- Sh. Jagat Prakash Nadda; Union Minister, Health and Family Welfare and Chemicals and Fertilizers, Government of India
World Population Day (July 11)-ah hian India-in chhungkaw ruahmanna lama a zinkawng mak tak mai chu kan ngaihtuah a. Kan hlawhtlinnate kan lawm a, thutiam nena khat hmalam hun kan thlir a, kan hmaa harsatna lo thleng turte hmachhawn tura kan inpekna kan nemnghet leh bawk.
India ram hruaitu leh hmasawnna
May 2024-a United Nations International Conference on Population Development (ICPD)-a conference vawi 30-naah a pawm angin, India hian ICPD agenda-ah hruaitu nihna nghet tak a pe mai bakah, family planning service tihchangtlun leh hriselna nasa taka tihchangtlunna hmangin ground-ah hmasawnna nasa tak a lantir bawk outcomes, a bik takin nu hriselna leh naupang hriselna.
Demographic inthlak danglamna chhanna
India rama millennial hmeichhiate hian chhungkaw tenau zawk an thlang a, a vaiin fa pahnih chauh an nei. Hetiang boruak hian kum sawm kalta chhunga inthlak danglamna nasa tak a lantir a, chutih chhung chuan hmeichhe naupai kum (kum 15 atanga kum 49) zinga a chanve aia tam (57%) chuan tunlai naupai venna hi nasa takin an hmang tawh a ni. Hetianga naupai venna hmanna zau tak hian India rama family planning program hlawhtlinna chu a tilang chiang hle. Mahse, chhungkaw ruahmanna hi naupai venna mai ni lovin; hmeichhiate, chhungkua leh khawtlang hriselna leh hriselna atana pawimawh tak a ni. Hmeichhia, hmeichhe naupang leh thalai te chu dikna leh duhthlanna pein a tichak a ni. Kum 10-24 inkar ṭhalai maktaduai 369 awmna India hi demographic shift danglam takah a ding a, Viksit Bharat mumang chu tihlawhtling turin a inpeih tawh a ni.
Chu bâkah, kum sâwm tam tak chhûng chu he program hi nasa takin a lo ṭhang chho a, chhûngkaw ruahmanna kawng hrang hrang a hmang a, clinic-a innghat aṭanga target-oriented method thlengin, tûnah chuan family planning duhthlanna chu a duhthusamin a hmang ta a ni. He danglamna hian mipui mamawh danglam zel phuhrukna tura policy siamremna a entir a ni.
National Population and Health Policies chuan chhungkaw ruahmanna (family planning) mamawh phuhruk loh chu ngaihtuah a tulzia a sawi uar hle a, chu chu hmeichhia fa neih duh lo emaw, nau neih hun sawn duh emaw, naupai venna kawng engmah hmang lo emaw zat zat tihna a ni. He program hian kum 2012 khan thil pawimawh tak a tihlawhtling a, Reproductive, Maternal, Newborn, Child, and Adolescent Health (RMNCH+A) approach chu institutionalization hmangin, Family Planning 2020 leh tunah chuan Family Planning 2030 hmanga khawvel pum huapa chhungkaw ruahmanna ngaih pawimawh a nih rualin, a nei tawh bawk awareness tihpun, khawtlang inrawlhna tihhmasawn, thu leh hla leh service dawn theihna tihchangtlun, naupai venna duhthlanna hrang hrang tihzauh, mile hnuhnung ber thlenga service pek chhuah quality assurance neih, leh high-fertility region-a strategy thar kalpui te chu a ngaihtuah chho zel a ni.
Ram pakhat thanlenna leh hmasawnna hi mihring punna (population dynamics) nen a inzawm tlat a ni. A tum ber chu ram pum leh ram hnuai lama nau neih theihna (replacement level of fertility) vawn reng leh tihhlawhtlin a ni. India hian National level-ah replacement level of fertility (TFR 2.0) a thleng tawh a, NFHS-5 (2019-21) angin State/UT 31 chuan he milestone hi an tihlawhtling tawh a, hei hi a zinkawngah hlawhtlinna chanchin a ni.
Alongside Family Planning hi khawvel pumah nu leh naupang natna leh thihna tihtlem nan pawm a ni bawk a, he programme-a thil pawimawh tak pakhat chu nu leh naupang hriselna tihchangtlunna lam ngaihtuah a ni a, hei hian policy tum zawng zawngte chu a huam zau zawngin a tizau a ni.
India ram state hrang hrangte demographic diversity hi khawvelah a danglam bik a, family planning strategy pawh chutiang chuan a inthlak danglam a ni. Naupai venna kawng awlsam zawkte tihzauh bakah hian, he strategy hian khawtlang thil hrang hrang, nupui pasal neih lai kum, nau piang hmasak ber kum, leh hmeichhe naupangte zirna lama an hlawhtlinna te pawh nasa takin a ngaihtuah bawk. Heng thilte hi hnam mamawh hrang hrangte ngaihtuah thei chhungkaw ruahmanna (holistic approach) siamna atan a pawimawh hle.
Mission Parivar Vikas (MPV): Chhungkaw ruahmanna siam danglam
State pasarih (Bihar, Madhya Pradesh, Rajasthan, Uttar Pradesh, Chhattisgarh)-a high fertility district 146-ah naupai venna leh family planning service hmuh theihna tihpunna atan India sorkarin a key flagship Family Planning Programme zinga mi, Mission Parivar Vikas hi kum 2016 khan kalpui a ni , Jharkhand leh Assam-ah te a ni).
Saarthi Vaahans (Awareness-on wheels), Saas Bahu Sammelens hmanga hmeichhe naupangte tana naupai venna hmanrua an hmuh theihna tura khawtlang harsatna sutkian nan leh nupa tharte hnena Nayi Pahel kit pek hmanga awareness siamna campaign zau tak hmangin family planning services-ah transformative approach a nei a ni chhungkaw ruahmanna leh mawhphurhna nei taka nu leh pa nih dan chungchang. Chutih rual chuan, Health system chu Family Planning Logistics Management Information system nghet tak hmangin service tha tak leh naupai venna hmanrua tihtawp loha pek theihna tura buatsaih a ni bawk.
Tunlai naupai venna hmanraw hman dan chu nasa takin a tha chho a, program district-ah chuan a rang zawk a, hei hian MPV intervention-te hian nghawng tha tak a neih thu a tarlang. Heng MPV district-a naupai venna hmanraw hmanlai hman dan lama hmasawnna avang hian Sawrkar chuan he programme hi state pasarih district zawng zawngah leh kum 2021-ah North-Eastern state parukah pawh tihpun a tum a ni.
National Family Planning Programme hnuaia Basket of Choice tihzauh dan tur:
Mipui leh mipui mamawh danglam zel nena inmil turin Financial Year 2016-17 chhung hian naupai venna basket hi tihzauh a ni. Tunah hian National Planning program hian reversible modern contraceptive chi hrang hrang a pe a, condom, Intrauterine Contraceptive devices, oral pills, MPA Injection etc. te a huam a, state 10-ah chuan district pahnih ve ve huamin, subdermal implants leh subcutaneous injection (Antara-SC) te chu a tir lamah a awm a ni rollout stage, kum lo awm turteah pan-India-a tihzauh belh tum a ni.
Thiltih tura kohna (Call to Action) a ni
World Population Day 2024, “Healthy Timing and Spacing of Pregnancy for the Health and Well-being of Mother and Child” tih thupui hmanga kan hriatrengnaah hian kan state puite thawhrimna leh kan hriselna lama thawktute, ANM, ASHA-te pawhin an inpekna chu kan lawm hle a ni , leh ground-level functionary dangte, information leh service pawimawh tak tak pe chhuak tura hmahruaitu te an ni. Khawvela thalai, tleirawl, hmeichhia leh naupangte zinga a tam zawk chu kan ramah hian an cheng a, hei hian kan mipuite hriselna leh hamthatna atana sum dah a tulzia a tarlang rualin demographic dividend thilpek danglam tak min pe a ni.
Healthcare service tha tak leh naupai venna hmanraw hrang hrang hmuh theihna hi a pawimawh hle. Sorkar chuan thil hmuh theihna tura harsatna awmte, naupai venna hmanraw chungchanga ngaihdan dik lo awmte, client-te zinga hriatthiam lohna, hmun leh sum leh pai lama harsatna awmte, leh khawtlang leh nunphung kalphung khap tlat te chu hneh turin a inpeih reng a ni. Family planning service pekna tihchangtlun nan sum tam tak seng mek a ni a, chung zingah chuan hun eng emaw chen leh hun rei tak chhunga naupai venna hmanraw awm theihna tur te, budget sum ruahman fel te, leh hriselna hmuna leh khawtlang hnathawkte kaltlangin supply tihtawp loha vawn reng te pawh a tel. Hei bakah hian family planning service pawh Ayushman Arogya Mandirs kaltlangin mile hnuhnung ber thlengin tihzauh a ni bawk. Digital khawvel hmasawnna chak tak hi ngaihtuah chuan sorkar chuan kan vision hi inzawmkhawm leh thehdarh theihna hun remchang hi tangkai taka hmang tangkai turin a inpeih a, information leh service hmuh theihna kawngah tumah an hnufual lo tih a tichiang a ni.
Kan chhungkaw ruahmanna thil tum tihhlawhtlin nan hian stakeholder zawng zawngte thawhhona leh inpekna a ngai a ni. Naupai venna kawng hrang hrang tihzauh a, kan thalai te reproductive health ngaih pawimawh a pawimawh hle. Chu bâkah, India ram demographic dividend hian hmasawnna nghet tak, khawpui lian leh pem chhuahna kawnga thil harsa tak takte chu a zawh a ngai a ni. Heng thilte hi kan policy-a kan dah tel hian demographic growth hian hmalam hun nghet leh khawtlang mi zawng zawng huapzo hausaknaah a letling thei a ni.
Goal intervention hlawhtling tak takte reverberating echoes chu niche strategies nen a inmil tur a ni a, loose threads crocheting together a, hmalam hun atana hmasawnna beisei awm tak neih theihna tur kawng hawn a ngai a ni
He World Population Day-ah hian mi zawng zawng tan hmalam hun êng zawk leh hrisel zawk siam kan tiam ang u, a bik takin India ram puma khawtlang hnuaihnung leh harsa zawkte ngaih pawimawh ila. Kan demographic dividend hi a taka kan chan theihna tur, mipui tinte’n hriselna tha tak an hmuh theihna tur, leh kan mipuite hriselna leh hamthatna chu kan hnam hmasawnna leh hausakna lungphum a nih theihna tur hmalam hun i bei ang u.
Kan thawhhona chuan he vision hi kan tihlawhtling thei a ni.