- Dr. C. Lalrampana
A KAMKEUNA
Kumin 2024 hi Independence Day vawi 78 kan lawmna a nih tawh rualin Mizoramin UT/State kan nih hnuah erawh vawi 52 kan lawmna a ni ve chiah thung. Republic day apiangin Governor-in Sorkar hmalakna leh flagship programme-te a puang chhuak thin a; Independence Day apiangin Chief Minkster-in sorkar hmalakna leh flagship programme a auchhuahpui bawk thin. Ka hriat ve theih chinah Republic day & Independence Day thuchah sawite hi ka la ngaithla ve deuh ziah a. Sorkar hmalakna ruangam leh mipui development kalpui dan chihrang hrang an tarlang thin a; a ngaihnawm thei hle thin. Kumin Independence Day vawi 78-naa CM Pu Lalduhawma thusawi pawh kha chik takin ka lo ngaihthla a. A thusawiah khan a chengin a hrechiang bawk a, ngaihthlak a nuamin a man hla hle a, chutih rualin a thusawite a thain ram dvelopment hnukpui pawimawh tak tak a nih avangin mipui pawhin an ngaihvenin a taka a hlawhtlinna seng mai turte pawh awma a lan avangin a nghahhlehawm hle. CM thusawi zinga a taka chang tawh leh hlawhtling mai turte leh khuarei nghah ngai chi thlengin i han bihchiang lawk teh ang.
ÊNG CHHIT MAN BA PE TLAK: Sorkarin êng chhit man a bat cheng vaibelchhe 448 a rul tawh. Pek tlai avanga chawi ngai thin nuai 58 chu hum a nih bakah cheng nuai 35.25 rebate dawn let a ni. Tichuan, surcharge cheng nuai 58+35.25=Rs. Nuai 93.25 chu kan hum thei a, alawmawm hle.
HEALTH CARE BILL BA PE: Damlo inenkawlna bill tang khawm rei tak lo awm tawh cheng nuai 50 zet pek fel a ni tawh. Damlote tan a va hahdamthlak dawn tehlul ém!
PENSION BENEFIT PE FEL: Sorkar hnathawk pension-a chhuakte’n pension benefit an lak theih loh tangkhawm cheng 256.75vbc leh K-Deposit cheng 425.49vbc chu pek fel a ni tawh. Pensioner-te tan a van tangkai tehlul êm!
GPF PE CHHUAK: Sorkar hnathawk anmahni hlawh atang ngeia an dakhawlsa lak chhuah har êm êm thinte chu June 2024 thleng khan cheng 359.89vbc pek chhuah a ni tawh. A dahtute tan a va tangkai dawn êm!
MLA FUND PE CHHUAK: MLA Local Area Development Fund 1st. Instalment atan cheng nuai 40 pek chhuah a ni tawh bawk. Mipui tan a van tha êm!
HOME GUARD HAMTHATNA: Home Guard-te’n Ration Money an dawn thin tawp ta chu thar thawhleh a nih bakah Rifle Maintenance Allowance 40 ni thin chu 100-ah tihpun a ni. Home guard-ho tan a va lawmawm dawn êm!
SORKAR HNATHAWK HLAWH: Sorkar hnathawk hlawh thla thar ni 10-15 inkara lak thin chu thlatin thla tirah pek deuh zat zat a ni tawh a, tin, Pensioner-te hlawh thlatin ni 15 vela pek thin pawh thla thar 5-8 velah pek ziah an ni tawh. Sorkar hnathawk hlawhah hian thlatin cheng 330vbc leh pensioner hlawhah hian cheng 82vbc pek chhuah thin a ni. Sirkar hnathawk tan & Pensioner-te tan a van hlu tehlul êm!
HLAWHTLIN HMABAKTE:
CONTRACT EMPLOYEE & PE/MR TAN: Contract-a kum 15 lo thawk tawhte leh Provisiponal Employee/Muster Roll kum 20 lo thawk tawhte dah nghehna tura rawtna pawm a ni tawh a, an tan a va lawmawm dawn em!! Hei bakah hian CSS hnuaia thawk mekte dah ngheh dan tur pawh ngaihttuah tel a ni bawk. A hlawhtlin theih ngat chuan chhungkaw tam tak tan leh Mizoram tan malsawmna ropuii tak a ni ngei ang.
KUT HNATHAWKTUTE TAN: Kut hnathawktute’n an thlai thar, man man zawka an hralh theih nan Agricultural Market Assurance Funds siamsakin Revised Estimate 2023-2024 hnuaiah cheng 110vbc dah a ni a, hei hi support price pekna tur a ni. A kal tluan chhoh zel chuan kut hnagthawktute an van vannei chho dawn tehlul êm!.
MIFCO FACILITY: Chhingchhipa MIFCO thei sawrna hlui hlawn tawh chu tihnun tharleh a ni a, kuthnathawktute tan a van chhenfakawm dawn êm!
INVESTMENT POLICY : Mizoram chhung leh pawn atanga investment siamna tur The Mizoram Sustainable Investment Policy 2024 siam a ni. sumdawngte leh entrepreneurship tan a van tha dawn ém!
PUBLIC SERVICE ACT-2015: Mipuite chhawr tangkai turin the Mizoram Right to Public Service Act 2015 chu tilianin service 140 atangin 192-ah tihlen a ni. Mipuite tan a van hlawk dawn êm!
INRENCHEMNA KALPUI: Sum infenchemna kawnga thurawn petu leh vengtu tur Resource Mobilization Committee din a ni a, hei hian lirthhei kawl tihtlem leh tul lova grade IV kawl duah lohna tura thunun leh rawtna hran hrang a thlen ang. Zoram tan a va hlawk dawn êm!
SORKAR POLICY : Mizoram State Policy Coordination Committee din a n a; hei hian sorkar policy leh programme-te uluk takin a enpui thin ang. Sorkar tan a can tha dawn êm!
BANA KAIH POLICY : Kuthnathawktute hamthatna tur leh skill development leh thalaite tan hna mumal leh tha zawk an thawh theihna tura ruahmanna siam a Mizo thalaite tan a van tha dawn êm!
RATION BUHFAI MAN ENNAWN: Ration buhfai card var neite subsidy rate chu a zatvea tihsan a ni a, hei vang hian thlatin cheng 3vbc sorkarin a hum thei dawn a, hlawk hle tura ngaih a ni. Hetiang a nih chuan kum 1-ah cheng 36vbc lai sorkarin a hum thei dawn a ni. Sorkar tan a van tangkai dawn êm!
THIL DANG: Khing tarlante bakah khian thildang tam tak engemawzat a la awm. Chungte chu State Level Core Committee on Ruihhlo Do; Mizo Diaspora Cell; Administrative Reforms; State Institution for Transformation (SIT); Corporate Social Responsibility (CSR); Doctor-te NPA, Sorkar hnathawk Dearness Allowance tihpun; Mizoram Start-up Mission (MSUM); Teacher transfer policy; Startup mission; Mipui Aw; Ram pawna tang Mizo hmeichhiate chhanhhuah leh thildang tam tak sawi tur a la awm.
A TAKIN AN TI EM? ZPM Sorkar tirha CM-in ni 100 chhunga an tihhlawhtlin tur a sawite kha a hlawhtling deuh vek tawh niin a lang. Heng an tihhlawhtlin tawhte hi Ministry kal liam tawh zawng zawngte pawh khan an sorkar lai khan ti ve duh tak tak se an tih ve theih vek a ni. Thil thar dang tehchiam a awm chuang lo. Abikin thlaithar leina budget-a dah phei hi chu an duh loh hrim hrim avang kha nge, budget-ah dah theih loh ang hialte khan an sawi thin a. Mahse, ZPM Ministry-in budget-ah a’n dah chhin a; a lo dah theih nameuh mai! Sorkar hnathawk hlawh lak pawh an tum tak tak chuan an pe hma thei tlat. A hmaa mite khan an tum ve lo em ni? Sorkar hnathawk GPF withdrawal pawh a tithei zualte commission tir ngai khawp khan lak chhuah a harsa kha a ni a; tin, pensioner-te benefit pawh kum 1-2 thleng tthleng nghah a ngai thin kha a ni a; mahse, tun mipui sorkar chuan a pe thei tlat. Power bill ba pawh tun ministry ang hian a hun takah pe tlak zel se penal interest (surcharge) pek ngai lovin rebate an dawng ziah mai tur kha a ni a! Mipui lam lahin power bill kan ba ngai si lo, khawiahnge an dah khawm thin le? Tunah chuan a hun takah an han pe a; surcharge cheng nuai 58+35.25 rebate a vaiin Rs. Nuai 93.25 laiin kan hlawk ta zawk a, a ropui takzet a ni. Healthcare bill ba phei chu damlote’n an tuar nasa thei hle a; mi pawisa pukin ba nei tun chunga van khawpui kawngkhar hawng tate pawh mi engemawzat thawn liam an ni hman niin a lang. Chhungkaw pa theuh theuh sum hman thiam leh thiam lo kan awm angin Ministry chelhtu theuh theuh sorkar sum chalai thiam leh thiam lo chu an lo awm chiang hle niin a lang.
A TLANGKAWMNA
Independence Day-a kan CM thusawi tlangpuite kha kan hre chiang ta. Khing a sawi zawng zaawngte khi a taka hlawhtling tawh leh hlawhtling mek, hlawhtling mai tur leh hmachhawp engemawzat a la awm. A taka changtu leh hmutu kan nih reng laiin eptu lam mit atang chuan engmah la ti mumal lo ang maiin sawi a awm chamchi bawk. Mahse, hei hi chu khawvel kalphung a ni a; inthlanleh thlir ran chunga hlawkna hmuh tum an nih avangin rorel lai party tan enghelh vak chi a ni lem lo. Hetiang hi ni mah se, tun tum Assembly inthlanah chuan Leader of Opposition nei thamin eptu party an tha a, mahse, awmze nei takin eptu nihna an luah pha lo deuh niin a lang. Sorkar an sawiselna hi a ho mah mah thin niin a lang. Thil lian tham tak tihsual emaw dai sual emaw an nei lo a ni ngei ang. Chuvangin, eptu party hian thawm an nei dawn a nih pawhin thil lian tham deuh leh ram hnuk khawih thei thil tak takah huaisen takin awmze neiin eptu an nihna tilang thin se a lawmawm ngawt ang. Eptu party-te tel lo chuan sorkar a kal ngil thei lo, chuvangin, tun ttuma eptute hian ngun takin ngaihtuah se, thil holam lutuk leh thil te tham lutukah chuan ri hluai zel tawh lo se, mipui lam atang pawhin an hmuh dan a dik zawk ang. Tunah rih chuan Sorkar hi a la kal bai vak lo niin a lang. Tin, MLA-te’n candidate an nih hmaa “Ka ei ru lovang” tih thutiam an neih kha an la vawng nung reng nge, tute mah hian anmahni tanghma hai zawng leh pamham zawngin hma an la la lo niin a lang a; hei hi kan ram tan thil lawmawm tak niin a lang. Hetiang renga an khawsa chho zel a, development tha taka an kalpiui zel chuan inthlanlehah pawh hnehna an la chang chho zel dawn niin a lang. Chuvangin, mipui sorkar hian eng eng emaw sepselna karah hian huaisen tak leh dik takin hma lain ro rel zel se zoram hi a changkang ve zel ang a; mipui sorkar dik tak a ding chhuak mai dawn a ni. Mipuite pawh hian Sorkar hi pawng sawisel ngawt lovin an tih that fak ngam ila, an tih dik loh erawh huaisen takin dodal ngam bawk ila Zoram tan khua a var mai dawn a ni.