‘Ka thlarau tan a tha ber’ (‘It is well with my soul’)

  • Zirsangkima

Vànduaina hian a khát tâwkin tui mal far angin i nun a far ve thìn che em? Nge, ruahpui-vànàwn ang maiin a sùrin a rawn súr zâwk thìn? Kan sawi tùr, a hun laia American ukil hriat hlawh, Horatio Spafford-a vànduaina tawh hi ruahpui anga tehkhin chî pawh a ni lo ang—lungngaih luat vàngin mahni nunna hial lo inchhah ta pawh ni se, kei chuan ka dem na viau kher lo maithei! Keini’n, ngaihzáwng ten min then avànga, ‘Tùnlai chu ka depress riau, thih ka châk!’ kan lo tih ve ‘ngawt nèn chuan inhlat vai vai tak hi a ni ringawt! Chhiar teh.

  • Horatio Spafford chu . . .

Kum 1828 October ni 20-a New York-a piang Horatio Gates Spafford hi Chicago-a dàn hre mi, hming tha tak leh hausa tak, Kristian tha tak, an làwina Presbyterian kohhran upa ni pha ngat a ni a; thu hriltu lär DL Moody-a thian hnai tak a ni bawk. A nupui Anna Spafford nèn rawngbàwlna lam an tuipui hle a, an kohhranah pawh mi tangkai tak an ni. An in pawh tawngtai ho nána kohhran miten an hman thin mai bâkah, mi mangang leh mi baihvaite tlûk luh nán, tiin an hawng reng thìn. Sum leh pai leh in leh loah mai ni lo, fanauah pawh Pathian malsàwmna dawngin fa panga an nei.

  • Chhiat tawhna hmasa

Kum 1980-ah an fapa neih chhun, a pa hming chawia a hming an sak, Horatio Spafford chu an chán a. An mittui a hul hma, a kum lehah chuan chhiatna rapthlâk tak mai an tâwk zui zat a …

Kum 1871 nipui laiin Spafford-a hian a sum tam tham tak mai chu Chicago hmàr lama sum peipunna hmun (real estate company)-ah a dah a. Favàng a lo thäw a; October 8 zàn dár 8.30 a ni. Chicago khaw ro zet chu—ran in pakhat atanga kàngmei chhuak chuan a nuai ta chiam mai a! Thlí a tam si; kàngmei chu thelh mih rual lohin a bul hnai in a kàngkai zël a. Ni hnih chhúng lekin Chicago, khawpui ropui tak mai chu meiväpah a chang ta dèr mai! He kàngmei rapthlâk tak, “The Great Chicago Fire” an tihah hian mi 300 vêlin nunna an chán a, mi nuai khat vêlin in leh lo chánin in ding lai 17,000 vêl chu meiväpah a chang vek bawk a ni.

Horatio Spafford-a building eng emaw zât pawh a kàng chhe hneh hlawm hle a; a sum lo peipun zawng zawng pawh chu meiväpah an chang zo ta vek a ni. Chicago khawpuiin chhiat tawhna rapthlâk a tawh hi, Spafford-a chuan Krista Chanchin Tha hrilna remchángah hmangin tanpuingai te tanpui nán leh manganga lungngaite hnem nán a hmang thìn.

  • Lungngaihna hmunah pawh …

Chicago-in kàngmei rapthlâk a tawrh atanga kum hnihna, 1873-ah Spafford chhúngkua chuan England lama thlasik chawlh hman an tum a. An chhúngkaw thianpa DL Moody-a’n England-ah hian rawngbàwlna a nei dáwn a, chu chu chhim pah an duh bawk a ni. Horatio erawh chu a hna lamah buaipui ngai—kàngmeiin a kan bàn lehkha pawimawh chin fel ngai a neih avàngin a nupui fanaute rual hian a kal ve hman lo a. A nupui Anna ho chuan an fanu pali: Anna (kum 11), Margaret Lee (kum 9), Elizabeth (kum 5) leh Tanetta (kum 2) te chuan England pan chuan lawngin an liamsan ta a ni.

November 22, 1873 a ni. Atlantic tuipuiah French lawng lian, “Ville du Havre”-ah chuan Anna Spafford leh a fanu palite chu an chuang a. Mahse, an lawng chu thïr lawng lianin rawn sú-in an che sual ta hlauh mai! Minute 12 chhúng lekin “Ville du Havre” lawng lian chu Atlantic tuipuiah chuan a pil vek hman! He chêt sualnaah hian mi 226-in nunna an chán a ni.

Nunna chán zíngah hian Horatio leh Anna-te fanu palite chu an tel ve! An palia tuifinriat mawng an thlen rualin an hring nun tàwpna pawh an thleng nghâl bawk a nih chu! Vànneihthlâk takin nu ber Anna Spafford chu nung dama chhan chhuah zíngah a tel hlauh a. Chhan chhuah hna thawktuten ni khaw hre loa thing phel keh lánga a lo mú chu an hmu a. Cardiff, South Wales an thlenpui hnu, a harh chhuah vêleh a pasal Horatio chu thîrhrui a thawn nghâl a. A thu thawna thu mal pahnih chhinchhiah zui hlawh tak chu: “Mala chhan chhuah …” (“Saved alone …”) tih hi a ni.

Thîrhrui a hmuh rualin Horatio chuan a nupui awmna lam chu a pan ve nghâl a. Lawnga an chuan laiin, ni khat chu, lawng captain chuan a nupui leh a fate chuanna lawng, “Ville du Havre” pilna lai, a faten nunna an chànna lai tak chu a kawh hmuh a. An sawi dàn chuan, Spafford chu lawnga a pindanah lêt nghâlin, khawvêla Kristian hla chuai tawh ngai lo tùr, “It is well, with my soul” chu a phuah chhuak nghâl a ni.

A hnua Anna-i unaunu (half-sister) hnênah lehkha thawnin, ‘Kár hmasa Ningani khán, lawngin kan hmangaihte pilna hmun chu kan thleng a. Tui hnuaiah, khútah, mél thum mawngah an awm tih ka hria. Chuta pil, kan hmangaih kal tate chu ka ngaihtuah lo; an him tih ka hria—Beramno kiangah,’ tiin.

Anna chhan chhuah a nih hnu, mi dang chhan chhuahte nèna hmun him lam an pan laia Anna thu sawi chu, a chuanpui zínga mi Pastor Nathaniel Weiss chuan a hriat reng thu a sawi a. Chu thu chuan Joba tawngkam a zúl hle: “Lalpa’n fanu pali min pe a; Lalpa’n a la leh ta a ni. Engtik ní-ah emaw chuan a chhan ka la hre thiam ang.”

A nihna takah chuan Anna hian an chhiat tawh hi a la na hle. Mahse, he lungngaihna chhüm pik tak hnuaiah hian, aw ném leh zaidam takin thu a hriattír a ni tih a puang chhuak a—‘Chhan neia chhan chhuah i ni!’ tih thu hi. Tum khat chu, a thian pakhatin a hnêna thu a lo sawi tawh a hriat chhuah fo thu sawiin, chu a thian chuan, ‘Kan duhzáwng leh kan hlimna tùr thil tam tak kan neih lai hi chuan Pathian hnêna làwm thu sawi leh a duhzáwng tih hi a awlsam thìn. Mahse, khaw that lai chauha Pathian thian nih hi hlau hle ang che,’ tiin a lo fuih tawh a ni.

  • Chhiatna … a la kiang lo!

Fanu pali an chàn hnuah Horatio leh Anna te hian fa pathum an neih belh leh a. Horatio Goertner (b. November 16, 1875), Bertha Hedges (b. March 24, 1878) te leh Grace (January 18, 1881) te an ni.

Chhiat tawh leh lungngaihnaten kian zai an rél tawh dáwn emaw tia hlim taka an awm mék laiin a la ûm zêl tho mai. Kum 1980, February ni 11-ah, an fapa neih chhun, Horatio Goertner Spafford (a unaupa thi tawh leh a pa hming chawia hming an sak) kum li mi chuan khawsikpui avàngin a boralsan leh ta!

  • Rawng bàwlna zau zâwk

Chutianga namén loa an chhúngkaw chunga thihnain ro a rèl lai pawh chuan Spaffords chhúngkua chuan an hriat leh an rin Pathian rawng bàwl thulh an tum chuang lo. August 1881-ah an chhúngkua chuan America chhuahsanin Jerusalem-ah an inbéng bel a. Mi rethei, dam lo tanpui ngaite tanpuiin chènna tùr in nei lo naupangte an enkawl zui a. An nuam tih ber chu, hêng mi hnuaihnung leh mi harsate hnêna Isua hmangaihna thu hril hi a ni.

Horatio Spafford hi malaria avàngin October ni 16, 1888-ah a boral a; Anna Spafford chuan an hna la thawh zawh loh chu Jerusalem leh a chheh vêlah a chhunzawm zêl a. Ani pawh kum 1923-a a thih thlengin, rinawm takin Pathian rawng a báwl zui a ni.

    ••

Páwl 11 leh 12 kan zir laia Mizo subject min zirtír thintu, Sir Hmingtea @ C Vanhmingliana’n Mizo tawnga “It is well” a lehlin fuh zet hi—cháng khatna leh cháng hnihna chauh ka rawn tár lang a; i’n sa ho teh ang u.

A Tha ber

Muanna luipui iangin min chîm mék laiin,
Lungngaih tui fâwnin min nang vêl;
Eng pawh thleng mah se, ti hian hril rawh min ti:
‘Ka thlarau tán chu chu a tha ber.’
‘A tha ber, a tha ber,
Ka thlarau tán chu chu a tha ber.’

Leave a Reply

error: Content is protected !!