Lamkhuang mu thatna

  • Dr. C. Lalrampana

A KAMKÊUNA

Lamkhuang (Artocarpus heterophyllus), hi Moraceae chhungkaw zinga mi niin tropical thei ei theih lian tak a ni. India ram Western Ghats-a awm nia ngaih ni mah se, Bangladesh, Burma, Malaysia, Indonesia, Thailand-ahte an ching tam ber a, Brazil leh Australia-ahte pawh an chin tam ber a ni Lamkhuang hian taksa thanlenna, chaw pai tawihna, mineral leh vitamin-te a pai tam hle. Flake puitling 100g khatah hian potassium 287 atanga 323 mg, calcium 30 atanga 73mg leh carbohydrates 11 atanga 19g a awm a, Taksa emaw rilru hahna, stress leh taksa chak lohna enkawlna atan leh infiammi tan tha chakna a ni. Antimicrobial, anti-diabetic, anti-inflammatory, antioxidant leh anti-helmintihc property a nei tih hmuhchhuah a ni bawk. Lamkhuang hi thei dang nena khaikhin chuan protein tamna ber 1.72g a ni tih a chiang a, a dawttu chu balhla 1.09 g, leh theihai 0.82g an ni.

CHHANG & EITUR

Lamkhuang mu (seed) hi mite’n an hriat lâr lem loh a ni a, mahse, ei leh in lamah hlawkna nasa tak a thlen a, a thei rih zawng hi 10% atanga 15% vel a ni India chhim lam hmun tam takah chuan a rah puitling atangin a mu hi lakkhawm a ni a, ni engah a vawt a, ruahtui tlak laia hman tur tha taka dah thin a ni. Processing leh dahthat kawngah harsatna a awm avangin kumtin a mu tam tak a riral thin. Perishable nature avang hian a mu hi bawlhhlawh angin paih a ni tlangpui a, mahse, hmun lum leh vawt takah dah a nih chuan thla khat vel a dam thei a ni. Shelf-life rei zawk nan a chi râwt dip chu powder-ah siamin thil chihrang hrang hlutna belhchhah nan hman theih a ni. Lamkhuang chi herdip hi chhang leh confectionary products-ah chuan wheat flour leh flour man tlawm dangte nena blend-in flour dang atan hman a ni India ram hmun thenkhatah chuan a chi hi a chhum hmin emawa ei emaw, alu tihpun nan emaw hman a ni
CHAW THA ATAN Lamkhuang mu hi nutritional leh antioxidant property tha tak a ni a. Lamkhuang mu hian protein, fiber leh starch tam tak a keng a, mineral tam tak N, P, K, Ca, Mg, S, Zn, Cu, etc te a pai tam hle bawk. Lamkhuang muah hian chi hrang hrang FTIR spectrum a awm. Absorption spectrum atanga dominant peaks hmuh chhuah absorption band leh wavenumber (cm-1) te hi amines, amides leh amino acids-te a keng a ni, hei hian protein awmna a nihzia a tarlang a ni. Absorption band dangte chuan biomolecules carbohydrates, polysaccharides, leh lipids-te a awm tih a tilang. Aromatic compounds hian flavonoids a awm tih a tilang a, lamkhuang muah hian sulfur leh a derivatives-te a awm a, hei hian anti-microbial action a siam a ni.

THÂU PAIHNA

Mihring taksa tana Thlai chi hrang hranga awm phytonutrients lignans, saponins, leh isoflavones-te hi mihring hriselna atan a tha hle a, Lamkhuang mu hi deep-fried products-a dah belh hian thãu lakluhna a a tihtlem phah a ni A mu hian dietary fiber leh B-complex vitamin a pai tam hle a, fiber a tam avangin lung natna hlauhawmna a tihziaawm a, ék khal a veng a, taksa rihna a paih then bawk. Lamkhuang mu hian resistant starch a pai bawk a, hei hian thisen sugar a control a, gut a ti hrisel bawk. Lamkhuang mu hian anti-microbial activity a nei a, hei hian ei leh in atanga natna lo thleng tur a veng thei a ni. A muah hian lectin pawimawh tak jacalin tia hriat a awm a, hei hi HIV vei te immune system endikna hmanrua atan hman a ni. China ramah chuan a mu hi zu leh ruihhlo avanga toxicity awmte thahna atan a tangkai hle tih hriat a ni.

DIGESTION TAN

A mu hian digestion a tichak: Lamkhuang mua fiber hian chaw ei chãkna a siam a, chaw ei dan pangngai baka ei tuina a thlen bawk.

LUNG HRISELNA

A mu hian Lung hriselna a pui thei: fiber a tam avangin lung natna hlauhawmna a tihziaawm a, Lamkhuang mu hian potassium a pai tam hle. Ruh hriselna a thlen bawk a, Tihrawl chakna thlentu a ni. Anemia laka invenna atan a pui thei bawk.

ARNGENG TAN

Arngeng a reh nan a tha hle thin. vun a vual loh nan lamkhuang mu khat la la, bawnghnute lum nen hun engemaw chen chu uluk takin râwt rawh. Rilru hahna leh vun natna tihdamna kawngah a pui tha hle.

ZUNTHLUM TAN

Lamkhuang mu Flour hian zunthlum vei tan chaw hrisel ei mai bakah eitur tui tak tak ei turin a pui thei a ni! Lamkhuang mu flour hian thisen glucose level a tihhniam bakah HDL level a tichak tih finfiah a ni.

KALNA TAN EI LOH A THA

Lamkhuang muah hian nutritional value a hle a, mahse mi pakhatin latex emaw birch pollen allergy a neih chuan ei loh tur a ni. Tin, kal natna rei tak emaw, acute kidney failure emaw veite chuan a rah emaw a mu emaw ei loh tur a ni.

A TLÂNGKAWMNA

Lamkhuang mu hi tui viau mah se, mi tam takin a mu tuamtu kawr thlum ei bak chu a mu chhum emaw, herdip emaw, chhanga siama ei hi kan uar vak lo niin a lang. Mahse, a mu chhum ei leh a mu rawt dip ei te, chhang chihrang leh chawtaniahte pawlhin taksa hrisel nan ei fo hi a tha a, naupang tan phei chuan taksa thanlen nan a tangkai hle. Damdawi ei ang thovin nitin a hun takah ei thin a tha a, vawi khata ei vak thin hi mahni inhremna mai a ni thei. Chuvangin, lamkhuang mu atanga siam damdawi leh a mu herdip damdawia hmang thin tan mithiamte thurawn ang zela ei thin hi a tha ber tih hriat reng a pawimawh hle.

Leave a Reply

error: Content is protected !!