Thiam chang ka ni (Sual Sal)

  • Hmaa Hauzel

Sual sal min bawihtu ka nun tibuai tu’n,
Thiam loh chan tir atan mite hmaah min khing;
Ka sual tam zozai a han phawrh chhuak a,
Ka lei hringnun hi a zam leh thin…..

Kum 1987 khan Mizoram chuan state puitling a nih hnua MLA inthlanpui hmasa ber a hmachhawn a. Amah chu, ramhnuai sorkarah pawh nihna sang tak chelh a, sorkar fawng vuantu ni phak a nih vangin Politics khawvelah hriat hlawh pawl tak a ni. Kum 1987 inthlanpuiah hian Aizawl East 1-ah Candiate a ni a; ramhnuai sorkara Minister hial ni si kha Mizoram People’s Conference (MPC) candidate a ni ta tlat thung. He inthlanpuiah hian Aizawl East I a candidate pathumte an inhnehtawk hlawm viau a, MLA atana thlantlin tak Saingura Sailo tlinna hi vote 351 chiah a ni. Mizo National Front (MNF) te kha ramhnuai atanga an rawn hawn tirh, sorkarna an chan hnu lawkah 1987 General elction hi neih a ni a. Aizawl-ah ngat phei chuan MNF boruak vung vanglai a ni a. Kha inthlanpuiah khan Aizawl a bial pariat zinga pasarih zet an la ta hial reng a ni. MNF boruak that vanglaiah vote 351 chauha an candidate a tling a nih chuan Aizawl East I biala candidate pathumte hi an inhnehtawk hlawm hle tihna a ni ang.

Politics hi a makin, a lo tenawm khawp mai hi a lo nia. Khatia MLA candidate a han nih ve takah khan ‘a chhang eitute kha doralah chang zovin’ tih ang mai khan a chinchin tha lo hlir mai an sawi an sawi ta mai a. Tawngkam fei kibara khawhin an cheksawlh a, Ar chuktui lo khawpin an chhuah duh ta mai a. Thudik hrula phuah belh, ngaihbel leh rinthu leng velte chuan ‘Khual thuthang leh Ar pan chuk’ an tih ang zawng zawng a neih zo va. An puh chhiatna te, an diriamna leh cheksawlhna zawng zawngte chu vahchap kang ang maiin a darh chak a. Chutih hunah zet chuan a chanchin tha lai leh a thiltih that zawng zawngte chu thlana phum leh tuipuia lung vawm luh ang hlauhin a pil bo zo va, hriat reng reng a hlawh zo tawh lo.

Pathian hla tha tak tak phuahtu a nihna an hre duh tawh lova, ram hnuaia a naute chu zaipawl tha takah a chantir zel thei tihte leh remna leh muana thlahlel em emtu Kohhran hruaitute tan belh tlak, an mi rin ngam a ni tih an theihnghilh zo ta a. Ram tana thahnem ngaihna te, a theihna leh thiamna zawng zawngte chu a daisual palh, a tih dik tawk loh leh hnuhma pawr tlemte chuan thim angin a zin hnan a, hliahkhuhin a awm zo ta. A nun kilkhawr ber thlenga phawrhsaka awm in, a nun hlui mual liam tawh leh a hnuchhawn ram, kir tawh lo tura a duh ve ngawih ngawihte chu kaihthawhsak niin, tharthawhsak a ni a. ‘Mangtha’ tia a lo vailiam tawh zawng zawngte chu amah vawm nan an hmang a, diriam leh cheksawlhna hmanraw tangkai takah an lo chang zo ta.

Inthlan boruak sang tak karah sawichhiatna nasa tak a tawh zui leh tak zelah chuan zahte, hlauhthawnna te leh zamna namen lo tak a nei lo thei lo. Chung hun harsa leh boruak pik tak hnuaiah chuan amah sawichhetu leh puh chhe tute chu vawm let a, khin let a, khawvel court na kal hial a duh rum rum chang a nei ngei ang a. Han insawifiah duhna lian takte pawh a nei ve ang. Mahse, khawvel court hmaah zualko mai lovin “…In sualte chu sen lar angin awm tawh mah sela, vur angin a var ang, sen duk angin sen tawh mah sela, beram hmul angin a awm ang.” (Isaia 1:18). titu Pa Pathian hmaah ngei chuan thinlung lungchhiain a zualko ta zawk a. ‘Lungchhirin i hnen ka pan ang’ tia pa lam hawi a ni bawk a ngaihdamna famkim a chang ta a. Pa Pathian hmaah chuan an sualte sim a, inchhira pantu amah ang tan thiam loh channa reng reng a lo awm tawh lo, a ropui a sin. Salvation Army Genral 16-na John Gowans-a’n ‘Tumah rengin an awmdan hlui, an zawt lo ang thianghlim tawh si; a tih ang kha a chan a lo ni ta a:

Ka tlantu duh, min hmangaihtu Lalpan
Amah a ka dinhmun min han hrilh chuan;
Misual kei mah ang thiam loh chantirna’
dan reng a awm lo – Halleluia!
Kei misual thiam chang Lal Isua vangin,
Pa Pathian nen inremin kan lo awm leh ta!
Thlarua thianghlim tihdamna hlu changin,
Ka dawng thin felna leh khawngaihna!

Famkim lo mihring, tihsual leh tihpelh, dai sual leh tluk sual chang nei remrum thin kan ni a. Pathian hmangaihna leh khawngaihna zarah kan tluk pawhin kan tho leh thin. Amah vang vekin dawihte an huai a, nguite an hlim a, tapte an nui a, hnual tawhte an phur thar leh thin. Khawvel mite buk lunga buk tlin zawh rual loh pawh dan thar khawngaihnaah chuan bul tlinin an awm a. Sual a tlu tawhte ngei pawh chu sual hnehtu an lo ni ta zawk. Chu chu Pathian ngaihdamna famkim changte tana khawvel thar, khawvel mawi leh ropui zawk chu a ni.

Aw min hmangaihna a va ropui em!
Thiam chantirtu khawngaih thil thlawn pek hlu!
Ka hlau lovang a, ka zam hek lo vang,
Ka tlantu Isua ka rin vangin.
Thlarau damna kim ka lo chang ve ta
Sual leh thihna danin min tibuai tawh lo vang;
Dan thar khawngaihna Isua kristaah,
Sual hnehna ngamtu ka lo ni ta.
Chhandamna tuikhura tui lawm takin,
Ka chawi fo vang ka na tinreng dam nan;
Ka rinna siammtu leh tifamkimtu
Lal Isua Krista, ka lam a tang.

‘Tluk hi thil pawi ber a ni lova, thawh leh tawh loh hi a pawi ber zawk chu a ni’ an ti thin. I tlu tawh em? i tlu mek em? Hmangaihtu Pathian chuan, “Ka hming pu ka mite chuan inngaitlâwma an tawngtaia, mi zawna, an awm dân sualte an hawisan chuan, vân atangin ka lo ngaithla ang a, an sualte ka ngaidam ang a, an ram chu ka tidam leh ang (2 Chronicles 7:14”, tiin tho leh a, a hnena haw tur in a sawm che a, a nghak reng che asin. A hnena kir leh chu damna a ni a, chu damna tui khur chu i chawi turin englai pawhin a tling reng a, thal kang zawh rual a ni lo. I thlal ngun poh leh thal tur a tam ting ang.

I nunhlui vangin i zam thin em? I zam thin a, i hnual thin a nih chuan amah chu ring la, ama’n a ti vek ang a, a hnehsak ang che. Pathian rin hi huaisena a ni a, nihlawhna a ni bawk. Amah ber kan lama a tan tlat chuan eng nge hlauhtur awm. Amah kan lama a tan tlat chuan tunge min do thei ang?

‘Sual sal’ he hla mawi tak hi Mizo hla tha tak tak phuah tawhtu C. Lalkhawliana phuah niin, ‘One in Christ’ ten thiam leh nung taka an sak kha a ni a. A phuahtu hian ‘Thiam chang ka ni’ tiin a hla thupui a dah a. One in Christ hian ‘Sual sal’ tiin an dah ve thung. Pu Khawliana hian a phuah chhuah dan hi August 13 – 2022, Zirtawp tlaiah Aremruati nen an ina kan len tumin min hrilh.

Pu C Lalkhawliana chu hla tha leh mawi tak tak; ‘Kumsul liam hnu’, ‘Kan nghah Krismas’ leh ‘Siamtu Remruat’ tih phuahtu kha a ni’ ti ila, i hre chiang leh zual suah mahna. A nih loh pawhin Pu C Lalkhawliana chu “Zoramin zalenna a sual laia ramhnuai sorkara Finance Minister kha a ni e’ ti ta ila, mi tam tak chuan ‘Eee….! amah kha a lo ni reng a ni maw..?” an ti ngei ang. He hla mawi tak hi 2021 a tihchhuah ‘Lalkhawliana Hlate’ phek 39 na, hla number 29 naah dah a ni.

Leave a Reply

error: Content is protected !!