VAILENHLO THATNA

  • Dr. C. Lalrampana
  • A KAMKÊUNA

Vailenhlo hi a scientific hming chu Ageratum conyzoides a ni a, saptawng chuan billygoat-weed, chick weed, goat weed, whiteweed, appagrass, mentrasto tihte a ni hlawm. Hindi chuan Visadodi tih a ni. A lo irhchhuahna bul hi Tropical America, a bik takin Brazil atanga lo piang a ni a, hmun dang tam takah chuan Hlo rãl ‘invasive weed’ tih a ni. Hnim, hlobet (Herb) a ni a, 0.5–1m a sang a ni. A hnah chu a sawl (ovate) a ni a, a sei zawng chu cm 2–6 niin, a par hi a var atanga nawinawk thlengin a awm a ni. Pu Buanga dictionary-in a hrilhfiah danin vailenhlo hi thing chikhat hming “Kuki weed” tih a ni. He thlai Vailenhlo tih hi Mizoram hmun hrang hrangah hmuh tur a tam hle. Hmanlai chuan he hnim hi Mizorama British lo luh hnuah chauh hriat a ni tih an sawi thin. Mizote’n vailenhlo kan tih hi Lushai expedition 1871-1872 emaw, vailen vawihnihna 1889-1890 hnu lamah chauh kan neih avangin colonial plant, japan râlhovin a chi an tawn darh japan ram atanga vailen hnua lo awm ve ta nia a lan avangin Mizo upa tawng kauchheh chikhatah pawh “A zual zawpui vailenhlo” an lo ti thin a ni. Hlo, hnim nung duh leh thang duang tak a nih avangin hlo thlo mi tan phei chuan chinawm tak a ni thin. A thatna hria, mithiamte erawh chuan damdawi siam nan an hmang tangkai hle thung. Vailenhlo hi mi tam tak chuan billygoat weed an tia a, India ramah chuan Sadhandhi tia hriat a ni bawk. Natna tam tak enkawlna atan hmanlai damdawi hman lar leh leklam ber a ni a, chungte chu nachhâwkna, hmuar, vun thak, hliam damna,, thiput, tihrawl na, leh phungzâwl enkawl nantes hman a ni.

  • TAKSA TANA CHAWTHA

Vailenhlo (Ageratum conyzoides) hnah extract hian 12.5% ??extract concentration-ah 25.1 mm inhibitory zone a nei a, Minimum Inhibitory Concentration (MIC) value chu gentamicin 4.46 x 10-6g nen a inang a ni. Vailenhlo hnah hian protein 24.53 ± 0.104, lipid 3.78 ± 0.069, carbohydrate 36.81 ± 0.006, Sodium 88.50 ± 0.346, Potassium 139.10 ± 0.006, Calcium 220.60 ± 0.173, Mag. 173; magnesium 110.13 ± 0.115, Thir 22.73 ± 0.289, Zinc 43.50 ± 0.173 leh Phosphorus 380.13 ± 0.173-te a pai niin mithiamte chuan an sawi. Hetiang taka thatna ngah a nih avang hian chawhmeh, chatni leh tualchhuak damdawi atan leh damdawi pangngai siam nan a tangkai hle a ni.

  • ENG INCHAWHPAWLH NGE A NIH?

Vailenhlovah hian eng thil inchawhpawlh nge awm tih hi hriat chian a pawimawh hle. Vailenhoah hian Chemical compound hrang hrang alkaloid, coumarins, flavonoids, chromenes, benzofurans, sterols leh terpenoids-te a awm a, heng hi an la chhuak tawh tih hriat a ni. He thlai atanga extract leh metabolites-te hian pharmacological leh rannung thahna hlo a nei tih hmuhchhuah a ni bawk. A inchawhpawlh hii a that em avangin hman lai atanga tun thlengin ram hrang hrangah tual chhuak damdawi leh herbal damdawi atan an hmang tangkai hle thin a ni.

  • DAMDAWI ATANA HMAN CHI A NI EM?

Vailenhlo (Ageratum) hi damdawi atana hman tur reng a ni em tih hi zawhna pawimawh tak a ni. Vailenhlo (Ageratum conyzoides) hi Asteraceae chhungkaw zinga mi niin kumtin a pung chak hle thin a, hlo var (white weed) tia hriat a ni bawk. A hnah chawhdiak (paste) hian antiseptic leh hliam tihdam theihna a nei a. Poultice ang chi a hman hian a thawk rang zawk bawk. Tin, hliam enkawl nan a tha hle a, taksa pem leh hliamah a hnah nuai sawm tui sawrin damdawi tha tak a ni thei. Mahse, Vailenhlo hian pyrrolizidine alkaloids a pai a, ei tam lutuk chuan tur (toxic) a ni thei. A tlangpuiin mihring leh rannung tan ei tlem a him ber a, chuvangin, vawi khatah ei tam loh tur a ni. Tin, ei tam lutuk chuan thin cell thalo (liver lesions) leh bawk (tumar) a thlen theih avangin fimkhur taka hman tur a ni.

  • A THATNATE

Vailenhlo hi khawsik, ruh, lu na, pumna, kãng, chawpaitawih thalo, mit lama harsatna, zunkawng thalo leh pneumonia, phungzawl, leh hliam enkawlna atan hman a ni. Kenya East Africa-ah chuan tualchhuak damdawi (traditional medicine) atan an hmang uar hle a, thawchham (asthma), tihrawl phu leh thidanna atan hman a ni. Tualchhuak damdawi anga an hmanna tlangpuite chu khawsik, khuh, zeng (paralysis), tihrawl phu) (spasm), vun natna, ril lam, leh santen (dysentery) enkawlna atan hman a ni bawk. India ramah chuan Sadhandhi tia hriat a ni. Natna tam tak enkawlna atan hmanlaia damdawi hman lâr a ni a, chungte chu nachhâwkna, hmuar, hliam damna, taksa kham leh na, leh khawhmuh fiah loh damdawi atante a ni.

  • A TLANGKAWMNA

Vailenhlo hi thenkhat chuan vaìhlenhlo an ti ve fo bawk. Mahse, vailenhlo hi lam dan tur dik zawk chu a ni. India ramah chuan Himalaya tlangah, 2000m thlenga sangah hmuh theihin a awm. Damdawi atana hman zingah phungzâwl damdawi atan leh rannung thah nan thlenga hman tangkai a ni. A chhum tui hi nitin zing leh tlaiah rialto 1 zela inin ruhseh, thana, nerve tha lo leh pumna damdawi atante a tangkai hle. Vai damdawi (allopathic medicines) anga a thawh ve vat vat loh avangin ei hun chhung (course) pawh thla 1-3 thleng ei theih a ni. Engpawh hi a lutuka ei chuan nghawng tha lo nei thei vek a nih avangin a tha tih vanga pawngpaw ei vak vak tur erawh a ni lo tih hriat reng tur a ni. Thianghlim tak leh fimkhur taka sawngbawl hnuah a tawktea ei thin hi a thain a tangkai ber a ni.

Leave a Reply

error: Content is protected !!