BODY SHAMING

  • Laiu Fachhai

Sap ṭawnga “body shaming” an tih hi Mizo ṭawng chuan taksa pianphung hmanga mite tihmualpho leh tihzak a kawk a.  Mi taksa pianphung hrang hrang – thau, dul kiar, cher, sang, tawi, hang, lu lian, nghawng tawi, nghawng sei, hnute lian, hnute te, mit zim, mit zau, hnar bawng, hnar te, mawngtam lian, mawngtam te, sek, aw thum, aw sin, dangâwk, hmel lan dan, etc, etc – te hmanga mi tihmualpho, tihzak, nuizabur a siam, hmuhsit, ngainep, tihnawmnah leh fiamthu thawh nana hmang te hi Sap ṭawnga “body shaming” an tih chu a ni.

Ram changkangah te chuan taksa pianphung hmanga mite tihmualpho leh tihzak hi an ching vak tawh lo. Hmanlaia disabled/disability (rualbanlo) an tih ṭhin pawh kha, body shaming a nihna lai a awm ve thei avangin, tunah chuan differently-abled (diff-ability, theihna dang nei) an ti tawh a ni. Mizoramah erawh chuan taksa pianphung hmanga mite tihmualpho leh tihzak nunzia kan ṭhansan tak tak thei rih lo. Mi tamtak chuan, mi puitling china ngaihte telin, “Hmelchhepa, hmelchhenu, I hmel chhiat chhiat nen, i dul kiar kiar nen, mihangpa, mihangnu, pathau, nuthau, I va thau ve, i va cher ve, hmel ṭha ka ti lo, pian nalh ka ti lo, etc, etc” tih tawngkam te awlsam takin an la hmang fo a ni. Chutianga an tiha te’n na an tih tur zia leh an zah tur zia te an dawn thiam lo va, hriathiampuina rilru puitlinna an nei lo.

Ram tam takah chuan body shaming hi dan bawhchhiatna (crime) a ni a, complain a awm a, a dik a nih chuan, taksa pianphung hmanga mi timualphotute leh tizaktute chu hrem thei a ni. Indian Penal Code-ah pawh body shaming hi crime a nihzia direct-a sawina awm lo mah se la, section 509 hmanga action lak thei dan tur a awm ve awm e, a bik takin hmeichhiate an taksa pianphung hmanga tihmualpho leh tihzah an nih chuan.

Myanmar Mara Kristiante leh India Mara Kristiante Kohhran rorelna pakhat hnuaia kan awm lai, kum 70 (?) vel kaltaah khan a ni awm e. Myanmar lama Mara Pasitawr pakhat, chatuan rama kal ta, Rev Mâthao Khuchho chu Serkawn ah a zin a. Ani kha Serkawn Jubilee Bible School-ah Pathian Thu zir tawh leh Baptist kohhrana Pasitawr Rev Sawiluaia ṭhian a ni a, Mizo ṭawng pawh thiam ve tak a ni. Mi vântlâng aia patawi zawk a ni a, khawvel mi mitah chuan a hmel pawh ṭha an tih chi a ni lo a ni ang e. Zing khat chu Lunglei bazaar-ah hmeichhe pakhatin a hmu a, hmelchhia a ti hle a ni ngei ang, “He pa hmelchhiat dan em em chu …” tia a lam en chunga a thusawi chu Rev Mâthao chuan hmuin a hria a. A ruk tein hmeichhe kalna lamah chuan a zui zel a, an in a hriat hnuah a kirsan leh ta a. A tuk zingah chuan hmeichhe inah chuan a han kal ta a. Kawngka an hawn a, hmeichhia in a lo hmuh chu a phu zawk mai a. “Eng nge, eng nge” tiin an pa chu sitting room lamah chuan a lo tlan phei a.

Pasitawr chuan, “Eng dang a ni lo ve. Hei, in nu a nih hmel a, ani hian nimin ah khan bazaar-ah min hmu a, hmelchhia min ti hle a. Hei hi Pathian min siam dan a ni miau si a, kei chuan ka insiam danglam thei tawh lo va. In nu erawh hi chuan Pathian thilsiam hmusitin a nuihzat thei a nih chuan, min siam danglam thei ang chu ka ti a. Chuvangin amah anga hmeṭha-a min siam danglam turin ka rawn kal a ni e,” a ti a. An pa chuan an nu hnenah, “A thusawi hi a dik em? Chutiang chuan i sawi em?” tiin a zawt a, an nu chu ṭawng thei tawh lovin a ṭap ta a. An pa chuan ngaihdam a dil a. Pasitawr Mâthao chuan Pasitawr a nih thu te hrilhin, “Ka ngaidam e” a ti a, “Tun hnuah chuan Pathian in amah anpuia a siam mihring tumah hmelchhia ti tawh suh ang che,” ti a zirtirna leh fuihna thu a sawi hnuah an chhungkua tan a ṭawngṭai a. Ṭawngṭaina a neih zawhah thingpui in hovin an inkawm zui a, amah Pasitawr Mâthao sawi dan takin, a “hmelchhiat” man thingpui leh a hmeh tui tak a hlawh phah ta a ni.

Taksa pianphung hmanga intihmualpho leh intihzah hian nghawng ṭha lo a neih thei tih hriat a pawimawh hle. Pasitawr kan sawi tak anga rinna-a mipuitling chinte chuan an taksa pianphung avangin lawm lohna emaw, rilru buaina emaw, rual awhna emaw an nei a rinawm lo a.  A nawlpui erawh chuan, taksa pianphung avangin society in a beisei leh kawm duh leh kawm nuam tehna (social criteria) thleng phak loh anga inhmuhna leh inngaihna a awm thei a, mahni insitna, mahni inhmuh hniamna leh inpawm theih lohna te an neih phah thei a ni. An rilru te buaiin, nguina (depression) thlengin an nei thei a ni. Chuvangin taksa pianphung hmanga intihmualpho leh intizah (body shaming) hi i ching tawh loh hram ang u. Hetiang nunzia ṭha loh leh puitling lo nun hi ṭhansan a hun tawh tak zet a ni.

Ringtute’n kan hriat tur pawimawh em em chu, kan Lalpa Isua Krista hmaah chuan hmelchhia tumah kan awm lo; hmelṭha leh Isuan a duh leh a hmangaih em em te kan ni vek, tih hi a ni.  A chhan chu mihringte hi Pathian’n amah anpuia a siam kan ni vek a (Gen 1.27), “Hlauhawm tak leh mak taka siam” hlawm niin (Sam 139.14), “Thil ṭha ti atân Krista Isuaah chuan siama awmin, ama kutchhuak kan ni si a; chu thil ṭha tih chu kan awmna tûrin Pathianin a buatsaih lâwk a ni” tlat vang a ni (Eph 2.10).  

Genesis 1.27-a Pathian anna-ah hian mihring taksa pawh a tel, mihring taksa chu rilru/thinlung, thlarau leh tisa te nei-a siam a nih avangin. Sam 139.14-a “hlauhawm” tih hi mihring ropuina leh zahawmna lam a kawk a,  “mak” tih hian mihring chu a hranpa-a danglam tak leh sipisial taka siam a ni avangin a ropuinna leh a mawina te a kawk a ni. Chuvangin kan mihringpuite hmelchhia kan tih a, an taksa pianphung avanga kan timualpho a, kan tizak a nih chuan, Pathian chu hmelchhia kan ti a, Siamtu Pathian kan timualpho tihna a ni.

Siamtu Pathian hmaah chuan taksa pianphung chi hrang hrang nei mihringte hi kan inang vek a ni. Chung lam atang chuan angkhatin min en vek a, rualkhai takin min hmangaih vek a ni. Pathian in a ngaih pawimawh chu taksa pianphung a ni lo, thinlung zawk a ni: “LALPA chuan mihring thlîr dân angin a thlîr ve si lo; mihring chuan pâwn lam lan dân an en ṭhîn a, LALPA erawh chuan thinlung lam a en ṭhîn a ni” (2 Sam 17.7).

Chuvangin body shaming ching tawh lo ila, taksa pianphung chi hrang hrang neite chuan inzah tawnin leh inpawm tawnin ram leh Pathian rawng i bawl ho dial dial ang u. Zaipawl-ah te, function-ah hnam lam leh show neih nikhuahah te, institution, veng, khua leh ram program leh function-ah leh thil dangah reng reng taksa pianphung avanga tel tir loh leh tel phal lohte nei lohna leh body shaming chin lohna, taksa pianphung chi hrang hrang nei mi tin leng society nuam leh ṭha i siam ang u.

Leave a Reply

error: Content is protected !!