- Lallunghnema, Charity Lodge
Tlêm lai deuh khan Aizawl Civil Hospital ah hian ka va inzaitir (surgery) ve a. A tirah chuan Private Clinic ka pan a, mahse Civil Hospital pan zawk tura Doctor rem hre takin thu min râwn ( advised) avângin Damdawi In pui hi ka va pan ta a ni. Ka damdawi In pan chhan chu hei hi a ni.
Mi thenkhat tan chuan ho tê a ni mahna le. Ka beng kâwm pâwn lamah hian singsihlip bâwk lian ang reng tak, thang lian mêk hi ka nei a. Kum eng emaw zât chu he bâwk hi ka kawl a ni. A hnawk êm êm a, min tibuai hlê thin a ni. Hei bâkah hian ka kut vei lam zung û ( kut zungtang û)- ah hian pem chhe te hnâi la, awm ti nuam lo deuh mai hi ka nei bawk a.Keini ang thiamna nei lo tan chuan tui lum chi al a sil vel bâk hi chu tih theih kan nei lo hle!Chuvang tak chuan Clinic pan a tul ka ti ta a ni.
Tin, heti hi a ni a, ka nupui nen chuan he Mipui Hospital hi kan va pan ta a ni. hnihah min zai (operation) a nih chu! Reception Counter pawnah chuan kan intlar ve a.Ka hun a lo thlen chuan duty hnenah chuan Rs 40/- kan pe a, card mawi tak min pe chhuak a. Ka han inentir ve ta a ni.Damdawi In anth mi chu hramg kan tam mep mep hle. Hming lamtu hmelhriat nih a chakawm ut ut hial. A tawpah chuan ka hming chu an han lam ta a. Surgery lam min pantir ta nghal a. Zai thiam Daktawr (surgeon) han en a, min duatin min ti tlang nel hlê mai.
Zaina roomah chuan min luhtir a, hnam dang doctor leh doctor puitu Mizo pa fel tak hian min buaipui ta nghal a. Kei hi inzêp ngai lo, thil sawi mai mai mi hi ka ni a. Tling lo tak chunga Consumer Activist ka nih thu leh Consumer Right te chu sawiin kan titi ta zel ngawt pek a. An lo titi pui theih khawp mai. Vai Doctor chu hetiang hian ka bia a.
Keimah: Khawi State mi nge i nih a?
Doctor: Rajasthan State atangin ka lo kal a.
Keimah: Rajasthan State chu State lian leh pui tling tak State changkang leh hmasawn ber pawl a nia lawm!
Doctor: Ni e, Mizoram pawh hi in changkang ve tho alawm. Nuam pawh ka ti khawp mai. Consumer right hi ka hre ve thin.
Keimah: In thawk tha khawp mai. In service hi a hlû ka ti. Efficient Service hi keini mipui tan hian a hlu êm êm a ni! Doctor-te hi damdawi tha tak in ni a…
Tunah chuan ka benga singsihlip chu a damin bawk hi a reh tawh a. Ka kut zung nâ pawh chu a dam tawh a ni. Doctor nge nge, Damdawi Ina thawktute nge nge pan man an awm hle a ni. Ka hmuh dan dik tak chuan Aizawl Civil Hospital hian nasa takin hma a sawn a, Damdawi In tha tak a ni. Private Damdawi In aia a that lohna ka hmu lo. An Service hi duhthusam ni lo mahse, a tha hle e, ka ti a ni!
Ka thutna Corridor atang chuan rawng sen ngei a ziak chu ka han thlir a, ka pan hnai deuh deuh va, hetiang thu hi ka hmu a, thlâ ka la ta ringawt a. Heng hi chu’ng thu ziakte chu a ni. Han chhiar teh le.
Nangmah leh mi dangte him nan:
Kut fai takin sil rawh:
-I khuh leh hahchhiau zawhah
-Eitur siam hmâ leh siam zawhah
-Thil ei hmâin
-Inthiar zawhah
-Kut a balhin
-Ran etc khawihin
Sahbawn leh tui a remchan lohin Alcohol based hand rub hman tur.
CHINAI TAT SUH.
Hemi piah lawkah hian hetiang hi a sena ziak chu a lo intar kuau mai bawk a..
KAYA KALP SWACHH BHARAT
(FAINA LEH HRISELNA)
- HE DAMDAWI IN HI I TA A NI. I VAWNG FAI ANG U.
- DAMDAWI IN LEH A VELAH ZUK LEH HMUAM TIH PHAL A NI LO.
MEIZUK HI RS 500 THLENG CHAWI THEIH A NI. - Bawlhhlawh a bawmah chauh paih rawh.
- Damdawi In hung chhungah kuhva ei phal a ni lo.
- Inentir tura i lo kalin fai takin aw.
- I lo hrisel zawk nân i kut silfai thin ang che.
- Damdawi In hung chhungah thil zawrh phal a ni lo. Heng thu ziak pawimawh tak takte hi a tha a, zawm tur a ni bur!
Kuhva ei khap a nih rual rualin tuibur hmuam hi khap tel se, a tha ang, ka ti a ni. Midang tân hnawk tling a ni. A rim a chhe êm êm bawk a ni!
Doctor kut hi damna a ni a, thawktu dangte kut pawh lungawina leh dam phah a tling. Mahse an that loh chuan damlote tan nat zualna thlentu a ni thei. Damdawi In tha hi mipui tan thil lawmawm tak a va ni chiang em! An hnenah lawmthu awm rawh se. Consumer-te i hlim ang u.
Hei hi ka sawi leh duh:Mipui Damdawi In hi pan uar ila,intih hmuh ila,a man hla êm êm a ni.
I thil lei leh hmannaah buaina i tawk em? Harsatna i tawhin ngawih bo pui mai mai suh.
Centre For Consumer Education i tan a ding e.