India chuan kum 2024 inthlanpui a hmabak mek a, chawlhkar ruk chhung, April leh June 1 chhungin khawvel inthlan lian ber hmuh a ni dawn.
Prime Minister Narendra Modi chu a zawna a vawi thum nan a tlin leh beiseina a lian hle a; mahse, eptu party-te chuan Indian-te hian thuneihna a chang leh a nih chuan zalenna tam tak a bo dawn niin an bei let mek.
- Tute nen nge Modi-a BJP inbei mek?
Tun hnaia ngaihdan lakna hrang hrangah chuan Modi-a kaihhruai BJP leh an thawhpuiten India-a ram rorelna hniam zawk, Lok Sabha inthlanah hian a vawi thum nan an tlin leh ngei an ring hlawm.
Lok Sabha hian prime minister an thlang a, a hnuaia mi tur minister tur an thlang leh bawk.
Kum 2019 khan BJP hian bial 303 an la , party dang nena an tanhona, National Democratic Alliance (NDA) chuan bial 352 an la.
Tun tuma anmahni khingtu lian ber chu eptu party mala lian ber, Indian National Congress kaihhruai eptu tangrualte an ni.
Party 24 chuang zet inhlawm khwm hian Indian National Developmental Inclusive Alliance (India) an din a ni.
He tanghovah hian politician lawk tak tak zingah Congress president Mallikarjun Kharge te, prime minister hlui Rajiv Gandhi-a fate pahnih, Rahul leh Priyanka Gandhi te an tel nghe nghe.
Anmahni hringtu, eptu hruaitu chak tak, Sonia Gandhi erawh kum 2019 angin a campaign chak thei tawh lo thung.
Delhi-a rorel mek, Aam Aadmi Party (AAP) chu tangho zingah hian an tel ve a, regional party dang eng emaw zat an tel bawk.
Tun hnaiah AAP hruaitu pathum lai chu ei rua puhin man an ni a. Modi leh BJP hian politics-a phuba lakna atan an hmang nia an puh laiin BJP chuan a pha thung.
- Eng thuin nge an inbeih nasat zual?
A sorkarna hnuaiah India chu khawvelah vawrh larin economy a tithang a, China ep rengtu, US a kawmngeih nghet thar hle bawk a, Modi-a hian insawi theih nan a hmang thei ang.
Vantlang hamthatna tur thil hrang hrang (welfare scheme) a siam nasa hle a. Heng zingah hian India-a mi rethei zual maktaduai 800 zet hnena a thlawna ration sem te leh thla tin sum lak luh hniam chhungkaw zinga hmeichhe hnena Rs. 1,250 sem pawh a tel.
An manifesto-ah Congress chuan hna nei lo an la tam em em reng tih an sawi ve thung a, a bikin thalai zingah an tam zual niin an sawi.
Hmeichhiate hnena hamthatna siamsak te, sorkar hna maktaduai thum siam leh college zir chhuakte puihna turte an intiam bawk.
India chu ‘mi pakhat rorelna hnuaiah tlu lut mek’ nia sawiin chu chu tihtawp an tum tih an sawi.
Hnam leh sakhaw zuitu tlawm zawkte chuan hmuhsik leh beih an tawk nasa niin an insawi a, Modi-a hnuaiah hian ‘second-class’ khua leh tui ang lek an nih thu an insawi a, BJP erawh chuan a pha nasa hle.
Khawvel huala mi mal zalenna a awm theih nana au chhuak thin, Freedom House chuan BJP sorkarah hian chanchinbumite an chep sawt hle niin an sawi a, kut pawh an tuar nasa niin a sawi a. India chu ‘thenkhata zalen chauh’ huangah a dah.
- Engtikah nge inthlan?
India hi thawh sarihin an inthlang dawn a: April 19, April 26, May 7, May 13, May 20, May 25 leh June 1-ah a ni ang a. June 4-ah vote tlate chhiar a ni ang.
Vote thlaknaah himna a awm theih nan ram puma polling station zawng zawngah venhimna khauh taka kalpui a ni.
Electronic voting machine maktaduai tel hman a ni dawn a, vote thlaktuten chuhtu zinga duhthlan tur an neih lohva an vote tur hriat lohva hmeh tur, ‘none of the above’ a awm bawk ang.
- Tuten nge vote thlak dawn?
India hi khawvela mihring tamna ber niin mi tluklehdingawn 1.4 zet an cheng a, heng zinga maktaduai 969 chuan tun tumah hian vote an thlak thei dawn a, khawvel puma mihring cheng pariata pakhat zel ang vel a ni ang.
Vote nei thei hi Indian khua leh tui, kum 18 leh a chung lam niin sorkara inziak lut ngei an nih a ngai a. Voter ID card nung lai ngei an neih a ngai bawk.
Ram pawna cheng Indian maktaduai 13.4 chuan vote an thlak thei dawn bawk a; mahse, an inziah luh leh India-a vote thlak tura an haw a ngai.
Lok Sabha-a thu tur MP 543 thlan tur a ni a, sorkarna siam turin party mal emaw, tanghoin emaw thlawptu 272 neih a ngai.
Lok Sabha member-te hi kum nga chhung atan thlan an ni a. Bial 131 chu scheduled caste leh scheduled tribe tana hauhsak an ni a. Heng mite hi sorkar chuan hnufuala a chhiarte an ni a, India-a cheng hmun lia thena hmun khat chuang zet an ni.
India-ah hian seat awm zat hmun thuma thena hmun khat hmeichhiate tan a hauhsakna dan a siam thar bawk a; mahse, he dan hi tun tumah hian kalpui a la ni dawn lo.