• R. Zomawia

“Ro reltute chuan Pathian tih chung leh rinawm leh dik takin ro an rel tur a ni.” Chronicle 19.9

Ro reltute rorelna-ah kan lawm tawk lo va, an thiltih kan hmu reng thei a, an thusawi angin an ti em? tih pawh kan hre thei bawk a. thuneihna vuantute hnathawh dan pawh kan hmu reng mai. Ram hmasawnna kan duh, engkawngah pawh changkanna lamtluang kan duh vek a, kil khat atanga ngaihtuah ngawt chuan thiltih a harsa, thuneihna thuthlenga thut loh chuan hmasawnna a tih ngawt ngawt theih bik si lo va. Mipui inthlang ramah chuan mipui thlan chhuah ngei ten thuneihna an chang a, chu thuneihna pawh chu sawrkarna siam thei nih a la ngai ta zel bawk si. Chuvangin thuneihna chang turin, rorel thei turin Party tin ten sawrkarna chang thei turin seat lak an tum theuh mai si a. Thuneihna chan kan duh luat tukah mahni kan insawi mawi chiam chiam a, midang tlinlohna sawi nuam kan ti a, midang tlinlohna leh chet chhiatna sawi thiam nih kan duh bawk a nih hi. Hna thawk tha mang si lo va, mahni party thawk hahte tih lawm, duhsak zawng duhsakna ten hmun an chang thau zawk a. Ram hmasawnna chu kal ve reng siin a muang em em lawi si a nih ber hi a..

1. Ro reltu chuan Pathian duh zawngin ro a rel mai tur a ni.

Mipui thlan sawrkar hi fel tak tura han ngaihna lian tak awm thin mahse, ro reltuin Pathian a tih miau loh chuan ram tana a hnathawhna a buai nuaih thin a. chu chuan a tawpah mualphona ah a lawn chhoh pui mai thin a ni. A nghawng tha lo a tam em em a, mipui pawh rilru dik an pu hlei thei bik lo va, duhamnain a tuam hlup hlup thin a ni. Dik lo taka thiltih hreh lohna a lian a, Pathian thu chu a taka nun pui aiin politics tualzawlah chuan engpawh tih an hreh lo, dawt sawi an hreh lo, an dawt sawi kha a takin an ti hreh lo bawk. Dawt an sawi thin kha phatmarna an zawng leh thin a nih ber hi maw. Lalpa tihna tello nun chu engmah tih hreh an nei ngai lo va, an chapo em em ringawt mai a ni. Lal thuthleng chan theihna anih dawt phawt chuan Pathian hming lam reng chung siin mahni hmasialna-in an khat a. Duhamna hlir a ni ringawt. Chuvangin kan ram roreltu tur kan thlan chhuah kawngah hian uluk takin kan rilru zawng zawngin i thlang teh ang u. Kan aiawha kan thlan chhuah turah hian a thlangtute pawh duhamna-in khat lo ila, sum it lo ila, an sawi fo thin sum leh thildang sem an tum anih pawhin hnawl thak ngam ang u. “ Sum chu ka la ang a, ka duhloh chuan ka vote chuang lo vang.” tih pawh hi a tha ber chuang lo. Thil diklo chu huaisen takin i hnawl ngam ang u.

Pathian thuawih, Pathian tih mi kan thlan chhuah phawt chuan Pathian duh zawngin ro a rel ang a. Kan ram chuan dam lam a pan leh mai ang. Roreltu Pathian tih mi hi an tha. Hei chauh hi a tawk lo. A huaisen ngei ngei tur a ni. A ngaihna hria a ni bawk tur a ni ang. Khawvel anih miau avangin heng mi tha leh huaisente hi mi diklo ten an bawm hut hut thin a. A tawpah chuan paih chhuah zawkin an awm mai thin a ni.

2. A Thlangtute Kan Pawimawh:

Inthlang ram kan ni a, mipui vawrh chhuah zel hi kan ramah rorelna an chang thin. A thlangtute hi kan pawimawh tak zet zet a ni. Kan rilru a dik tawk loh chuan roreltu mi chhuanawm kan nei thei ngai lo vang. Mi chhuanawm tih hian ram rorelna-a mi chhuanawm, dik taka ram min kaihruaitu tur mi chhuanawm an ni. Kan thlan chhuah tura te chauh ni lovin a thlangtu tur mipuite hi kan rilru a dik a ngai a, mipuite pawh hi kan rilru hi a dik tawk bik lo va, kan duham viau a, thuneihna changtu kan thlan chhuah hruaitute an tha lo, an duham, an corrupt lutuk kan tihte nen hian thuhmun kan ni thei tlat. Politics ka khel tia kan rilrua lian ber pakhat chu hlawk kan tum lutuk a, hausakna tur emaw kan ti a, thuneihna lam kan nih phei chuan kan thaw puar hle a, kan hawi sang vah mai a ni. A thlangtute party huang chhunga awm ve lo, neutral kan tihte zingah pawh rilru mumal nei thei lo khawpin party ruhkawl ten an chhaih buai thin a. Mipui lam pawh hian rilru fim tak, mahni chhia leh tha hriatna hmang ngeia thlan hi kan tam teh lua lo mai thei e. Tu pawh thlang ila, tu pawh lo tling sela, ram rorelna, ram hmasawnna, ram siamthatna lama mi thawh hlawk tak an nih phawt chuan lawm hle ila. Ram tana mi tha lo, mahni tanghma hai thiam, party duhsak, mahni mi leh sate duhsak mi an nih chuan ram hmasawnna hmuh theihin a awm lo vang. Ram a tla chhia ang. Mihring rilru a dik lo vang. Chu chu a pawi em em a ni. Kan haw ngam tur a ni. Ngaihdan kan sawi ngam tur a ni. Mi tam tak kan dawihzepna chhan em em nia lang chu diklohna kan nei ve a, beisei kan nei thin a, anih loh pawhin engemaw tal hi kan hmui ah an lo tat tawh thin. A nih loh pawhin min duhsak lo vang tih hlauhna nen. A chhan lian ber chu hlawk kan duh tihna a ni mai.

3. Sum A Va Nei Tak Em! A Va Chapo Ve!:

Sum nei tak tak, chapo ve viau nia kan hriat zawng zawngte hi diklo taka sawrkar sum eiru an ni vek kher lo. Chutiang bawkin sumdawngtute pawh hi sawrkar sum an eiru lo va, an dik bik vek tihna a ni chuang hauh lo a nia. Sumdawnna tenawm tak hi a tam lutuk ringawt, hengah pawh hian a phusa leh a bul thut thiltihtheihna petu chu sawrkar hotu lawk an lo ni leh zel a.( Entirnan, dan dik lova sumdawnna miin a ruk sia a kalpui reng theihna chu an phenah hian mi thiltithei tak an lo awm ran e tih an sawi thin.). Kan ram, kristian ramah hian diklona thu hi kan hre nasa lutuk ta. Corruption thu pawh hi keimahni tawng ang maiin kan nal tawh a, kan rilru hrim hrim pawh hi a diklo zo tawh emaw tih tur kan ni tawh. A pawi tak zet zet a ni. Dik lo taka thiltih nghawng hi sawi sen loh tam tak a awm a ni. Hetianga diklo taka hausa te hi a chapo hlei hlei an la ni lehnghal a, khawtlangah zahna an nei lo va. Mipuite lah hian kan tlawn zawk emaw tih mai turin kan lo awm bawk a. A thente phei chu khawtlangah a langsar ber berah kan la dah zui bawk nen. Kan nun hi a letling zo tawh a ni ber mai.

4. Tunge Lalpa Tih Tak Taktu Chu Le:

Mi piang thar, Pathian tih mi tiin kan sawi thin a, he thu tluka mawi hi a tam teh chiam lo a sin. Kan ram hruaitute chu an fel a nia, inkhawm an peih, mitthi inah kal an peih, inthlan dawn hunah phei chuan an thil phal lutuk a, inkhawmna hmunah te pawh a lam durh durh thin a sin, nuho te phei chuan mi piang thar hmuhin an hmu a, a fel zia thu an sawi..Mahse, a lalthuthleng atanga a rorel dan chu a dang daih si, lehlam miten a nun chhungril an thlir a, an nuih zat a, engah mah an ngai bawk si lo chu a nih hi maw!! Sum a ngah bawk si, In leh lo a nei tha a, a duh apiang a nei thei bawk si.. Mak thin mange, thuneih nuam a ti em em a, mite chungah a hawi pir vah mai, ramin an hnathawh tha hmuh tur a neih vak loh lai leh a rorelna an duh khawp loh laiin tha a inti viau bawk si a..Hetiang rorelna chelhtu hi a piang thar lo, Lalpa pawh a tih tak tak lo a ni.

Lalpa tih tak taktu chuan amah aiin ram hmasawnna tur leh changkanna tur a ngaipawimawh a, mahni hmasialna dah thain, a hun, a theihnate chu ram a lo intodelh nan, ramin hma a lo sawn nan theihtawp tak meuh meuh a chhuah a ni. Lalpa tihtu, mi piangthar tha, a ngaihna hria, mifing leh huaisenin kan ram hi hruai teh se.