“I NEI ANG EM? NEI ANG”

  • Dr. C. Lalrampana

A KAMKÊUNA

Khawvela nupa hmasaber ber chu Adama leh Evi an ni a, anni hi mipa leh hmeichhia hmasa ber an ni. Mihring hi a bul berah chuan chhungkaw pakhat a ni a, mi zawng zawng hi pi leh pute hmasa pahnih atanga lo piang vek an ni. Hetih lai hian Lilitu, emaw Lilis tia ziah leh koh bawk hi Mesopotamia leh Juda thawnthua hmeichhe lem a ni a, Adama nupui hmasa ber leh ramhuai hmeichhe hmasa ber nia ngaihruata chhui (theorized) a ni. Adama leh Evi-te nupa nih hnua Hmeichhe pakhat leh mipa pakhat inpumkhatna inneihna record hmasa ber chu B.C. 2350 vêla, Mesopotamia ramah a ni. Kum za engemaw zât chhûngin, inneihna chu hmân lai Hebrai, Grik, leh Rom mite’n an kalpui thin a ni.

NUPA NAUPANG BER

France lal Agnes kha kum 8 mi niin an inhual a, kum 1180-a Alexios II Komnenos kum 10 nen an inneih khan kum 9 mi lek a nih thu an sawi. Khawvela nupa naupang ber, kum 13 leh kum 12 mite chu an naute chawlhkar ruk mi nen hlim takin an khawsa mek a, Atlanta, USA-ah an awm a ni. Khawvelah hian Kum 13 mi nupui-pasal nei 51 an awm a, kum 12 mi innei 6 an awm bawk. Heng bakah hian zaa 29% chu kum 16 an nihin nupui-pasal an nei a, zaa 4% chuan kum 15-ah an nei a, zaa 1% aia tlem chu kum 14 hnuai lam an nihin an nei a ni.

NUPA UPA BER

Julio Mora leh Waldramina Quinteros-te hi kum 110 leh 104 an nih laiin an innei a, Guinness World Record-a a lan dan chuan khawvela innei upa ber an ni. An kum zawng zawng kum 214 leh ni 358 an nih avangin an duhthusam nihna chu an hmu ta a ni. Mahse, kum 79 zet innei lovin an awm tihna a ni. Mizo zingah pawh upat hnu kum 60-80 inkar innei sawi tur an awm nual.

NUPUI PAKHAT AIA TAM NEI

Ikshvaku lalram lal Harishchandra khan nupui 100 a nei a, mahse fapa a nei lo. Mi fing Narada thurawn angin pathian Varuna hnenah fapa a dil a. Varuna chuan malsawmna chu a pe a, chu chu nakin lawkah Harishchandra chuan Varuna hnenah inthawina a hlan dawn tih a tiam a ni. Lal Solomona khan lal fanu hlir nupui 700 leh hmei 300 a nei tih kan hmu. Tin, nupui pakhat aia tam neite chu Esauva; Jakoba; Elkana; Davida; Gideon; Abijah, Ramses II; Abrahama leh Novate etc. an ni. Mizoramah chuan Lalpa Kohhran thar hotu boral ta Pu Zion Nghaka khan a dam lai khan nupui 39 a nei bawk. Islam dan chuan mipain nupui 4 thleng neih a phalsak a, mahse, hei hian condition khauh tak a keng tel a ni. Pasal chuan sum leh pai lama tanpuina, hmangaihna leh enkawlna kawngah a nupui zawng zawng hi inang tlangin a enkawl tur a ni. Muslim zinga nupui tam tak neih duhtute chuan Quran chang 4:3 an tarlang fo a, chu chuan mipate chu an enkawl theih ang zat nupui pali thleng nei turin a hrilh a, zawlnei Muhammad-a hian nupui tam tak a nei tih an tarlang bawk thin.

PASAL PAKHAT AIA TAM

Guinness world record tarlan danin Linda Wolfe hian vawi 23 zet pasal a nei tawh. Kum 16 mi lek a nih laiin a inneihna hmasa ber chu hmangaihna vang a ni a, a inneihna hnuhnung ber chu kum 1996 khan khawvela mipa nupui nei tam ber Glynn “Scotty” Wolfe nen an innei a ni. Mizo zingah pasal pahnih nei sawi tur an vang hle. Bible-ah Samari hmeichhia pasal 5 nei leh pasal 7 nei chungchang kan hmu. Hengte pawh hian in khatah awm khawmin an chenpui lo niin a lang. Mahse, pasal 1 aia tam nei an ni miau si a ni. Punjabi-ho zibgah hmeichhia an tlêm avangin unau mipa rualin an unau zinga naupang ber nupui tih loh chu an tâwm thiang vek niin sawi a awm. Kum 2019-a Panjab University-in zirchianna an neihah Haryana leh Punjab-ah polyandry a awm tih finfiahna a hmuchhuak. He zirchianna hi Gender Culture and Honor tih lehkhabuah a tarlan a ni a, Haryana-a Yamunanagar district-ah leh Mansa leh Fatehgarh ‘S’-ah nupui intãwm case a hmuchhuak a ni.

Fraternal polyandry hi Nepal leh China ram thenkhata Tibet mite zingah an kalpui a, unau pahnih emaw a aia tam emaw chu nupui pakhat nen an innei a, nupui pawhin anmahni “sexual access” inang tlangin an nei thei a ni. Partible paternity nen a inzawm a, chu chu naupangin pa pakhat aia tam a nei thei tih culture rinna a ni. Engemaw dilna form-ah pa hming ziah bik tur a vãng viau ta ve ang?

A TLÂNGKAWMNA

Inneihna hi a pawimawh hle. Hnamtinte hian kan hnam dan leh nunzia ang zelin inneih hunserh leh dante hi kan kalpui thin. Mahse, iñneihna dik tak zawk chu ‘Sex’ hi a ni a, inneihna pawh sex a ni’; sex leh inneihna hi dah hran theih a ni lo, Sex hi intihhlim satliah nana a kahpaha hman mai mai tur ni lovin, inhmangaih tawnna lantirna satliah pawh ni hek lovin, mi 2 tisa pumkhat an nihna tura thlun zawmtu, a laihrui pawimwh ber a ni. Paula khan-

“A nih leh, nawhchizuar zawm chu amah nen pumkhat an ni tih in hre lo em ni le? “An pahnihin tisa pumkhat an lo ni tawh ang,” a ti si a.

(I kor.6:16) tiin a sawi a ni. Kohhranin inneih hun a buatsaih a, kohhran mipui leh Pathian hmaah kohhran puithiamin -”Nang…..Pathian hminging ka zawt ache. Hemi…..hi I nupui/pasal tak ni turin Pathian dan thianghlim ang zela neiin, a nuam emaw, a hrehawm emaw, hrisel lai leh bawrhsawm lai pawhin, amah hmangaiha ama tan chauha invawng thianghlimin, in dam dun chhung I nei ang em?” tiin zawhna a zawt a, inneite chuan – “Nei ang.” tiin an chhang thin. “Nei lovang” tia chhang tumah an awm ngai lo. A tawpah KHB No. 581 nemnghehna hla sain “Thih thlenga awmdun turin, An thutiam tinghet se;….An induhna lo pung se, I hming pawh zah bawk se;….Chatuana awm dun turin, I inah hruai ang che.” tiin rimawi pengkhuang rithum mi nen kan awi a, ngaih tha takin puithiamin malsawm tawngtainain a chhilh zui thin. Mahse, Mizorama inthen tamna percent chu zaa 6.34 a ni. Hei hi mi cheng tam zawng nena chhutin a sang hle a; India rama nupa inthen tamna ber kan ni mek. Zawhna chhangtute hian an chhãnna hi an van theihnghilh hma ve? Ngatinge Pathian leh Kohhranho hmaah hiaisen taka dâwt an sawi? Dâwt hmangte chuan vanram an luah dawn si lo; an va huaisen tehlul êm! Thihna avanga inthenna chu tu hnial rual a ni lo. Mahse, inuiresanna, sazu meidawh, zuruih, ruihhlo hlauhawm, inhauna, sum leh pai, inhmun lo ram, mahni hmasialna, kohhran thurin hrang leh eng engemaw avanga inthen kan awlsam lutuk thin hi Kristian 87.16% awmna ramte tih atan chuan a va zahthlak tehlul êm! UCC, CCA kan sawisel a, social media platform hrang hrangah Hindutva sawiselin kan râk chiam chiam a, mahse, Hindu maktaduai 966.3 (79.8%) awmna India ramah hian Hindu hmeichhe pasal nei 1,000 zelah 2.6 an inthen a, Muslim hmeichhia pasal nei 1,000 zingah 5.6 an inthen thung. Mipa lam erawh chu a ratio chu a inang tlangpui Hindu mipa tan 1.5 leh Muslim mipa tan 1.6 a ni. Kristiante hian kan va tluk lo nasa êm! UCC hmang tal hian min khuahkhirh se kan ziaawm phian zawk ang em? Mizo zinga nupui/pasal inthen awlsam lutuk khuahkhirhna tha ber chu UCC hi niin a lang. UCC hian inneihnaah uniformity a thlen dawn a ni. Catholic danin inthenna a pawm lo a, mahse, an inthen ve tho va, chutihrualin Kristiante chuan, Indian Divorce Act hnuaiah inthenna an thehlut thei a ni. UCC hian inthenna dan leh kalphung inang tlang a rawn keng tel dawn a, mahse, chhan leh vang tha tak tel lo chuan inthen mai mai phal a ni lo. Inneih laia “Nei ang” tia puithiam zawhna chhanngtute hian kan thutiam hi a takin tihlawtling theuh ila inthen tamna state nih hi kan pumpelh ngei ang.

Leave a Reply

error: Content is protected !!