- Laldawngliana, Kolasib
MNF hian tun term ah sorkar tha siam antum teh rengnen an hlawhtlinpui ta lo a.MPCC -in chhim hrut fehchhuah nikum lama an neihah khan Vice President Pu Lalthanzara’n Pu Lalsawta kaihhruaina hnuaiah hian sorkar tha zawk siam kan tum tih sawiin Mizoram mipuite chu tun kum inthlan lo awm turah hian Congress thlawp theuh turin a sawm a. Lalthanhawla Auditorium-a buatsaih Aizawl City Congress Operation E-Roll Training & Briefing neihna ah resolution pawh siamin-Mizoramah sorkar tha,khua leh tui zawng zawng innghahna tlak a pian ngei theih nan Lalsawta kaihhruai sorkar a pian ngei tul an tih thu resolution tunhnaiah kan hre ve leha.
Nov.26, 2018 -a Mizoram Assembly inthlanna neih zawh taka vote tla te chhiar an nih khan bial 40 -ah MNF -in bial 26 -ah hnehna changa tun sorkar an siam thei hi kan lawmpui tak zet kha a ni a, tha taka rorel tur pawn kan beisei te an ni a. Tun tumah hian athlengnawn thei dawn em? Congress party in mak tak maiin sorkarna achang thei . 4- Tuirial Assembly Constituency inthlan lailawkah ZPM anchak, antlinloh chhan pakhat chu Dist.Hqrs ber Kolasib in District chhung khaw dangte a la ti Kolasib thiam tawk lo tih alang .Politics ah sum kan um lutuk thin’ Lalrinpuii Treasurer ZPM,Southern Hqrs. in ”Congress leh MNF- in anthutiam tih hlawhtlin an nei ngai mang lo tluk a ni, mipuite min bum kual renga,thenawm state te pawhin changkanna leh intodelhna kawngah nasa takin min tlansan tawh,Kristian ram kan ni a,kan thenawm ringlo mite aia changkanglo leh intodelh lova awm tur kan ni lo tiin anentawn leh an awh ram ni zawk tur nimahila sorkarna siam tawh tuten chutiang zawnga ram min hruai si loh avanga mi beidawngte tawngtaina chhanna atana ZPM hi a lo piang ta a. Congress party pawh hniam lam anpan zel arinawm” ati bawk ”. ZPM hi Mizo mipuite hian MNF sorkar thlaktu tura an ngaih leh beisei kanni chho ta a ni ati.
2018 -election Campaign khar ni a, MNF Media,Publicity & IT department in Press Club ah thuthar thehdarhtute an kawm tum khan, an Chairman Pu Liansuama Congress sorkar hmasa lama Minister pawh lo ni tawh in, ”Mizoramah hmasawnna a lo thlen theihna atan Congress party chu phoro atul thu asawia,Mizoram kawng chhiat chhan te, hmasawnna a awm loh chhan te,ran tana ei tlak loh buhfai a awm chhante leh vawk pul hri a len thin chhante chu corruption vang niin asawia, hmasawnna ruhrel lian tham kum 10 -an sorkar chhungin hmuh tur a awm mang lo a ,chhan dang a awm lo ,Corruption vang a ni ati tawp mai a ni.Congress kan hnawl hian corruption do kan ni tih mipuite hian i hre thar leh ang u;ram rotling din turin MNF an sorkar a ngai a ni. World Bank road, Durtlang kawng, Serlui – B Hydel project. Millenium Centre, bakah sipai ram chhuhsakin New Capital Complex kan din a ni. Thil dang tam tak, sawi mai sen loh hmasawnna hna,ram rotling kan thawk bawk. MNF in sorkarna anchan chuan mi zawng zawng huap SEDP hmangin dinchhuahna atan hmalak a ni dawna,mahni tuina leh duh zawng theuhah mipuite’n ei an zawna an dinchhuah theihna atan tanpuina sum tam tak ruahman a ni dawn. Decentralisation of Power hmangin mipuite hnenah thuneihna sang tak pek an ni ang. Langtlang sorkar ram leh hnamin hun thim ber a tawh lai pawha chhuanlam siama insawifihlim tum lo sorkar an din dawn a ni. Mipui harsatna chu kan harsatna a ni ti ngam kan din dawn. Congress sorkar chhunga mipuiin thil chhe tinreng kan chantawk leh phu tawka ngai hial khawpa kan rilru an lo tih hnual tawh leh tih hliam tawh hi kan thlakthleng dawn,MNF asawrkar chuan Zoramin kawng dik a zawh dawn” ni in a sawia.
Kan ram politics hi traffic jam nen ka tehkhin fo thin, alian lian an hnawka, tlanpelh tumin midang an dang bawk si.USA President hlui Pu Bush -ate hun laia mi kha, keini chuan kan la ring reng a ni.Mizoram University Students Council in anbuatsaih, Pol.Party te policy sawihona an neih tum khan, thalai leh mithiam zawk hruaitu an awh thu ansawi chhuak a, Development thang bek bek ni lo, athana thang tak tak anawh thu an sawi hial. Chutiangin Nehru Yuva Kendra Mamit leh Sub-Hqrs YMA Mamit tangdunin anbuatsaih, Neighbourhood Youth Parliament Programme an neih tumah khan Mamit Bawrhsap Dr Lalrozama IAS chuan ”ram hruai tur emaw hmasawn tur chuan thalai te penchhuah angai tia sawiin, sawrkar ti che tur pawhin thalaite chet angai a,thalaite kan chet chhuah phawt chuan, Mamit hian hma a sawn thei ani a ti ; Mamit hmasawnna tur a theihtawpa thalaite che chhuak turin’,’ a sawm hial a ni.
Hnam Run- lam in an tawngtai rualna te kha, an theihnghilh hma mah mah em? An O.B insiamrem in mipui beisei anphalo nghal;CAB-ah pawh mipui beisei anpha tawh lo .” Isua leh achanchin tha ralna tur kawngah Mizoram leh Mizo te hruailo turin Ram Hruaitu te anchah a; politician-te an cho duhna te chu lalna leh thuneihna anduh ani pawhin Lal Isua leh a chanchin tha ral vekna kawngah hi chuan min hruai suh u an ti ani; kan duhlo…India ram sukthlek hi rui lo hai lo tan chuan kan hre vek. Hemi kawngah hi chuan min hruai lui suh u. He ram lungphum,Lal Isua chanchin tha leh a lal ram tan hian apawi thei ani . Ram hruai tu te chu kawng dik leh tha ah ankal ani phawt chuan tawngtaina nen theihpatawpa anpuih tur thu ansawirualin Kohhran leh achanchin tha ralvekna tur kawngah min hruai ani erawh chuan Kohhran te hi atuarna ber tur an nih thu leh eng vangin nge an au chhuah loh vang. Pathian thu atanga diklo leh tha lo hi chu akhawilai ah pawh kan do ngam tur ani” an ti ani.
Sorkar hi an dinna an inphet leh hret thin.Kum a thara inthlan kum a ni a ,Congress mipui pawh an phur tlang hle mai, 2008- Bhavan hawnni ah chuan KHB No 8- na tuitaka sak a ni a, Congress Bhavan chhung kha Pathian ram ang mai a ni.Congress kum 10 -sorkar ah khan, rawngbawlna kawnga mipuitling leh langsar tak tak te pawh an awmchung khan, sorkar kha atha thei chuanglo, hleihneia rorelna hlir kha mipuiin an hmuh leh an hriat a ni .. beisei aphalo hle a ni ,.Congress hi tu nge phuarkhawm ang le ?e le! hotute Congress mipuiin hotute hi an leh ho khawm ang tih ka hlau hle a ni.Hotu nih thiam ila mipui nih pawh thiam ila.
Kan ram rorelna hi mipuiin kan siam a ni a,achhiat a thatah mawh kan phur theuh mai ”mite pawhin an entawn sorkar dinchhuak turin kan thawk dawn a ni” tih nimahse;MNF elected O.B term chu Kum-3 ni mahse kum-5 chu an kal dan anih tlangpui han richhuak tel khan mipui rilru ati nuam lo hle . Mizo ten Hnam Run anduhsakna hi tun tum election -ah hian engchen nge a kiam ang? Sihphir nupa khat in min hrilh dan chuan, ” CM hi term-2 tal thlan tlin kan tum teh reng nen” ka bulah a ti ani. Kan CM hi kan duhsak, MNF party hi hnam rilru put kawngah bul min tansak tu,hetiang dinhmun a Mizo hnam min hruai thlengtu an ni . Keini Mizo te tan tak anhlu, mipui tawiawmna anla mamawh dawn chauh, thil dang ah pawh mipui rin hi an hlawh zo lo tial tial. Kan inthlang tur ah hian anbeisei loh ang deuh in hlawhtling ta lo se,kum 2008 – a an chak loh chhan an lo sawi tawh, ram enkawltu tur an nih angin tih tur tih loh te,tihloh tur tihte leh hotute khawpkham lohnate tho hi a ni leh mai angem.?
Aizawl City College Jt. Students Union ten talk show anbuatsaih tum a -MPCC Vice President Pu Lalsawta thusawi hian alai lum hi han luah sela;”tunlaia kan ram politics a kan nih dan leh awm dan hi ngaihthatna tur a ni ta lo.Party tin ten candidate tur kan sawmnaah sum nei tam apiang kan pawt tan niin ka hria a,Nagaland leh Manipur kan ang tan ta.Kan ram politics ah hian sum ngah ngah hmeltha kan tih chuan, kan ral chak hle ang.Heng ang mite hi an tlin chuan an sen an rulh a ngai a, kawngdika an lakkhawm vek a rinawmloh .Sum hmatheha thil tih avangin mipuiin an duh an thlang hlei thei ta lova,he kan thil tih hi a tha lo hle.Kum 2023- inthlanpui lo awm turah hian engangin nge kan awm dawn.? Hetiang mi hian sorkar an siam kan phal tur a ni lo,lo tling ta sela an rilru a lian ber chu sum siam a ni.Vawiin ah hian kan ti dawklak tan, he practice tha lo deuh mai hi Mizo min nuaithlu vek theitu covid -19 hripui aia hri hlauhawm zawk a ni;Chuvangin he pawisa chelekna hlauhawm taka, kan tlu mek hi i tho ang u,kan tho thei a ni a ti.Mizoram political party a awm te hian mahni party theuhah i hawn ang u! 2023 -inthlan turah hi chuan pawisa a tlem thei ang ber hmang turin tan i khawh teh ang u;MPF te hi i pui tawh teh ang u,vawiinah hian an lu a hai tih ka hria,an tih tur an tih theihlohna laite pawh hi a awmin ka hria;Election commission of india a zualko ngaite pawhhi a awm.Nang leh kei a siam a ni a,hei hi kan rawt loh chuan Mizoram hi aral thei, Mizoram hian a daih rei lovang ti a titak zeta kan ngaihtuah a ngai ani,a ti.Hei hi kan political party puite hian intui lova, tih theiha in ngailo a kan tawlhthlu lak lawh tawh, i mu zangthal law law ang u inti anih chuan Congress party chuan in ngaihdan kan tawm dawn lo,2023 inthlan lo awm turah hian pawisa chakna hi thah kan tum a ni.Kan thah loh chuan pawisa chakna hian min that dawn tho tho kan do hmelma a ni. Chuvangin sawrkar siam ngawr ngawr hi ka tehkhin thin chu naupang halpuah hal angchiah kan ni,tu pawn halse a in ang vek.Kan sorkar pawh hi chutiang deuh chu a ni a,kan sorkar siampawh kan la in ang them, in sawi chhiatna tur leh infakna tur kan ngah a, chu chu a ni kan tlinlohna , a pawikhawp mai ” a ti.
Pu Lalthanhawla leh Pu Zoramthanga te hi lachhuak ila, Party lian pahnih te hi Party lian an ni zo tawh lo ang tih thu te kan hre thin a,hetiang zawg hian kei ka lo la ngaihtuah ngai lo ! ani ngawt mai an ni pahnih hmun ruak hi azau hle ang,tunah pawh Congress party ah chuan zau tak a ni.. .hotu ena kum tam tak party miten an lo en tawh te an ni a, anhmun luah zawh hi midang tan pawh huphurhawm tak tur chu ani sa reng a ni..Tun hma Congress han thlirlet ila mipuitling tak takin anhungphui thaa ,Congress party pawn mipui ngaihsan ahlawha amaherawh chu vawiin ni a Congress party kalphung chu a nita lo. Pu Lalthanhawla hi hruaitu ropui ani a, CM-ah vawi-5, MLA ah tum-9 ngawt thlan tlin tawh a ni,ani ang hi midang kan nei hnai thei angem tih ani.Pu Zoramathanga kan Chief Minister zahawm tak hi CM ah tum-3 atanna tur ani ve ta,a vawi-4 -na hi chu ahun lo thlengse amah pawh a inzuam em tih ani ve thei tawh a.
Undivided Aizawl District, 4-Tuirial Assembly constituency-by election ah Congress -in pathumna ahauhna chhan chu, Mizoram pum ngaihtuah lova mahni veng leh khua tan rualawh kan tina lutuk thin, Nov. 27, 2020 bial ruakah puan an nih khan Serchhip bial mipuite chuan MNF sorkar hi engemaw chen chu akhalhngil thui hman hle a ni. Congress hi a in reform angai a ni tih hi mipui tan hairual ala ni lo,Kum 2019- Congress Bhavan hawnni a current a awm lo thut ang kha 2024- Bhavan hawnniah athleng nawn leh ang tih hi ka hlau deuh a; Congress hi asokar ngei angai a ni.Party pawh tha takin akal zel ang chutiang tur chuan Mizoram mipuite pawn anduhsak ang.Politics a kan awm a nih rau rau chuan ramin athatpui tham law law hian awm ila. Political party hi mihring awmkhawm thukhat vawtlang huangkhata awmte an nitlanga rilru inhawngzau taka awmkhawm thiam pawh party mite tan apawimawh hle mai.
MNF hian tum se chuan, sorkar tha tak hi chu an nei thei,amihring pawn antlin in ka hria, amaherawh chu sorkar chak zawk lam pawh an la hawi hlei theilo,election hnai tawh tak ah pawh, ahniam zawnga ankal chang ala tam mai; anmahni pawn tha an tih sorkar ansiam thei mahse an hun aliam dawn hnai ta si a,an la ui ngawt ang; beisei chu pha dawn lo mahse, an sorkar leh pawh hi kan duhsak, amaherawh chu an sorkarah hian Corruption hi an veng zo lo em atin ni.Sorkar sum dinhmun ngaihtuah lovin works ah an kalna lutuka hei hi pawi pawh ka tih sak hle a ni.MKHC- te pawn thuchhuah siam in -kut tling loa sum lakluh leh duhamna laka fimkhurtura mi tin ngenin dan lo a ram pawn atanga bungraw lakluh (smuggling) te ,hmasawnna ruhrel thawhna leh kawngdanga dik lo taka sum siamte hi tumahin ti lo turin mipuite hnenah ngenna an siam hial a.Kum 2005- RAM HRUAITUTE X -RAY- na thu ziak ka hmuh ah chuan MPCC President hi hruaitu lu nise Corruption do ngam tur a hming ziah hmasak ber kha a ni a, midang hming ziahlante chu -Pu F.Malsawma,Pu J.Lalsangzuala (L), Pu S.H Pautu,Dr.H Lallungmuana,Pu F.Lalthanzuala, Pu R. Lalawia (L),Pu Rokamlova(L), leh Pu Bualhranga te an ni..a.
Tunhnai,Manipur Zofate puala Kolasib kawng zawhna a mipui thahnem tak zinga hunserh ahmannaa Rev.C.Lallungmuana Bible- chang thlan 2 Chronicles 32:8 ”… ani zawng mihring chaknaah a innghata,keini zawng LALPA ,kan Pathianin min pui dawn a ral chu min dosak dawn a ni” tih thu hian atlar hnung lamhi han luah ve leh se la ka duha .Kan hmalawkah khian Mizoram mipuite’n duhthlanna hun tha kan nei leh dawn mipuiten mipui duhthlanna-a democracy inrelbawlna hi an lo khalh kal theihzia an entir dawn a ni.Mizote hi kan rin Pathianah kan intihchak angai a , kan chak phawt chuan MPF te beisei sorkar pawh kan nei thei ngei ang.