Khuarel chhiatna

  • Dr. C. Lalrampana

A KAMKÊUNA

Mihring siam chawp vang leh thlen chawptir vang ni lo, amaha chhiatna lo thleng thin hi khuarêl chhiatna chu a ni a, chungte chu-Thlipui; thlichhia; thlivir; thawngaleivir; lirnghing; tlang kang; ramkang; khawvawt uchuak; Khawlum uchuak; vur tawlh,; leimin; tuilian; ruahpui vanawn; sabereka khuang kaih; tek den; rial den! Hripui leng etc. Sawi tur tam tak a la awm thei awm e.

MIHRING SIAMCHAWP CHHIATNA

Khuarêl vang rêng ni lova mihringina kan thlen chawptir chhiatna chihrang hrang lo thleng thin hi mihring siam chawp chhiatna (man-made disaster) chu a ni a, chungte chu- Sualna chihrang hrang; helna; nawrhna; indona; ralthuam hlauhawma inbeih (biological/chemical threat); khãwl thluak nei hmanga inbeihna (cyber-attacks); inrun; ram hãl; lo hãl; tura inhrai; zu chhe in; ruihhlo hlauhawm hman sual; chemical weapon hman sual, ruihhlo hman sual, inpãwngsual; kawlphetha kalsual (electrical short circuit), tui tla hlum etc. Sawi tur tam tak a la awm thei.

KUMINA KHUAREL CHHIATNA

Cyclone Remal vangin hmarchhak state hrang hrang Mizoram, Assam, Meghalaya leh Nagaland, manipur -ah ruah a sur nasa hle. Cyclone Remal hian hmarchhak state hrang hrang Mizoram, Assam, Meghalaya leh Nagaland, Manipur-ah chhiatna hrang hrang a thlen nasa hle a, chungte chu a malte tein tarlang a tha awm e.

MIZORAM STATE

Kumin chhunga thlipui tleh nasa ber, Cyclone Remal chuan Thawhlehni khan lei.in siamin Mizoramah mi 30 an thi niin Department of Information and Public Relations, Mizoram chuan Thawhlehni khan a tarlang. Tin, tui lian, thlanmual chim, in chhia, leimin leh electric ban tlu, tui pump chhia, inbiakpawhna chhia leh chhiatna hrang hrang engemawzatin Mizoram mipui min tibuai hle.

ASSAM STATE

Thlipui, ruah sur avangin Assam-ah mi 3 an thi a, mi 17-in hliam an tuar a, Kum 60 miin, Kamrup district-ah thingkung a tluk avangin mi 1-in nunna a chan a ni. Lakhimpur district-a Gerukamukh-ah leimin vangin mi dang 1 a thi. Hetihlai hian Morigaon district-ah college zirlai kum 17 mi chu a kalna auto-rickshaw thing tluin a delh avangin a thi. Dhubri, South Salmara, Bajali, Barpeta, leh Nalbari-ahte orange alert tihchhuah a ni tawh a, Chirang, Goalpara, Baksa, Tamulpur, Dima Hasao, Cachar, Hailakandi, leh Karimganj-ahte red alert siam a ni a, sikul May 29 thleng khar a ni a, May 29 atan district dangah yellow alert tihchhuah a ni bawk. Guwahati-a thlipui tleh hnua ruah nasa tak a sur avangin nihliap khumin kawngpui tui lian pawh paltlang a ngai a ni tih ANI report chuan a tarlang. Assam-a thlipui Remal vanga ruahsur kaihhnawih thil thleng vangin mi 3-in nunna an chan a, tui lian leh hmun hrang hrangah chhiatna a thleng.

MEGHALAYA STATE

Shillong-Mawlai bypass leh Oakland-a Bivar Road-ah leimin a awm tih hriat a ni. Hetihlai hian Langkyrding, Pynthorbah, Polo, Sawfurlong leh Demseiniong area-ahte tuilian nasa tak a thleng bawk a ni. State pumah ruah sur vanga thil thlengah mi 500 velin hliam an tuar a, North Garo Hills-ah in 125 a chhiat tawh thu SDMA officer senior chuan PTI a hrilh. East Khasi Hills-a Wah Umkhrah lui tui a len avangin sikul, in leh kawngpuite chu tuiin a chim chhunzawm zel a ni. Shillong-ah chuan thing eng emaw zat leh electric ban engemaw zat a tlu a ni. Meghalaya-a thlipui tleh hnu lama thil thleng vangin mi 2-in nunna an chan a ni.

TRIPURA STATE

IMD chuan Tripura-ah orange alert a tichhuak Thlipui Remal-in chhiatna a thlen karah, India Meteorological Department chuan Thawhlehni khan Tripura tan orange alert a tichhuak a, Tripura hmun tam takah thlipui tleh leh lightning a awm tur thu a sawi. Thawhlehni tlai dar 28/05/2024 (5:30) thleng khan ruahtui tla zawng zawng chu 000.6 mm a ni tih IMD chuan a tarlang. Tripura-a Baishgharia area-ah chhiatna nasa tak a thlen a, thlanmual a chim bakah a bula in pakhat pawh nasa takin a tichhia a, hei vang hian Teliamura police station thuneihna hnuaia ran vulhte an thi nasa hle.

NAGALAND STATE

Nagaland-ah mi 4 velin nunna an chan. Nagaland-ah Cyclone Remal tleh hnuah mi 4 an thi tawh a, in 40 chuang a chhiat tawh thu news agency PTI report chuan a tarlang. Thlipui tleh vanga ruahsur nasa tak avangin Meluri subdivision hnuaia Laruri khuaah naupang kum 7 mi chu a thi a, Thawhlehni khan Wokha district-a Doyang Dam atangin tuia vanduai 2 an awm bawk. Phek district-a Rekizu ward-a kulh chim vangin tar pakhat chu a chim hnana, a thi. Hetihlai hian state chhung hmun hrang hrang atangin in leh lo chhia report a awm a, Mokokchung district-a Chuchuyimlang khua, Tuensang district hnuaia Noksen subdivision leh Zunheboto district-a Awotsakili khuate pawh a tel. State chhunga chhanchhuah leh chhawmdawl hna thawk tur hian NDRF sipai tirh an ni. Thlipui tleh vanga ruahsur nasa tak avangin Meluri subdivision hnuaia Laruri khuaah naupang kum 7 mi chu tuiah a thi a, Thawhlehni khan Wokha district-a Doyang Dam atangin tuiah 2 dang an pil bawk. Phek district-a Rekizu ward-a kulh chim vangin tar pakhat chu a chim hnana, a thi. Hetihlai hian state chhung hmun hrang hrang atangin in leh lo chhia report a awm a, Mokokchung district-a Chuchuyimlang khua, Tuensang district hnuaia Noksen subdivision leh Zunheboto district-a Awotsakili khuate pawh a tel.

MANIPUR STATE

Ruahsur nasa lutuk hian Manipur-a nunphung pangngai a nghawng a, hmun eng emaw zat tuiin a chim bawk. Thawhlehni khan ruahsur nasa lutuk chuan Manipur hmun engemawzat a chim. Imphal West district-a Kakwa-ah kawngpui lian ber berte chu tuiin a chim chhunzawm zel a, hei hian lirthei tlan dan a nghawng a ni. Ruah sur avangin Kangpokpi district-a Sinam khua bulah NH 37 Imphal-Silchar highway-ah leimin a tla a, truck atangin gorge-ah a tla. Hetih lai hian tun thlengin thihna leh hliam tuar report a la awm lo. Thawhlehni khan official notification chuan thlipui Remal tleh hnua khaw lum vangin May 29 a?ang khan Manipur-a sikul zawng zawng chu ni thum chhung khar a ni. Nitin mamawh chawkluhna kawngpuiah lei chhia, leimin leh tuilian a nasat avangin, leilet, lirthei, khawl leh bungraw dang dang a chhe hnem hle turah ngaih a ni.

A TLÃNGKAWMNA

Heng baka khuarel chhiatna chhan awm thei tam tak a la awm. Chuvangin, Furpui jun-sept, thlengin khuarel chhiatna hi kan la tawk thei a; kan theih tawk tawka invenna turah Zoram mipui chhungkaw tinte fimkhur lehzual theuh ila a tihzia ngawt ang. Mahnia inven theihna tam tak a awm ve. Entir nan: kan in bul hnaiah leivung inchhek a awm em? Kan in bul vel a him em? Inchhungah ruah tui, tuihawk a lut thei em? Kan awmna hmun hi a nghet em? tihte leh fur laia zin chhuah tam loh, lui kal tam loh, ram vah tam loh, thli leh ruah tam vang laia khawlaia vah chhuah loh, sawi tur tam tak a awm. Tin, abik takin AMC huam chhunga in sate hian leilung nghet leh nghet lo leh khâm pang hlauhawm, hmun him lo lam ngaihtuah lovin kawngpui kam leh lun lai ringawt ngaihtuahin in an sa thin. Tin, leivung paih duhdah leh bawlhhlawh paih duhdah a tam thin niin a lang. Chuvangin, khuarel chhiatna hrang hrang hi Zoram hian kan tawk nasa bik thin niin a lang. Tun tum remal cyclone leh ruahpui tuartu state hrang hrang zingah pawh a tuar nasa ber kan ni mek niin a lang.

Leave a Reply

error: Content is protected !!