- Sagar Mehra, Joint Secretary (Inland fisheries and Administration), Department of Fisheries, MoFAHD)
Indian ei leh in tapestry nung takah chuan dietary component pakhat chu a nutritional richness leh culinary versatility vangin a langsar hle – ‘fish’. A thlum tui tak piah lamah, ‘nga’ hian India ram dinhmunah awmzia thuk tak a nei a, nunphung lama awmzia hautak tak leh hriselna atana hlawkna tam tak a thlen a ni. Nga leh India nunphung inzawmna thuk tak chu plate piah lamah a kal a, hnam nunphung, hriselna kalphung leh sum leh pai lama hausakna a nghawng a ni. Nga ei hian mimal ei leh in dinhmun chauh ni lovin ram ei leh in leh ei leh in himna kawngah pawh nghawng tha tak a nei thei a ni.
Khawvel pumah India chu sangha tharchhuah leh thawnchhuah kawngah hmahruaitu a nih laiin, ram chhunga ei leh in tihpun hi ram chhunga sangha lama hmasawnna nghet tak neih theihna tura thil pawimawh tak a ni. Dept of Fisheries (GoI) chuan India rama sangha mantute chu a pum puia hmasawnna turin programme leh scheme hrang hrang a kalpui tawh a ni. Step pawimawh tak pakhat chu flagship scheme Pradhan Mantri Matsya Sampada Yojana (PMMSY) 10th September 2020-a tlangzarh a ni a, a vaiin investment zawng zawng cheng vaibelchhe 20,050 a ni. PMMSY hian technology hmanna tur project kalpui te, value chain gap leh socio-economic welfare te sutkian te a ngaih pawimawh ber a ni. Production leh export tihpunna atana output hrang hrang bakah hian he scheme hian direct leh indirect employment nuai 16.5 vel siam a tum a ni. Kum li chhung zet chu PMMSY scheme hnuaiah India ram pumah cheng vaibelchhe 18,000 (90%) hu project impactful project pawm a ni.
Tunhma atang tawhin fisheries project-ah hian sangha tharchhuah tihpun lam a ngaih pawimawh ber a ni. Hrilhfiahna lungphum angin PMMSY scheme hian post-harvest infrastructure tihhmasawn kawngah sum a divert a, demand leh supply equation inthlauhna siam a tum a ni. PMMSY hnuaia sangha thar chhuah chu a pung zel a, ton nuai 174 zet a tling pha a, hei hian ram chhunga sangha ei tamna, value addition leh export tihpunna kawngah theihna nasa tak a pe a ni.
Hemi lam hawi hian PMMSY hnuaia project pawm tawhte chuan sangha phurh chhuahna hmun 26,067, refrigerated leh insulated truck, live fish vending centre, auto rickshaw, motorcycle leh bicycle ice box nei te chu beneficiary-te ta a nih theih nan market leh consumer-te awlsam taka luh theihna turin a thar leh quality tha tak a pe thei tih a tichiang a ni sangha. A lar ber chu motor leh cycle ice box nei te hian loneitu tenau te tan awlsam leh rang zawka hralhna hmun thlenga kal theihna a siamsak a ni.
Quality frozen leh fresh fish tam zawk hmuh theihna turin fish retail point unit 6733, market leh kiosk ang chi siam mek a ni. Andhra Pradesh, Odisha, Karnataka, Madhya Pradesh, Uttarakhand, Haryana leh Telangana state te chu hmahruaituah an awm a, India hmarchhak biala sangha hralhna a pun chhoh dan leh tuipui kama awm leh tuipui kama awm state-te zingah scheme sum sem dan tur ruahmanna felfai tak siam a ni.
State/UT 30-ah cold storage facility 575 chu ṭha taka sem a ni tawh a, hei hian India ram pumah sangha lakkhawm hnua dahkhawmna kalpui mek a nih thu a tarlang. Value added enterprise 108 processing atana sanction pek a nih hian entrepreneurial model tihhmasawn tura inpekna a tarlang a, a bik takin fish vending kiosk chain din hmanga hygienic fish marketing ngaih pawimawh a ni. Value-added enterprise lo pung zel hian, a bik takin India khawthlang lamah pawh export-ah a langsar tih a tilang a, value-added fish, pickles, dry salted fish, fish chips, fish balls etc. ang chite mamawhna a lantir bawk.
For the last mile connect to ensure that awareness creation, outreach leh extension te chu a dik taka a thlen theih nan coastal state/UT te tan Sagar Mitra 2494 leh India panna Matsya Seva Kendra 79 pawm a ni tawh. Extension services te hian sectoral scheme leh sangha ei hi ‘super-food’, nutrition nena khat anga tihhmasawn kawngah a tangkai hle tura ngaih a ni.Domestic consumption trends benchmark leh hriatthiam nan GoI chuan ‘A Study of the Fisheries Sector in India’ ah sum a seng a – An Overview of Current Demand and Future Prospect’ by National Council of Applied Economic Research in March 2023. He zirchianna hian kum 2011-12 chhunga sangha hman zat aiin a let hnih aia tam a pung tih a tarlang a, thla tin ei zat chu khawpui chhunga sangha mamawhna a san avangin sangha a pung a, sangha ei zinga 77% chu tui thianghlim chi hrang hrang – majorly Rohu leh Calta te an ni a, Sardines leh Bhetki te chu tuipui sangha duh ber an ni thung. On a promising note, kum 2031-ah chuan sangha mamawhna hi ton maktaduai 26 a tling tura ngaih a ni a, chuvangin hetiang consumer duhzawng leh indicator te hian marketing leh branding strategy siamnaah hmun pawimawh tak a chang a ni.
Supply chain leh distribution infrastructure chu demand leh sales point pung zel hmachhawn thei tur level-ah a awm tawh avangin GoI-in a ngaih pawimawh ber tur chu consumer-te zingah sangha ei hlawkna chungchangah branding leh marketing dik tak hmanga awareness siam a ni. Thuthlung hluiah chuan outreach event hrang hrang, celebrity chef-te nena fish and seafood festival buatsaih leh sector expert-te nena webinar buatsaih te, September thlaa kum tin Poshan Maah lawmna te, Azadi ka Amrit Mahotsav hnuaia India@75 campaign lawmna atana fish recipe book 75 tlangzarh te, benefits chungchanga jingles tihchhuah te a ni of fish, outdoor hoardings leh digital displays hmun pawimawh tak takah dah etc. te chu National Fisheries Development Board (NFDB), Hyderabad chuan a thawk chhunzawm zel a ni.
Digital lama hmalakna hrang hrang, a bik takin social media platform-a kalpui a nih laiin, hmalakna dang tam tak chu nasa taka outreach, mass marketing leh branding atana ruahman a ni. Ho-Re-Ca (Hotel-Restaurants-Café)-ah hian consumer specific marketing campaign leh strategic initiative neih tum a ni. Thil pawimawh dang ngaih pawimawh ber chu he sector tana standard, certification, accreditation leh traceability policy framework a ni.
Chutiang chuan PMMSY chuan supply chain mumal tak leh sales point tam zawk neih theihna tura producer leh consumer inkara inthlauhna tihziaawmna tur marketing ecosystem leh strategy nghet tak siam a tum a ni. Chuvangin, he approach hian industry pumpui thanna a tichak mai bakah mipui hriselna leh ei leh in lamah pawh nghawng tha tak a nei a ni.
Chuvangin India rama sangha ei pawimawhna hi zanriah plate aiin a hla hle a ni. Hriselna tha zawk chawm atanga sum leh pai lama hmasawnna leh nunphung humhalhna kawngah sangha hian ram pum huap hriselna kawngah hmun pawimawh tak a chang a ni. India ram hmasawnna a nih rualin, sangha ei theihna zawng zawng hriat leh hman tangkai chu mi zawng zawng tana hmalam hun hrisel zawk, hausa zawk hawnsakna kawng pawimawh tak a ni ang.