- Lallunghnema, Charity Lodge
Chibai ka buk a che u. He Zoram kristian rama tia kan inchhâlna hmun,consumerte tuarna eng lai pawh a, a thlen reng na hmunah hian buai pui tham consumer complaint a awm reng a nih hi!
Mi tam takin harsatna tawk mahse an huaisen tâwk loh avangin an ngawih bopui mai mai bawk a. Pawisa tam tak an chân phah a, sum tam tak an hloh phah thin a ni. Hloh lo tur leh chân lo tur chuan consumer-te hi kan huaisen a ngai thin a ni.
A tlangpuiin sumdawngte hi an rinawm lova, an hmâ an sial êm êm a, an customer-te tihlâwm ai chuan an hlawkna tur an dah pawimawh hmasa ber fo thin a ni. He ka message dawn zinga pakhat atang hian kan inzir thei mai âwm e. Lo chhiar teh.
“Amazon-ah Sana Rs. 1980/- man (discount) ka chah a, April ni 5-ah a lo thleng a, mahse ka sana chu a chhia a. Ka complaint a, tun thlengin refund min la tihsak duh lo.
“Flipcart-ah battery ka chah a, ni 12/6/24 ah a lo thleng a. Delivery boy awm laiin ka dawng lova, battery chu a sir a lo keh a, charge a awm miah lo bawk a. Delivery boy ka phone leh nghal a. “Keini atang chuan tih ngaihna vak a awm lo; zanah return policy-ah lo ti mai rawh” a ti a. Return ka tum nghal a, a theih loh nghal a; a sawi zel a, ka charge pawn, a khawl thei lo, a chhe hrim hrim a ni; a cell pawh” tiin.
Battery charge theih loh inchahsak hi dan kalh a ni a. Mite tan tuarna thleng thei a ni. Hetianga thil inchah thlensak hi a huat thla la êm êm a ni.
Sumdawnna khawvel leh thil leina khawvelah hian ding chang bîk an awm tur a ni lova, sei hlei a awm tur a ni hek lo. Sumdawngte chuan dawrtu leh leitu an mamawh a, dawrtu an neih tlêm leh tamah an hlawhtlinna chu innghat thui êm êm a ni.
‘Thil zuartu leh hralhtu te hian an innghahna ber customer-te pawimawhna hi an hre zo thei thlawt lo hi mipui vanduaina lian ber a ni’- Keimah.
Tuna kan sawi mek on-line kal tlanga thil chahtute pawh hian harsatna an tâwk a, pawisa an hloh mai tur hi palzûtsak mai mai chi a ni hauh lo. A lungawina tawk chu an zawn hmuhsak ngei tur a ni. Mi tam takin kan thil leinaa harsatna kan tawh in, ‘ ni mai teh se,’ kan ti leh ngawt thin. A thlawna min ei hi an tan a thiang bîk lo a ni.
Engatinge Mizo-te hi kan la ât em em? Vaiho hian an duh leh an mamawh an hria a, an tana tha tur an hria a ni. Court kal an hreh lo,an sual vang a ni lo.Dan an zah a, Dan an dah pawimawh vang zawk a ni.Keini ve chu lehkha thiam intiin tam takin politics an khel a, politics-a hamthatna ûmin mi tha pui pui an phili buai a. Ram an inhmangaih siak tlai khaw hnu a. Kohhran leh politics an chawh pawlh mawh hek lo. Ram politics hnuk khawih pha lo tawkin political party game an khel a.Dawt sawi zirna sikulah an kal a. Politics a an luh hmaa an hlutna an hralh a. Officer an nih laia an ropuina an inrah behsak a. Anmahni an inti dere vek a. An service chhunga rinawm thin kha, party thlarauvin a man hnuah erawh chuan dawt sawi an zir chhuak ta emaw tih khawpin an titi chu a phir si zo ta thin a ni.
Consumer politics hi ram mipui dikna leh chanvo ngaihtuahna a ni a. Sual dona hmanraw tha ber zinga mi a ni. Consumer nih inhre tha duh lo, intichangkang tam tak erawh chuan he consumer justice hi an la hai der mek zel a ni si a. Mahse, harsatna an neih chuan activist te puihna auvin an phili ruai lawi si thin a ni. Mahse, tlêm tlêmin kan harh chho zel a, kan zir chho zel.Kan zia chho zel a.Tichuan, ram eirukna do turin consumer justice hmangin i che chhuak teh ang u,tiin kan insawm leh ngawt mai a ni e.
Hei hi ka’n zep tel hrâm teh ang. Vairampur a Consumer Court Judgement pakhat hi lo tarlang leh lawk ila.
The Economics Times- in a tarlan danin India ram puma inzar pharh ei tur sem chhuaktu lar tak Zomato chuan an hnena ei tur Momo Rs 130/- man order-tu chu an pek(served) theih loh avangin pawisa tam tham tak Dharward Dist.Consumer Commission chuan a chawitir a.Zomato chawi tur zat hi a vaiin Rs 60,000 a ni.
Karnataka State a Dharwardah chuan vai nu pakhat Sheethal chuan August 31.2023-ah Zomato hnenah cheng 130 man momo a order a.A ei tur chah chu vawi eng emaw zat a hrilh nawn hnuah pawh he Restuarant hian an pe a thil chah momo chu a pe thei lova.He Vai nu thinrim hian he Restuarant hi Consumer Commission-ah a khing ta a ni.Commission hian Zomato chu deficient service tia puhin thiam loh a chantir ta a ni.Zomato hian Complainant rilru a tihnat(mental stress)man cheng sing nga leh commissiona thubuai ( commission) put luhna atana senso (litigation cost) cheng sing khat a chawi bawk ang.
Chawlhkâr lo thleng leh tur Thawhtanniah kan titiho leh dawn nia.
- Centre For Consumer Education pan rawh.