- Mahmuaka Chhakchhuak
Delhi lama kan programme chu tluang takin kan hmang zo ta a. Kal lama Lengpui atanga direct flight-a Delhi kal anga let leh ngawt mai chu tum loin khaw hawizau pah a ni bawk alawm tiin ka unaupa, Rev. C. Thandawla (Bihar Mission Field Director) awmna hmun Patna lama kal tumin ka inbuatsaih a. Delhi atanga Patna inkar hi Kilometer sang chuang laia hla anih avangin a thui tham hle mai a, Thlawhnaa chuan aiin Train-ah chuang zawk ila chinchang kan hriat tam phah ka rin zawk avangin Train-a chuang tur chuan ka inbuatsaih a.
Train chak tha tak BV DHAM HUMSAFAR (22460)-ah chuan kal turin kan inbuatsaihin online hmangin ticket pawh kan buaipui nghal a, ka seat tur pawh Coach B7, Berth 38 leh Berth Type Upper niin Jan. 16, 2023 (Monday) 12;45-ah chhuah tur a ni a. Chhuah hun tur hi 12;45 tih ringawt mai chu zing lam nge chawhnu lam ni ang tih kan hrethiam mai lo a, a hre tur nia kan ngaihte kan han zawh kual hnuah chuan chawhnu chhuak tura ngaihna kan nei ta zawkin chumi hun nang tur chuan Delhi Chaplain Rev. Chawngtinliana nen Kishangarh atangin Anand Vihar Terminal chu kan pan a. A inkar hi 28 Kms vel lai anih avangin Auto-in kan tlan vang vang hnu chuan kan thleng a, darkar khat vel kan nghah hnuin kan Train chuanna tur chu a rawn thleng a, kan indah lut nghal a, Train erawh khawchhak lam hawi loa Haryana lam hawi tlatin kan hria a, Pastor Chawnga nen chuan kan hrethiam lo viau mai. Nakin lawkah a inher mai dawn a ni ang kan ti zet nain kan tlan hnuah chuan a inher mai chuang si lo, ka ngaih a tha thei chiah lo a, chuang ve midang chu zawtin mi pathum lai chuan Patna lama kal tur alawm an ti vek bawk si, Google Map atang pawh chuan kan tlan dan chu a dik bawk si avang chuan ka pawm ngam ta chauh a.
Zariah ei tur kan chah nghal a, ngawi reng chuan ka thu ta char char a, chhun nisat laia chhuak kan ni bawk a, khua a lum nuam tawk viau mai. Amaherawhchu ticket late chiah kan chuangin ticket la ve lote chu an chuan loh avangin kawng tluan chuan tawt lutuk leh hrehawmna dang engmah a awm lo thung. North East Train tam takah chuan ticket la lo mi tam tak an chuan thin avangin leh Tuai ho hi an hnawksak thin avangin a hrehawm thin a, hengte hi a train azir pawh a ni tho bawk ang. Ka seat chu mutna pathum awm zinga a chung ber niin ka mu mai mai a, a chang leh kawngkharah ka va ding leh deuh reng thin bawk a. Mizo chuang de dang an awm ka ring lo a, a ruk tak chuan ka khua a har deuh nain engkim mai chu ka tan chuan thil thar vek a nih avangin a hrehawm zawngin ka ngai chuang lo a, khaw en lai phei chuan ka hawi kual nasa thin hle.
Dan pangngaiah chuan zanlai pelh 12;55 AM vela thleng tur kan ni nain kan train chu a ding zing hle mai a, hmun pakhatah phei chuan darkar khat aia rei mah tur hi a ding a, Patna lam atangin Mathana chuan Google atangin kan train tlan dan chu alo thlir reng a, chanchin kan inhrilh theih reng bawk avang chuan thla a muang viau mai a. Zing lam dar 5;10 vel chiahah Patna Junction chu kan thleng a, khua ala var chiah lo nain kohhran khawmpui kal tur ang maiin mihring an lo tam a, hmelhriat pawh hmuh mai tur an awm ka han ring deuh nain hmelhriat zawng tumah phei chu ka hmu lem chuang lo a. Terminal atang chuan pawnah ka chhuak a, Mathana ka han biak chuan rang takin ka awmna lamah a rawn thleng nghal var a, kum tam tak hnua kan inhmuh lehna hmasa ber a nih avangin kan hlim dun hle.
Tichuan, a Bike chuan an In lam pan chuan kan tlan leh a, in kan thlen chuan insilfai thuak thuakin kan mu nghal a. Ka han harh leh meuh chuan zinglam dar 10;00 alo pel der tawh a, Mathana nupui Anungi leh an fapate pahnih pawh an lo chiar nak nak tawh a, khua erawh ala vawt hle maiin Ni pawh ala lang loin pawn lamah phei chuan dai ala far thei hial a ni. Chawhnu lamah chuan Ni pawh a rawn chhuah ve tak avangin Inchungah chhoin Patna khawpui chu ka theih ang angin ka thlir kual a. Ka hmuh chak ber chu Patna khawpui hmasawnna leh an Chief Minister, Nitish Kumar-a hnathawhte chu niin an khawlai nun thlenga hriat chian tumin mit ka len vel ruai a.
Patna hi khawpui upa tak niin 490 BCE daiha lo ding tawh niin a tir lamah phei chuan ‘Pataliputra’ tiin a hming hi hriat lar a ni thin. Khawpui lian tak niin 250 Sq. Kms aia zau a awhin mihring pawh 2.5 million aia tam an cheng a, India khawpui lian 18-na a ni nghe nghe. Kan hriat tirh atang tawha Bihar chu misual awmna hmuna kan ngaih thin leh Delhi leh khawpui dang atanga lirtheia Mizoram lama haw turte pawhin Bihar State hi an kal hrehna hmun ber ni thinin tualthih thu pawh a ri fo reng bawk a, tunah an khawpui berah hun ka hmang ta chu a ni si a ka inti a. Amaherawhchu tunah chuan ram hruaitu tha leh fel tak an neih avangin chutiang buaina leh harsatna chu a thlen ka ring tawh kher chuang lo a.
A ni chiah reng a, Nitish Kumar-a Chief Minister a nih atang hian an ram kalphung hi a danglam nghal tihtheih a ni. Nitish CM a nih hma hian Laloo Prasad Yadav chu March 10, 1990 – March 28, 1995 chhung CM a ni a, Ni sarih chhung CM nei loa an awm hnuin April 4, 1995 atanga July 25, 1997 thleng chu Laloo bawk chu CM a rawn ni leh a, A hnuah a nupui Rabri Devi chu July 25, 1997 – Feb. 11, 1999 chhung CM a ni a. Ni 26 chhung CM an neih loh hnuin March 9, 1999 atanga March 2, 2000 thleng chu Rabri Devi chu a rawn CM lehin March 3, 2000 atanga March 10, 2000 thleng chauh, ni 7 chhung lek chu Nitish Kumar chu a rawn CM zawk a, chumi hnuin Rabri Devi bawk chu March 11, 2000 atanga March 6, 2005 chhung a CM lehin March 7, 2005 atanga Nov. 24, 2005 chhung, ni 262 lai mai chu CM nei loin an han awm leh a, Nov. 24, 2005 atanga Nov. 26, 2010 chhung chu Nitish chu CM lehin Nov. 26, 2010 – May 20, 2014 chhung pawh CM a CM leh a, May 20, 2014 atanga Feb. 22, 2015 chhung Jitan Ram Manjhi chu CM rawn ni velehin Feb. 22, 2015 atanga vawiin thlengin Nitish bawk chu a rawn CM leh a ni.
Nitish Kumar chu ram hruaitu a han nih chiah atang hian dodalna pawh a nei nghalin CM Bangalow ngei pawh chu Laloo – Rabri te chuan an chhuahsan mai duh lo a, amah lah chuan CM Bangalow lo atang pawh hian hna a thawh theih tho alawm tiin a sawi mai a. Nikhata darkar 12 chhung hna thawkin pawimawh hmasa atan Home, Road and Bridges, Education leh Health Department-te chu nasa lehzuala thlurbing turin ruahmanna a siam a. Heng Department pawimawh tak takte enkawl tur hian Secretary-te pawh a ruat thar vek bawk a ni. heng bakah hian Chief Secretary, Principal Secretary, Secretary leh Director rual hmaah amah ngeiin power point presentation hmangin ram a kaihhruai dan tur a sawi thin bawk.
Laloo hunlaia Officer-te chu tidanglam chuang loin an hna pangngaite a chelh tir leh hlawm a, an laka a beisei erawh tlang takin a hriattir a. Hnathawk tha lo pawh a hrem zelin a sorkar kum khat chhung ringawt pawhin Officer 200 chuang zet chungah rorelna a lekkawh hman a ni. John F. Kennedy hunlaia Syndicate nuai chimih an tum dan nen khan a inang hle nain JF. Kennedy kha chu a nunnain a tawrh phah ta thung a nih kha. Nitish hnathawh hi kan sawi vek seng lo ang a, atir phat atangin amah ngeiin zui tlak turin bul a tan a, Officer-te ngei pawh a ringngamin anmahniah a innghat ngam a, hnathawk thate pawh a duhsak bawk a ni. Road and Bridges Department enkawl tura a ruat Pratyaya Amrit IAS hi amahah theihna a awm tih a hriat avangin Chief Minister’s Bridges Construction Programme hnuaiah Lei 520 chu kum hnih chhunga dawh zo hman tura tiin sum leh pai pawh a vawikhatna atan cheng Vbc. 1,132 lai a dah nghal bawk a nih kha.
Han ngaihtuah ve mah teh, kum hnih chhunga Lei 520 dawh zawh hman tur chu huphurhawm tak a ni a, mawhphurtu ber Pratyaya Amrit tan ngat phei chuan zan muttui a har lehzual ngawt ngei ang. Nimahsela Amrit chuan a rilruin ‘I nunah tun anga hun tha leh mawhphurhna pawimawh hi a rawn inhung chhuak tawh kher lo ang, hmachhawn la, sual la, eng chiah nge i tih theih tih chu khawvel hi han hmuh tir ta che’ tiin amah leh amah chu a infuih a. Chutianga tih tak takna nena hna a han thawh chuan amaha an CM beiseina chu tihhlawhtlina awmin May 2008-ah chuan Lei 520 chu dawh zawh alo ni ta a ni.
Nitish Kumar hian Patna khawpui hmel pawh hi a ti danglam nasa hle mai a, khawpui chhunga lirthei jam awmlohna turin kawngchhawng engemawzat an siam thar bawk a, leihnuai Rel kan tih mai Metro pawh Patna khawpui hnuaiah hian kal tir tumin 32.91 Kms a thui chu an buatsaih mek a, hemi atan hian Rs. 13,365.77 Crore lai chu estimated a ni bawk nghe nghe. Kan rama Restricted Tender kan sawi uar em em ang hian an inpe ve nge, Open Tender hmanga pek tih erawh zuk hre kil kel lo mah ila, kan hriat chhun chu TRANSPARENCY kan tih mai, sawrkar lang tlang hi an kalpui a. Sorkar thil tih reng reng chu mipui te’n an hriat zung zung theih nan RTI Act pangngai mai nilovin e-RTI system, Jankari Scheme a tih chu an hmang ‘bik’ tlat a ni. Sorkar sum leh pai hi mipui sum leh pai a ni a, a neitu chuan a hmanna an hre ve bawk tur a ni a tih chuan mipui rin pawh a hlawh phah kan ti lo thei lo ang. Mak tih deuh mai ka tawn pakhat pawh; Cell Phone dawrah hian keini mikhualte pawh bat an phal tlat a nih chu.
Sakhuana lam zawnga kan sawi pawhin Patna khawpui hi mipui nuai sawm hnih chuang chenna hmun niin, chung mipui zingah chuan Hindu sakhaw zuitu 86.39% vel awmin Kristian phei chu 0.51% vel emaw chauh an awm. Keini 87% vel Kristian kan intih ai hian khawlai nunah pawh mit an tlung zawk daih a, vangtlang nun a nawm hmel zawk bawk. Khawlaiah tlangval meizial pak khu luih luih hmuh tur an awm lo a, an thalaite ngei pawh chuan Aizawl khawpuia kan lirthei, a bik takin Two Wheeler kan tihte hi keini aiin an nei changkang lo daih zawk. R15 tihte Ninja tihte leh KTM tihte hi ka hmu lo palh pawh a ni mai thei a, ka hmu hauh lo mai. Chung ai chuan Splendor, Glamour, Pulsar leh Passion Pro te chu ka hmuh tam berte an ni. Engatinge an tlangvalte hian lirthei changkang hi an va uar lo ve a, kan Mizo tlangvalte aiin thil changkang an ngaina lo zawk a ni maw? ka tih chuan ‘Ni lo e, anni hi chuan lirthei hi incheina atana hmang loa lirthei a nih ang taka kalna atana an hman avangin an tan lirthei changkang hi a ngai kher hleinem’ tiin min chhang a.
January 17 atanga ni 22 thleng Patna khawpuia ka cham chhung khan thil tam tak hriat thar kan neiin rualawhna tam tak ka nei bawk a. Kalphung (system) fel leh tha hi chu mipui lam pawhin an zawm mai thin a nih hi maw tih hriat theihna tur hi hmun tinah a awm. Keini lamin ‘Ek In kal thei’ kan hlawhchhampui laiin anni chuan tangkai taka an hmang ka hmuh khan mak ka ti a, kawngsir hmun tam taka ‘I LOVE PATNA CITY’ tih an tarte chuan ka thinlung a hneh viau mai bawk a ni. Tunah champhai khawpui kawng kamah I LOVE CHAMPHAI tih lian taka ziak chu hmuh tur a awm ve ta a, ziah hma ai chuan rah tha a chhuah ngei ang tih ka sawi ngam. I LOVE AIZAWL, I LOVE KHAWZAWL, I LOVE LUNGLEI tih ziakte langsar taka hmuh theih tura tar zel tha ka ti hle mai. Hindu rama chengte hian Kristian rama chengte ai hian an khawpui hi an hmangaih zawk em ni ni ang tih zawhna khirh tak bawk chu ka thinlunga rawn awm leh a, kan khawpuite hi hmangaih thar ava ngai em.
Tichuan, Jan. 22, 2023 chawhnuah Mathana nen chuan Aizawl lama kal turin train-ah kan chuang leh a, Compartment hranah kan chuang bawk a, keimahin ngawi rengin ka thu a, ka ngaihtuahnaah chuan Patna ka cham chhunga ka thil tawnte chu a rawn lang thar leh zut zut a.