- Dr. C. Lalrampana
A KAMKEUNA
Aieng hi zung leh bul nei chi, bul bawr tha tak nei chi (rhizome) a ni. Åieng hi BC 500 lai vel daih tawha awm leh chin tan tawh a ni a. Ayurverdic damdawi tha tak atana hman tanna a rei tawh hle. Mizote phei chuan mizo hnam awmtirh ata tun thlemgin kan la uarin kan la hmang tangkai hle.
A NIHNA
Ãieng hi sawhthing ang maia thlãr nei, a pianhmang pawh inang tak ni mah se a rawng erawh mawi tak a eng (yellow) a ni.
He thlai/pangpar chikhat hi south-east Asia,-ah te, srilanka, china, taiwan indonesia, peru, haiti leh jamaica, India-ahte an ching uar hle thin. India ramah chuan Andra padesh, tamilnadu, telangana, kerala leh maharastra-ahte an ching uar lehzual a ni. Ãieng nihna tak chu hetiang hi a ni.
Family: Zingiberaceae
Genus: Curcuma
Species: C. longa
Kingdom: Plantae
HRISELNA ATANA A THATNA
- RUHSEH
Ruhseh, ruh chuktuah nã leh thakhamte hian a ngeih êm êm a, chuvangin, ruhseh nei tan ei fo a tha hle. - NATNA DOTU
Mihring taksa leh thisena natna kai tur lo dolettu immune function thuam chaktu a nih avangin ei fo a tha hle. - CHAWTHA
Chauh ngawih ngawihna, tamchhawl, chakna tlakchham leh chauh vanga mitvãi hial pawh lo thleng se ãieng tui in hian chawplehchilhin a chak tharleh thehi a, chuvangin, mihring chakna atana chawtja tak a ni. - ANTIBIOTIC
Ãieng hi herbal antibiotic tha tak a ni a, pem hliam leh kãngahte hnawiha a tui in thin hi a dam hmaa a pun tur pawh a veng tha hle thin. - VUNTHAK
Vun lama harsatna nei, vunbawl, vunthak, thek, uihli, khumfa, hrikhrah leh thosi seh thlengin hnawih ila a dam thei a, vun him lo a veng him hlea ngaih a ni. Vun tihmam nan pawh hman thin a ni. - NACHHAWKNA
Pumna, luna, hliam etc neih reng rengin nachhawkna tha tak a nih avangin ayurvedic damdawi tha ber pawla ngaih a ni a; nachhawkna damdawi mum ilo awm hma atanga hman tangkai thin a ni. - ZUNTHLUM TAN
Ãieng hi thil bul lam chi a nih avangin zunthlum tan tha lo turah an ngai thin. Mahse, chawtha tak (,nutrition) a nih avangin sugar level tihniamin insulin a siam thei a, chuvangin zunthlum tan tha hlea ngaih a ni. Thisen vãr (WBC) cell siamtharlehin islet cell a tinung tharleh a, chuvangin an chau lutuk tur a veng tha hle. Nitin zunthlum vei tan a powder a nih chuan 500-1000grams ei thin tur a ni a, a tui a nih chuan 20-30ml in thin a tha.
A NGHAWNG THALOTE
Ãieng hian nghawng thalo êm êm neiin lang lo mah ae, tam uchuak taka ei thin chuan kal ( kidney) leh thin ( liver)-in a tuar thei a, tin, luna, pum nuam lo, luhai leh luakchhuak leh khawthalo a thlen thei bawk.
A TLANGKAWMNA
Khing tarlan takte bak pawh khi tam tak a la awm thei a, tarlan sen a ni lo. Engpawhnise, a thatna leh tangkainate khi hre rengin damdawi ang bawkin a hun takah ei tur tawk (dose) ang thlapin ei thin ila mitinte hian kan tangkai mai dawn a ni tih i hre reng u.