- Mahmuaka Chhakchhuak
Tunlaiin ruah a sur ngawrh deuha, ruahtui a han tla deuh hlek a, kan phun chiar em em nghal mai hi chu a dik dawn em ni ka ti. Ruah sur avanga phunchiar hi Nipui nisatin a lawm em em hi ka ring chiah chuang lo a, Thlasik khawvawtah pawh a hlim bik hi ka ring chuang hek lo. A nia lawm, ruah sur avanga phunchiar tak hian a duh ang takin ruah hi sur lo tak tak sela, kum khat chhung tehreng hi ruahtui dawng miah lo ila a lawm hian ka ring hauh lo mai.
Amaherawhchu ruah sur avanga harsatna thleng thin erawh hi chu a pawi hle mai a, kawngpui kal tlang theih loha leimin leh kawngpui chhia sawi tur a awm fo thin erawh keini sawi theih ni hauh lo mahsela kan thiam lohna chen pawh a awm ve thei tho mai. Thing leh mau kan kih thluk tam tawh dante, ram ngaw kan vah chereu dante han ngaihtuah chuan leimin fo pawh hi thleng awm a ni tia ngaihtuahna lo neih pawh a dik mai thei e. Tin, kawngpui siamtute ngei pawh hian mahni hlawkna tur ringawt thlir loin leh hmangaihna tak tak nen kawngpui te hi siam ta thin sela chuan tun aia kawngpui tha leh tlo zawk hi kan neih ngei a rinawm bawk. Heng ka han sawite hi rinthu mai a nih avangin a dik lo mai thei a, khuarel chhiatna leh thil dang vang zawk pawh a ni thei.
Ruah sur hrim hrim hi a ngeiawm zawnga sawi tum hrim hrim kan ni emaw tih mai turin tlemtea a han tla hlek pawh kan ning em em mai hi chu a dik hauh lo a, ruah sur hlek avanga phun chiar nghal em em mai hi chu Mo atana an tlak hi a rinawm hlawl loh i ti ve em. Kan pi leh pute hunlai atang daih tawh khan ruahsur hi a chhe lam thlentu lam hawi zawng sawina hriat tur a awm ngai pawh a rinawm loh a, ruah sur lam hawia hla pakhat kan hriat lar em em Lianthangpuia hla phuah ngei hi lo thlir ila;
Aw, ka dawn ngam lo ka nu, vawiin ni len chu
I tel lo chuan e, ka nau a tlei thei si lo;
Ni chhun tluana awiin e, tangah ka vuan a,
Mahse, ka hnem zo lo ve hnuntui ngai a lo tap e.
Lo haw thuai thuai, lo haw thuai thuai,
Tlangah ruahpui a sur e, sakhi lam peng rawh zawh la;
Lo haw thuai thuai ang che,
I chawilai nau a tap e, ka nu, ka nu, lo haw thuai thuai.
Mahse, tuantul vang hian maw kir zai i rel lo,
Kan sawmfang hmun lam zawhin liamzai i rel a;
A ngur nun iang kan len nan min hmangaih vangin,
Hrailengte pawh chawi lovin min liamsan chhunni tinin.
Puan ang hnawl ve ka nuam e, aw, theihchang ni se,
Ni tina min liamsan hi banzai rel tawh la;
Min awm la i chawi lain au, a ngur nun iangin,
Chutin maw i hrailengte thinlai tui ang a dam ngei ang.
Mahse, theih chang si lo maw ni tin run mawi chu,
Tuan a tul e sawmfang hmun, aw, chhun ni tinin;
A dam kan hauh zel ang a chung Khuanu zara’n;
Sial ang ka seilen hun chuan hahdam ni i tawng ngei ang.
He hla atang hian thil tam tak sawi tur a awm thei nain tun atana thil pakhat chauh ka han sawi duh chu ruah sur avanga chhiatna thleng lam sawi loin ruah sur chu thil thleng pangngai anga a sawina hi a ni. Tlangah ruahpui a sur e, sakhi lam peng rawh zawh la; Lo haw thuai thuai ang che, I chawilai nau a tap e, ka nu, ka nu, lo haw thuai thuai a tihah hian chhiatna lam hawi zawngin a sawi reng reng lo a, ruah sur avangin in rawn huh palh ange tih lam hawia a sawina chauh a ni.
Keini, kuthnathawktute tan ngat phei chuan ruah sur hi thil lawmawm tak a ni a, March thla velah thlai chi kan thlak a, a phun chi pawh June thla velah kan phun bawk a. Chutianga thlai tiakte chu a chawm lian turin ruahtui tlak a tul em em si avangin khaw tha reite hi kan haw lek lek zawk hial a ni. Thlai a rawn tiak a, ruahtui tlak a tum loh reng leh Ni a han sat vawl vawl reng hi chuan thin hi a rim teuh tawh thin a nih hi. Rinthu han sawi belh ila – Tunlai hunah ngei pawh hian PHE tui sem dawng miah lo pawh ni ila, Pathian hian ruahtui hi kan kumkhat tla min pek ngei hi ka ring a, a dahkhawlna kan neih that loh avang hian kan khawl tam thei lo mai mai zawk niin a hriat. Hei hi i awih chiah lo a nih chuan Ralegan Siddhi khaw lo parchhuah dan hi ruahtui vang a nih thu ila hre lo a nih ngei a rinawm.
Ralegan Siddhi hi kum 2011 census-a a landan chuan In 530 awmin mihring 2, 365 an cheng a, kum 2022-ah khan mihring 2649 chengin kum 2023-ah chuan mihring cheng hi 2, 885 lai an lo ni tawh a. Hun hmasa lamah chuan an khaw ram chhunga Acres 50 vel chauh hi leileta siam theihna hmun a ni. Nimahsela chuti chung chuan ruahtui an dawng tha lo em em a, kum khatah 20.4 Inches vel chauh an dawng a, buh leh thlai chin lamah harsatna an tawh phah nasa em em a ni. Kum 1975 atanga Anna Hazare hmalakna atang erawh chuan ruahtui far khat pawh a luang ral tur a ni lo tiin ruahtui khawlna an siam a, chuta chinah chuan buh leh thlai lamah pawh an lo thar hlawk tain an intodelh mai bakah hralhchhuah tur pawh an lo nei ta hial a, tunah chuan thlai leh bawnghnute thawnchhuah chauh ni loin zirna lamah pawh hmasawnna nasa tak an lo nei ta a. An hmasawnna bul ber chu ruahtui tla chu tangkai taka an hman vang a ni.
Hawh teh u, keini pawh hian ruahtui tla hi kan theih ang angin khawl hram hram tum ila, a lo thlawna luanral tir i remti lo ang u. Kan theih ang angin a khawlna tur buatsaih ila, ruahtui tla hi tangkai takin i hmang thin ang u. PHE Department lamin tui an sem hi ei leh ina kan hman ber ni mahsela kan khawpkham loh zia kan hriat vek hi. Hei vang hian ruahtui tlak hunlai hian a khawlna buatsaih tha ila, Pathianin a thlawna min pek hi luan ral tir lo hram ang u. Kei chu Thingpui senhang atan phei hi chuan van ruahtui tla leh Darzo thingpui fe aia tui leh hrawk fah hi ka la hre hauh lo lehnghal a, Delhi khawpui a Five Star Hotel changkang tak, Le-Meridien-a Coffee manto tak kan in ai khan ka zopa hrawkah hian a nep bik chuang hian ka hre hauh lo.