India-in thla leilung zirchianna tura a thawh thum nana a beih chuan a tum ram a thleng teuh tawh hle a, a lander leh rover chu August 23 hian a tum theih beisei a ni.
Ningani khan a tum tur ber (lander) hi a thla bul hnaia phurtu, propulsion module atangin a kal hrang ta a, tunah chuan thlaa tum tura a zinkawng bung hnuhnung ber a zawh tan ta a ni.
Chandrayaan-3 hi a tum hlawhtling a nih pawhin thla chhim tawpa tum hmasa ber erawh a ni thei dawn ta chuang lo va, Russia-in a khalh hman chiah.
Luna-25 an tih hi kar hmasa khan kah chhuah niin ni khat emaw, ni hnih emaw velin a tum hma zawk dawn a ni.
Kum 1976 hnu, kum 50 zet dawn tawh, Soviet Union hun lai daih tawha a inkah kai hnua a vawi khat nana thlaa inkah kai a tum lehna hmasa ber hi August 21 emaw, 22-ah emaw a tum tura ngaih a ni a. Chandrayaan-3 hian a zui dawn a ni.
Eng pawh ni se India hi thlaa tha taka tum thei palina a ni dawn tho va, US, Soviet Union leh China hnung a zui dawn a ni.
Russia hian Luna-25 hi August 10 khan a kap chhuak a, rocket chak zawk, Soyuz hmanga phurh chhuah niin lei hipna pawhin a pawh beh zawh loh a nih avangin Nilain khan thla a helna kawng a thleng hman tawh niin Russian space agency Roscosmos chuan a puang.
Chandrayaan-3 hi July 14-a kah chhuah daih tawh kha a ni a; mahse, thla helna kawng a thlen hmain khawvel hel hmasa fein August 5-ah thla helna a thleng chauh va. Thla a hel leh hnuah tum turin a inbuatsaih leh mek a ni.
Ram pahnihin hma an lakna hi ‘vanthengrenga intlansiakna tenau’ tia sawi mek a ni.
Isro erawh chuan intlansiakna lam hawi a nih loh thu leh ram pahnihte hi thlaa ‘inhmuhkhawmna thar’ an nei mai dawn niin a sawi.
“Isro hian kum 1960 chhova hma a lak atang tawhin tute emaw nena intlansiakna lam a la ngaihtuah lo,” tiin Isro thupuangtu chuan a sawi.
Chandrayaan-3 hi India-in thla daidar a tum vawi thumna niin a hmaa mite aia a hlawhtlin ngei beiseina a lian hle.
Kum 13 kal ta, kum 2018 khan thla lam a lo hawi tan tawh a, hemi tum hian a leilungah tui hnuhma (molecule) a hmu a, chhun lamah chuan thlaah hian boruak (atmosphere) a awm nia rinna a len phah.
Chandrayaan-2 kha July, 2019 khan kah chhuah niin tuna mi ang tho hian orbiter, lander leh rover keng a ni a, a hlawhtling ziktluak lo thung a. A orbiter hian tun thlengin thla hi la helin a la zir reng a; mahse, lander-rover kha a tum anga felfaiin a tum thei lo hlauh a ni.
Isro chief Sreedhara Panicker Somanath chuan India-a space agency hian a hmaa an lo tum sual tawhna chu nasa taka zirin Chandrayaan-3 atan hian an insiam tha nasa niin a sawi a, tuna mi hi kg 3,900-a rit, Rs. tluklehdingawn 6.1 man a ni.
Lander module hi Isro dintu hmingchawiin Vikram tih a ni a, kg 1,500 chuang niin a dulah kg 26-a rit rover a keng a, hei hi Pragyaan tia a hming vuahin Sanskrit tawng a ni a, finna tihna a ni.
Thla hel tura a kawng a dai tan chiah atangin scientist-ten a rocket chak zawng tizawiin hei hi felfai taka Vikram a tum theih nana tih a ni.
India-in thla leilung zirna tura thlalem a kah chhuah hmasa bera an hotupa, Mylswamy Annadurai chuan Ningania propulsion module leh lander module inthen ta chuan thla a hnaih ta hle tih a sawi a, a tum hmain km 30-a hlaah a hel hmasa dawn niin a sawi.
A tum hnuah darkar ruk chhung vel a ding ang a, chutah ke ruk nei rover chu a chhuak ang a, thlaa lung leh khuarkhurumte a fang ang a, thil pawimawhte leh thlalakte lei lamah a thawn ang.
Rover hian thla leilung chik taka zir theihna tur hmanrua te, a leilung hnaiha boruak awm dan zirna tur te leh a leilung inthuahthip dan zirna tur hmanruate a keng a ni.
Thla chhim tawp hi la daidar a ni mumal lo va, thlaa lo tum tawhte hian a hmar lam hlir an pan thin a. Scientist-te chuan chhim lamah hian tui a awm theih beiseina an nei lian hle.
Chandrayaan-3 leh Luna-25 ten an tum ber chu vur khawn zawn a ni a, scientist-te chuan hei hi a lo awm a nih chuan nakin zela thlaa mihring chen theihna a ni thei dawn niin an ngai a. Mars leh a danga kal zelna tur atana tangkai pawh a ni thei dawn niin an sawi bawk.