- Mahmuaka Chhakchhuak
Hripui leng boruak a kiang tain nun pangngaiin kan nung leh thei ta. Kan hunpui ber Kutpui vangthla pawh alo thleng mai dawn a, a hun chu hre reng mah ila inrinlawk dan vak kan thiam loh avangin kan beisei aia hmain a rawn thleng leh dawn a nih tak tho hi maw.
He hunpui lo thleng tur hi kan pi leh pute kha chuan ur tak tein an lo ur lawk thin a, kumpui lingleta thlawhhma lama buai tan pawh awllen hunlai a nih bawk avangin he hun hi ngaihhlut pawh a hlawh bawk reng a ni. Hmeichhe lamin Kut thingtuah tur an buaipuiin in lamah pawh la an kaihin mutbu leh eng eng emaw an buaipui hunlai a niin mipa lam pawhin ram lamah Kut sa tur zawngin zan riak meuhin an lo chhuak bawkin riak lem lote pawhin kut sa tur atan tiin thang an lo kam bawk a. Naupang lam tan pawh a boruakin a zir hrim hrim bawk avangin eng emawti takin sa-hawkna a awm a, keini naupang rual tan pawh Krismas chu thawmhnaw thar neihna huna kan ngaih avangin nghahhlelh dan chi khat chuan kan nghakhelh ve viau tho mai. A lehlamah lusun leh khawhar mi tan phei chu hetianga hunpui lo thleng tur hi tahna ti tamtu leh mittui ti tam tu a nih thin avangin huphurh taktea huphurhna thinlung pawh nei an awm lo thei lo a, an demawm hauh chuang loh a ni.
Kan pi leh pute hunlai, kum sawm tam tak liam tawhah kha chuan hetianga hunpui lo thleng turin keini hun aia nasa zawk hian an lo ur lawk thin a, mimal leh chhungkua mai bakah kohhran thleng pawhin an inbuatsaih nasa zual bawk a. Krismas huna talh tur ran buaipui chungchangahte pawh kan pi leh pute hunlai chuan nasa taka buaipui a niin zanriak meuha buaipui a ni thinin naupang tan phei chuan Se chaih kha a nuam thin hle. Kohhran lam ngei pawhin zaikhawm boruak a nawm theihnan tiin nasa taka inbuatsaihna neih thin a niin a thlengtu mimal In chu thawmthat a ni thin a, thing phurh sak a ni bawk thin. Zaikhawmna hmunah lah tunlai hun angin thutna a awm tha lem lo a, naupang lam chu chhuata thu tura ngaih a nih sa hrim hrim bawk avangin zai lai chuan nu leh pate kapkarah an thu far a, lo muthlu an awm pawhin nu leh pate bawp rinchhan chuan an muthlu mai thin. Zaikhawm hi a nuam thin em em a, eng hla pawh chu tui taka sak a ni thinin pawn lamah thawm bengchheng dang a awm ngai lo a, zaikhawmna hmun chu kohhranmi zawng zawng awmkhawmna hmun a ni thin.
Keini hriat phak chinah ngei pawh Masi hi nghahhlelhna chhan tur tam tak a awm a: Ruai hnah tur lak te, Ruai thing tur put leh Chhang dente kha hunpui lo thlen dawn chauha tih thin a nih mai bakah a ruala tih thin a nih avang khan a nghahhlelhawmna bik riau a awm thin. Ruai hnah tur kan lak ve thin laite kha tun hunahte hian mitthlaah a rawn lang thar leh uai uai a, lung ti lengtu mai a ni ta. Phelh buaithlak tak tura hruaia kan han tawn lai te kha alo ngaihawm mang e. Nu leh pate’n zan lama Buhban an lo chiah tawh chu zing hma taka thoin kan han deng a, a chang phei chuan kan han thum rawn ve thin a, Pu Liankhamate Inhnuaia kan inthum rawna kan tihbuak tam zia kha ka la hre reng thin, kan lo mawl mai mai ngawt mai. Ka nuin chhang-pai min siam sak leh a mawngmu a fun hrang thinte kha lung ti lengtu mai alo ni ta si. Ruai thing tur pawh ka pu ve tawh ngei a, Arro ram ami, tute chul ami nge kan put tih erawh ka hre chiang ngam tawh lo a, ka put zawh tawk erawh a lian lem lo viau a, fak ruk daih emaw chauh ni tain ka hria. Chawfun meuhin a nih kha kan put ni.
Masi boruak hian Mizo thinlungah hmun pawimawh tak a luahin thu leh hla lamah ngei pawh hmun chungnung tak a luah bawk. Heng: Aw, Bethlehem tlang ka thlen hma chuan chawl loin ka kal ang tih hlate, Ram thianghlima Lal lo piang chu tih hlate, Aw, tunah hian i kal ang u, Hmun khawhar lam chu i pan zel ang tih hlate Lal pian hun pangpar a vul leh ta, Thinlai mu hnu lunglen a kai tho ve tih hla leh Masi hla dang reng rengte hi sak a nuam em em vek mai a. Mit chhing duar duar chunga ‘Khawvelah hian lal tam tak an lo piang ta a’ tih hla han sak te kha a nuam bik ngawt a sin. Han ngaihtuah ve mah la, Masi hlain Mizo thinlung a khawih bik zia leh Mizo nuna inpumkhatna a siam bik ziate hi chhut neuh neuh tham a ni. Heng hla tha tak tak phuahtute zingah hian Patea hian hetiang hla alo phuah hi thangtharte hian a hnena lawmthu kan la sawi fona tur chhan niin a lang. Heng a hla tello hian zofate hi kan zaikhawm thei lo emaw tih tur a ni hialin hunpui laia thu leh hlaa hnuhnang siamtu ber pawh a ti ngam tur a ni.
Ngaih a na e, Bethlehem tlangpui,
Tlai ni tla eng lenkawl a khum riai e;
Bawng in tlawma ka Lal riangvai tak saw,
A chun riang Mariin a chawi e
Tih hla Patea’n a han phuahchhuak ngatte hi chu Mizote kan vanneih bik zia leh hnam dangte aia kan chungnung phahna chhan tur bik a ni hial awm e. Khawi hmun atang pawhin he hla hi sa mah ila kan thinlung chu Bethlehem bawngin tlawm lam min hawi tirin Mari hrai chawi lai chu min mitthla tir riai riai thei tlat hi he hla ropui danglam bikna a ni.
A va mawi em, Lalna ram thing chu!
Kan tan Bethlehem tlang a lo vul ta:
Hmanah pi leh pute’n an hmuh phak loh,
Saron par tlanin kan leng e
A tih lai changin thinlung a khawih bik dan phei hi chu thuk tak a ni. Patea hian engtiang takin nge Khawbung tlang atanga Bethlehem tlang a thlir bik dan hi suangtuah thiam pawh a har a. Lalna ram thing a tih hi engnge ni a, Saron par tlana kan len bik dan hi amah vekin a sawifiah loh chuan keini lo sawifiah ve ngawt chi pawh a ni kher dawn em ni zawk le. Patea vek hi alawm hlaa ‘Par’ tih uar em em bawk chu ni: Lawmna Par, Zion Par, Lal pian hun Pangpar, Van Pangpar, Nunna Par, Lalna Par, Lalna ram Par, Kalvari Par, Zing Pangpar, Kanaan Par, Eden Par, Phaizawl tuktin Par leh Lei Pangparte hi a hlaahte zuk nei bik a. Hetiang bawk hian Arsi hming pawh hi midang zawng aiin a ngah bikin a hriat a, Tlang hming pawh kutchang thleh nghauh nghauh tham a nei bik bawk a ni.
Kum naupang tak la ni lo mah ila, Masi boruak hian min lo chiah zawp ve thin tawh miau avangin Thlasik boruak a han nam tan dek dek hi chuan khua a har tan nghal mai a, Krismas rim nam tan nghal mai bawkin mahniin kan zai kan zai tawh mai. Chunnu famta ngaih a zual a, tu khaw khain min hriatpui si loh hian mittui kan hru leh zauh zauh thin a, tu hnena han sawi lah chu a rem chiah bawk si loh nen khawharna hian min lo buan hneh thin ngawt mai. Mumang lam thleng thlengin khawharna chuan min buan chhunzawm a, naupan lai chang min ngaih tir lo a, kum tam tak chhung Masi kan lo hman thin hunlai ngei mai kha min ngaih tir thin a, famtate ngaiin min kur tir ta fo thin a nih hi. Krismas rim rawn nam zet chuan thinlung leh ngaihtuahna chauh a khawih lo a, taksa ngei pawh a lo thunun hle mai zawng a nih hi.