáah a nu puan thuina bulah a tâp a tâp a. Chhuata hriau lo tla chu a chhar a, a bul lawk fridge-a “My name is…” tih a ziah lai tak chu ka va hmu fuh hlauh mai a. Pindanah ka ko a, kan inhau ta!
‘Hriau chu puanthuinaa hman tur, fridge banga thil ziahna tùra siam a ni lo. Fridge bang chu rawng hnawih vek a ni a, hriaua kan thai chuan a ráng ang a, rawng thar lei a, hnawih that leh vek a ngai dáwn a nia,’ ka ti a.
Ka thu sawi lai chuan ngun takin min en kiau a. Hmanrua reng rengin hmanna tur bîk an neih theuh thute ka hrilh chiam a, chíng chhunzawm tawh lo turin ka vau bawk a. Chumi hnu chuan bang leh hmun danga a thil ziah hrât lutuk pawh chu a zia ve deuh niin ka hria.
Motor neih thu
Kum nga chuang bank-a pawisa ka lo khâwl tawh ka lâk chhuah ní chuan ka hlim ve hle mai. Bawihpuia piancham hma ni chiah a ni a, taxi-in Mahindra showroom ka pan a. Chhúngkuaa hman atána ka lo hauh tawh, Scorpio ka duh ang tak mai chu ka va la chhuak a nih kha.
In lam pana motor thar ka khalh lai chuan tú ma hriat loh hian ka lo nui leh ver ver thìn. Tûnah chuan véng danga kan chhúngte pawh kan tlawh ve zung zung thei tawh ang a; Bawihpuia pi leh pute pawh kár tàwp chawlh hmanpui tùrin thingtláng lamah kan zin ve thei tawh dáwn e. Bawihpuia pawh a unau dangte nèn an inhmu tam thei deuh tawh ang a, unau pawh an inpawh theih phah dáwn a ni, ka ti a; ka hlim hãw hle.
Bawihpuia piancham chu
Nghâkhlel êm êma kan thlìr, September ni 19 chu a rawn inher chhuak ta nge nge a. Chumi tûk chuan duhawm fahran hian káwl chu a êng no nghelh a; ni rawn chhuak pawh chu tûk dang zawng aia thar bîk riau hian ka hria. Bawihpuia zíng thawh hma chuan a nu’n min kai tho a. Nimin lama a cake lo va order chu a rawn chawi phei a; a khum bul dawhkànah chuan kan húng a. A piancham làwm tùra rawn zin, a pi leh pute pawh an rawn tho a, an present báwmte chu an rawn húng ve bawk a; tin, a ní te leh a nuteite chhúngkua paw’n.
A zíng thawh hun àwm vêlah a khum chu kan hual laih a, ‘Happy birthday’ hla sàin kan kai tho a. A rawn harh chu a thophang ngang mai. Mak tih hmèl êm êm hian mi a en kual hé háw phawt a. Min rawn melh rual chuan a present dawnte leh a cake te chu ka va melh zawk a. A lâwm êm êm mai a. A rawn tho chhuak a, min rawn kuah chawn chawn a; kei chuan ‘Happy birthday son, I love you,’ ka ti a. Eng emaw hi sawi a tum ve a, a làwm vàng nge ni ka hre lo, eng mah a sawi chhuak lo. A khum bul dawhkàna a thil dawn lam chu a pan thuai a.
Chumi ní chuan motor thar leh Bawihpuia piancham làwmin picnic spot lamah kan chhuak dial a. Kan hlim tláng hle mai a, tlai dár thum pelh deuhah kan hàw a.
Zanriah kîl hmain motor chu ka va thlêk leh a. A zuartute’n eng emaw chhiat palh thulha hmanraw hman mai tùr min pêk telte chu motor-a dah fel pahin ka sil nghâl a. Ka motor sil mêk lai chuan ka ha ti ziau êm êmtu rî ka hria a. A tìr chuan engah teh vak ka ngai lêm lo; mahse, a ri chu a ring tial tial si a. Ka ding hlawl a, ri rawn chhuahna lam pan chuan ka vei thuak thuak a. Duat taka ka enkawl, ka motor thar front seat bang chu ka fapa chuan lung hriam hmangin a lo thai ráng mék chu lo niin!
Kum nga chuang pawisa pawh hmang tha phal loin motor lei nán tiin kan lo inkhêk ve a ni a; a ràn hlau rêng rêngin uluk leh dimdawi theihtàwpin kan khalh chhuak ve a. Chutih laiin vawi tam tak ka lo hrilh tawh leh chíng tawh lo tùra vau pawh ka lo vau hial tawh ka fapain a thil lo tih sual tawh thin ang chiaha ka motor thar a’n ti hmél-hem ta mai chu ka ngai thiam thei ta lo. Ka sa phat a, ka thinin a tuar ta lo—
Motor kawngkhàr chu ka hawng sawk sawk a, ka hmanraw hmuh remchàn hmasak ber chuan ka vaw ta a ni. A vuak pawh ka vaw na hle tih pawh ka inhria.
Mahse, ka fapa chu a tap tlat lo! A nu ka va ko a; ani’n a fapa duat lai na tuar hmél, tap thei bawk si lo chu a hmu ngam lo a, Bawihpuia pú chu a va ko a. Kan buai ta luai luai mai. Ka duh loh ber kan thleng dáwn ni hian ka hre tlat lehnghâl a. Ka motor thar, Bawipuia’n a bang a thai ràn zawh chiah chu a la tlàn tha thei khawp mai—damdawi in thleng zo tùr khawpa chak chuan …
Ka fapa vuak nan chuan wrench ka lo hmang a lo ni. A kut ruhte leh a hnungzáng ruhte chu ka lo vaw tliak nasa hle a lo nih chu!
Chumi zàn chuan Bawihpuia chu ka ko zankhua thak a; vawi khat mah min chhàng lo. A thil tih sual chánga ka hnêna a tih ziah thin angin, tûn tum chu a hnènah ngaihdam ka díl ve thung a! Ani kha chu ka ngaidam ziah thìn kha a ni a; min dìl hma hauh atang tawhin ka ngaidam sâ diam tawh thìn. Mahse, ka hnêna ngaihdam min dìl tawh zât aia tam fé ka dìl hnu paw’n ani chu a la ngawi tlat mai si!
Kár hmasa mai pawh khán a nu nèn, amah vànga khawvêl nuam kan tihzia te, hringnun mawi kan tihziate kha hahípin kan sawi dùn a nih kha! Tûkin mai pawh khán, Bawihpuia kha a hlim êm êm mai a, vawiin chhùna tui chèn zirtír tùra min ngen nasatziate kha … Ka mitthláah engkim mai chu an la lang chiang êm êm mai si!
Kha naupang fel, nun mawi leh zaidam êm êm mai kha, amah Siamtu khân a nunna atán, boruak a thâwk luh kha tâwk a ti thìn; mahse, tûnah chuan kháwl hmangin a thaw ta!
Zíng káwl a rawn êng tan dék dêk a; chumi ni lo thleng tùr chu ka piancham a ni. Káwl chu rawn êng lo se ka va’n ti tak êm! A chhan chu ka fapa hian min kalsan mék a ni si a. Chumi tûk dár 5.30 vêl chuan Bawihpuia marphu, nimin mai pawha tha taka kal kha an chàwl rual ta thuap mai a nih chu! Chumi ni chu ka birthday … maw?!
‘Pa …’
In lam panin motor-in ka tlãn hãw a; tah pawh hi ka tap thei lo. Ruah a súr buan buan a. Ka motor khalh lai chu ka haw êm êm ringawt mai a ni. Ka fapa aia ka lo hmangaih hman chu hrehawm ka ti a, ka thiltihah ka inchhîr êm êm mai a, ka inten a, ka zak ngawih ngawih a ni.
Kan in kawt ka thlen chuan nimin tlaia ka motor hùnnaah chiah motor ka húng leh a. Motor hmaah chuan ka thingthi a, ruah paw’n min nan huh zawr vek dáwn tihah chuan Pathian hnênah ngaihdam ka díl mawlh mawlh a ni.
Bawihpuia’n ka motor thai ràn nána a hman lung hriam pawh chu ka kiangah chuan a lo la awm reng a. A thil ziah rànna lam chu ka va pan a. Chirhin a lo hliah vek a; a thil thai ràn chu eng mah hmuh theih a ni lo. Ka kutin ka chúl thuak thuak a. Chutah “Pa…” tih lo inziak chu ka fapa sùlhnu ngei a ni tih ka hai lo. Ka chúl fai phei zêl a, a birthday tûkah khán làwm thu min hrilh a tum ve ngei a; mahse, eng mah a sawi ve thiam lo a nih kha. Bawihpuia chuan ka hnênah, a thiam ang bera làwm thu min hrilh a lo tum ve chu lo niin!
A thil thai ràn chu ka chhiar nawn leh thìn—“Pa … Thank you … I love you so much!”
Nunna nei chu hmangaih tùr …
Ka bengah chuan ring êm êm mai hian Bawihpuia zilh nána ka thu hman fo chu a rawn thleng ta—
‘Mahni mihringpuite leh nunna nei tawh phawt chu hmangaih tùra siam an ni… Hmanrua chuan hmanna tùr bîk an nei theuh. Hriau chu puanthuinaa hman tùr; fridge banga thil ziahna tùra siam a ni lo. Fridge bang chu rawng hnawih vek a ni a, hriaua kan thài chuan a ráng ang a, rawng thar lei a, hnawih that leh vek a ngai dáwn a ni.’
Chutah, ka fapa âw ka hre zui zat a, ‘Pa, rawng chu eng zât man nge?’
Rawng man chu ka hria. Fridge chu a bang mai ni lo a thar hlawk paw’n thlâk dawn ila, pawisa engzât nge sèn ngai dawn tih ka hria e. Mahse, ka fapa, thlàna mu tawh kai tho leh tur hian sum engzât nge ngai dawn tih erawh ka hre lo!
– May 29, 2010 (5.10–10.25 pm)