Officer hruai theih Minister?

  • Lalrintluanga Pa

Hmanni khan Miniter hlui pakhat hian Officer te nen thawhho that a tul thu ngaihnawm takin a ziak a. Kha thu kha ka hnialna lam ni lovin, khatiang hrul deuh hlek, Minister-te Officer te nen thawhhona tha lam hawi, inkawmngeih lutuk leh thawhhona kawnga fimkhur ngaihna lai, thlirna tlang dang deuh hi  kan ziak ve teh ang.  

Mi tam tak chuan Mizoram changkan theih lohna, kan hmasawnna lohna leh eirukna vel zawng zawng hi Minister leh Politician te aimah hian a sorkar hnathawk te, Officer lian, an kut leh ke ber te avanga awm ang hial ten an ngai a. A dik theihna chen pawh tam tak a awm thei ang. Sorkar kan tih hian a hotute chu Politician (political executive) te an ni ngei a, mahse, sorkarna fungchelhtu tak tak chu sorkar hnathawk (bureaucratic executive) hi an ni fo. Anni hi department leh a chhung a thil awm dan hre ber te an ni a, anni hian an tih that duh leh duh loh hian kawngro a su  thui viau a ni. Kum 50 chhunga kan inrelbawl dan en hian a nawlpui chuan  kan politician te hian  sorkar hnathawk hi an ngam mang lo emaw ni tih tur a ni in ka hre thin.

Minister sorkar officer-te kaihruai thei kan mamawh:  Minister-te hian dinhmun sang leh pawimawh a an din a, mawhphurhna sang tak an neih hian mipui leh ram tana tha thawh ve ngei duhin, thil tha tih tumna leh tih duhna lian tak an nei ngei ang a. Mahse, hetiang thilah hian an mahni in thil an ti  vek thei lova, department awm dan leh mipui mamawh te pawh an hre vek  hek lo.  Chutiangah chuan department-a officer fel tak takte puihna chu a ngai ngei mai.  Mahse, Mizoramah hian sorkara inthlak pawh thil tha danglam emaw system tha danglam viau emaw kan hmun ngai vak lohna chhan hi Minister ten Officer te kaihhruai lovin, Minister te zawk hi kan officer-te hian an kaihruai nasa lutuk vang, Minister leh officer  thawhhona that lutuk vang, an inkawmngeih lutuk vanga ni thei ang em ?

Minister thar te hian he nihna an han chelh hian ‘mo thar tha’ ang deuha thathona nen, department pawh hmasawn pui dawrh duhna nen  he mawhphurhna hi an chelh ngei in a rinawm.  Mahse, kum nga a nih  meuh chuan anni pawh in an beisei angin an che thei lova, mipui lam lah in an beisei an phak lo fo thin a nih hi. Hei hi a chhan ber ni a lang chu Minister-te hian department siamthat tumin bei mah se, mipui tana thil tha te hi tih tum  ve bawk mah se, officer lam  te nen hian an inkawmngeih ta lutuk a, department officer lam lah hian thiltihtheih dan aiin a tih harsat zia hi an pu te an hrilh nasa lutuk a, a tawpah chuan engteh ual ti lo hian an term hi an hmang zo ve leh ta mai a ni ang em? A tira beiseina leh tum sang tak kha Officer te nen a inhmelhriat tha em em in, engteh vak nih pui ta lo hian an chhuak mai thin lo maw? Hengah hian kan Minister te hi an fimkhur thiam a tul hle awm e.

Service bil hamthatnaah a awm thei em ? :  Minister-te hian department an han enkawl hian department lam officer te hian mipui tana an thawhna ai hian service leh department dinhmun tha tur hian an lo bei nasa zawk mah ang em?  Hun kal tawh en hian thawhhona tha leh inkawmngeihna hian  service thenkhat tan chuan remchanna, hlawk  leh tha danglam bik a siam  sak em ?  Heng specialist service a kan ngaih Police, Engineer te hian state dangah Secretary post hi an chelh ve run hlawm ang em le?  Heng te hi inkawmngeihna rah a ni mai ang em le? MPS in Fisheries department te an enkawl nawlh nawlh a, sawt pui tak ang maw?  An sawi fiamthu thin ‘LDC atanga Secretary kaisan theihna’ te hi system that vang nge system chiankuan vak loh vang ni ang ? Chuvangin, kan Minister lam hian Officer te hi thawhpui dan chintawk, nelawm dan chin tawk an thiam deuh chu a ngai em aw a ka ti thin.

 Thawhhona hian sual thupna a siam  thei em ?: Officer leh Minister hi thawhhona tha tak neih hi thil tha a nih rual hian a chang chuan thil tih sual  inthupsakna thleng  hian a tih theih em?  Thil  thleng tam tak zingah sorkar term hma khan department pakhata hotu,  E-in-C khan Ailawng khua tuilakna tur kha a huanah  tui lakna turin a la peng tih thawm a awm a. Amaherawchu,  kha  department hotu  kha hrem a nih awm thawm reng reng hriat tur a awm lo. Khatiang ang deuh khan Officer lian deuh thil tih sual hi hrem loh a zuzi ral ta mai mai hi a tam viau in a rinawm.  Eirukna hi kan hriat chin hi chu pawisa tam tham leh a lian tham deuh zel hi a ni a. Eirukna leh thil dik lo tenau te phei hi chu inhmelhriatna avang hian enliam mai mai te hi a tam viau ang em? Hetiang kawngah hian Minister tan  pawh an lo thawh pui hrep tawh, an lo kawm ngeih tak chunga action lak te hi thil harsa tak tur a ni. Chuvangin, Minister te hian an a hnuaia mite  thawhpui kawngah hian an fimkhur a, thawhpui dan chin tawk an hriat erawh a tul khawp mai.

Thil dik tawk lo  puan chhuah a tam phah: Minister te hi thil hre ber an ni lova, sorkar hnathawk te hi a hmuna hnathawk zawk an ni a, kawng tam takah hian Minister-te hi an kaihruai, finchhuah chu a tul ngei mai.  Amaherawhchu, a chang chuanin thil dik tawk  chiah lo thleng hian an lo tih tir thei ang em ? Hman kum khan UD&PA department kha paperless office-ah an han puang ngawt a. Mahse, a paperless loh zia chu mipuite a hre tu kan ni. Mizoram pawh India rama Organic state hmasa berah kan puang ngawt a, mahse kan organic loh zia hi a hrechiang tu te kan ni. Minister hmingthat nan a thil ni chiah lo tih tir emaw puan  tir emaw te hi thil awm fo thei tak a ni. Chuvangin, kan fimkhur viau pawh a tha awm e. Mizoram hi thil changkang hmel deuh deuh, a tak belchiana engmah ni chiah lo hi kan ngah viau thin ang em? Hengte pawh hi Minister lam tih aiin officer thenkhat ten an Minister laka an tlaktlum emaw chet that duh  avang te, an eiruk tur siamna hmanrua mai mai  thleng te hi a ni thei ang em? Kan fimkhur thin a tha khawp mai.

 Officer thlawn theih Minister: Mizorama sorkar hnathawk lian Officer te hi hotu te tlawn thiam tak anga sawi an ni fo, a dikna chen pawh awm hial ang. Sorkar hmasa lama an huat em em pawh hi, Sorkar an han inthlaka Minister an nih chiah hian  Officer ah huat deuh in a contract  hmanga lo thlawn a, eng action mah lak tak loh te pawh an awm thin ang in an sawi  nia. Minister hmuia chi thlu tat a, an duh duha an kaihlet tak mai mai hi kan Minister tam zawk kha an lo ni mai ang em aw ti tur a ni. Chuvangin, ram leh hnam siamthatna tur  hian officer te thawhpui thiam a, a hun a hlat ngam, a hun a hrem ngam Minister hi kan mamawh tak  ni in a lang.

Officer hian sum siam nana mipuiin kan mamawh leh kan statein kan afford  em tih ngaihtuah lova, modernization process kal pui emaw hma thar lakna. A tira hlawkna, a installation period  a sum tam lai chauh ngaihtuah a, nakina kan ram tana thil tul lo leh buaipui leh mai mai tur, sum siam nan proposal emaw project siam ching tak te hi an awm ang em?  Hetiangah pawh hian kan ram mil, kan pawisa neih mil a ni em tih te hi kan ngaihtuah thin a tul khawp mai a. Minister te hian hmingthatna um ringawt lovin, nakin zela kan ram tana a that leh that lo tur te uluk taka buk chunga  officer proposal te kan tlitfim ngama, hmalakna kan kalpui hi a tul hle awm e,   

 Kan ram hian Minister angaihna hria, thil zir peih, thil kal hmang hria hi kan mamawh tak zet a. Officer te huikhawm a, kaihruai a hmang tangkai thiam, kut leh ke a  hmang thiam kan mamawh ngei a.  Chutih rual chuan a tul hun officer leh a kut leh ke te pawh  hlat ngam hi kan mamawh a tak zet a ni.  Chutiang mi kan neih ngah hun hunah kan ram hian hma a sawn ang.  A nihna takah chuan kan Mizoram officer hi hi an fel a, an fit a, a smart bawk a.  An duh tak tak chuan eng hna pawh an thawk tha thei em em a, mahse, a kaihruaitu lam hi an nikhua a ngai a ni e.

Leave a Reply

error: Content is protected !!