- Thompson Seifa
Kum 2014 atang khan Opposition party(BJP party nilo) hruaitu corruption thubuai nei lai mi 25 BJP party zawm ta zing a mi 23 te chu an thubuai ah thiam chantir emaw an thubuai tihtawp sak/chhui zui loh an ni.BJP party a an luh hnu a an thubuai tawp ta leh chhui zui tak loh Politician thenkhat te chungchang i han sawi zui dawn teh ang.
Maharastra Chief Minister lo ni tawh thin leh Congress party hruaitu hlun Ashok Chavan chu Adarsh Housing Society Scam an tih mai vangin thubuai siamsak a ni a.Mumbai chhim lam veng Colaba a Adarsh Housing Society building chhawng 31 a sang hi India leh Pakistan kum 1999 a Kargil a an indo tum a India sipai nunna chan ten an kalsan tak an nupui fanau te leh sipai bang te awmna tur a sak ani a.Ashok Chavan hian a thuneihna hmangsual in Adarsh Housing society building ah hian flat pathum ngawt mai a lo inpe ve ni in puh a ni a.Hei vang hian Ashok Chavan hi CBI ten thubuai siamsak in kum 2010 atang khan he thubuai hi an chhui zui ta a.He Scam a inhnamhnawiha a puh anih vang hian Maharastra Congress party hruaitu leh Maharastra Chief Minister pawh lo ni tawh Ashok Chavan hi BJP hruaitu lu Narendra Modi leh Nitin Gadkari te pawh in nasa tak a bei in an lo sawisel tawh thin a.He Scam a rawn irhchhuah atanga kum 10 a vei hnu tunkum tir khan BJP a zawm a.BJP a aluh hnu hian a thubuai hi CBI in an chhui zui ta lo.Congress party hruaitu anih lai a he scam vang a nasa tak a bei thin tu Maharastra BJP hruaitu Devendra Fadnavis chuan Ashok Chavan an BJP a zawm hnu chuan “Ashok Chavan hi hruaitu ropui tak ani” ti in amah fakna thu a chhakchhuak leh hlauh thung si.Tunhnai mai khan Maharastra High court chuan CBI ten Adarsh Housing Scam chungchang a Ashok Chavan thuzawh fiah an dilna chu a hnawlsak a ni.
West Bengal Legislative Assembly a Opposition Leader ni mek Suvendu Adhikari chu Trinamool Congress hruaitu anih lai in Narda Sting Operation vangin hmingchhiat na a tawk a.BJP party pawh in nasa tak in an lo bei tawh thin a.Kum 2020 ah BJP party a zawm a.A kum leh kum 2021 West Bengal inthlanpui ah BJP party chuan Mamata Banerjee khing tur in Nandigram constituency ah an din tir a,a chak zawk ah tang in a pi hlui Trinamool Congress party hotunu Mamata Banerjee chu vote 1736 in a hneh nghe nghe a ni.A ni pawh hi BJP party a aluh hnu hian a thubuai hi CBI in an chhui zui tawh lo ani.Tun a Assam Chief Minister ni mek Himanta Biswa Sarma chu Saradha chit scam a inhnamhnawih a puh ni in kum 2014 khan CBI in a chen na in an dap a.Himanta hian a kum leh 2015 ah BJP a zawm ve leh a,vawiin thleng hian a lak ah eng action mah lak zui a ni ta lo.Punjab CM hlui Captain Amarinder Singh a fapa Raninder Singh chu November 2020 khan Enforcement Directorate ten corruption chungchang ah thu an zawt fiah a.Kum 2021 november ah a pa Captain Amarinder Singh chuan BJP party a zawm a,a kum leh september 2022 ah Raninder Singh pawh hian a pa hnung zui in BJP party ah a lut ve leh a.Enforcement Directorate te hian corruption thubuai ah an chhui chhunzawm ta lo a ni.
Enforcement Directorate a an hotu lu ber Director of Enforcement tur ruat thei tu Committe member ah hian Chief Vigilance Commissioner bak ah central ministries hrang hrang a secretary te an tel a.Heng secretary te hi minister te thuhnuai a awm anih tho avang hian an pu te central sorkar a minister te hian Enforcement Directorate hotu lu te hi an duh duh dan in hmanrua ah an hmang thei a ni.
Enforcement Directorate te hian thuneihna sang tak an nei a,chungte chu;summon issue te,accused statement record te,mi property dap leh hrensak (search and seizure) bak ah mi man (arrest) theihna thleng in thuneihna an nei a ni.Amaherawhchu Enforcement Directorate te hi Police agency ang a classified an nih loh avangin CrPC(Police in mi thubuai an siamsak dawn a dan zawm tur) an zawm a ngai ve lo va.Tin Enforcement Directorate te hi PMLA(Prevention of Money Laundering Act 2002) hnuai ah thuneihna sang tak nei in Court phalna la hmasa kher lo in mi property an dap(search) in an man (arrest) thei a.
PMLA danglam na chu Indian legal system pangngai ah chuan dan bawhchhia/thilsual ti a puh (accused) te hi an thiamlohna finfiah a nih hma loh chuan pawisawilo(Innocent until proven guilty)a ngaih tur annih lai in PMLA dan hnuai ah hi chuan an mi man/rinhleh(accused)te hian an puhna ah thiamlohna an neilo ani tih finfiahna tha tak an neih hma loh chuan pawikhawihtu a ngaih an ni.Chutiang a an puhna a thiamlohna an neilo ngei ani tih finfiahna an neih phawt loh chuan bail a chhuah lailawk tir pawh phal loh a ni.He dan hi a hlauhawm in hman sual theih tak ani.Central a rulling party BJP/NDA te hian opposition hruaitu te tih hmingchhiat nan nasa takin an hmangsual mek anih hi.
Tun hnai a Delhi leh Punjab Chief Minister te lak a an chet duh dan atang hian BJP hian politics a an thil tum (Political Ambition) tih hlawhtlin nan leh anmahni eptu te tihchhiat nan chuan pawisak an neih loh zia leh an hmanraw tenawm an hman hreh loh zia a lang chiang hle a ni.Kan hma lawk a Lok Sabha inthlanpui lo awm tur ah hian BJP party hian absolute majority nei a India ram a ro an rel chhunzawm leh anih ngat chuan kan Democracy innghahna lungphum kan fundamental rights te hi an nuaibo duh mai ang tih a hlauhawm takzet a.Chuvangin ualau tak a BJP/NDA support tu “Lok Sabha MP a ka tlin chuan NDA lam ah ka thu ang” ti tu MNF MP Candidate hi Zoram mipui ten i vote lo hram ang u.Zoram mipui ten duhtak a kan ram hruai tur a kan thlantlin kalphung thar mipui sorkar hi chak lehzuala a kal theih nan ZPM ah ngei kan vote hlutak i pe theuh ang u.