- Reuben Lalnunthara Hnamte
Mihring nun kaihruaitu pawimawh ber chu rilru(thinlung) hi a ni a. Kan rilru hian kan taksa engkim mai hi a thunun ti ila kan sawisual tampui lovang. Kan rilru avang hian kan huaisen a, kan rilru avang hian kan dawihzep mi ni pawh hian a lang a. Kan rilruin thil tha tih a duh chuan kan ti mai a, thilsual tih a duh tlat pawhin kan ti mai bawk. Rilru hi khawvela thunun harsa ber pawl a ni awm e. Sakhaw dang betuteho pawh hian an rilru thunun tumin an taksa te an inhrem vak vak thin a ni. Ka fapa, i thinlung mi pe la, Ka awm dânte hian i mit tlung rawh se. (Thufingte 23:26) tiin kan Bible chuan alo sawi a.Khawvela piansualna hlauhawm ber chu rilru piansual hi a ni a. Rilru hi a pawimawhzia hriain ram changkang zawkah chuan rilru lam buaite enkawlna pawh hi an dah pawimawh hle a. Kan ramah ngei pawh rilru lama harsatna neite tana doctorte pawh kan nei nual tawhin, a enkawlna lam pawh an ngaipawimawh ta hle. Khawvela sualna lo bultanna pawh rilru lam atanga intan a ni a, dan bawhchhiatna chi hrang hrang kan tihte pawh hi rilru atanga lo in tan tho a ni a. A rilru thunun thei mi chu khawvela mi awhawm ber pawl a ni ngei ang; mahni inthunun thei mi, an rilru thunun tlat mi chu an zahawmin mi tan hnawksak pawh an ni ngailo hle. Khawvela hneh harsa ber chu kan rilru a ni a, thuneihna leh chakna hmangin mi lo thunu thei mah la, a rilru I thun loh chuan awmzia a nei tlem hle ang.
Khawvela mihring lo piang hi an piantirh atanga thisual tih duh nghal an awm ka ring chiah lo. An naupan lai atanga kaihhruai dan tha lo leh ngaihsakloh te, an thil hmuh leh hriatte hi an puitlin hnuah an rilru a kaihruai niin a lang a. Drugs ngawivei duh sa alo piang an awm kher lovanga, zu ngawi duh sa emaw, ruk ruk, tualthah duh saa lo piang pawh an awm kher lovang. Heng an rilru tipiangsualtu chu an naupan lai atanga kaihhruaina mumallo leh an thilhmuh leh hriatte hian an rilru thinlung a thunun zawk a nih hmel a ni. Hursualna awn sa a lo piang pawh an awm lovang; heng anmahni sualkhura hruailuttute hian nasa takin mawh an phur a ni. Mi rilru kan tipiangsual thei a, sual kawng thuk takah kan pilbo tir thei bawk. Kan nawmsakna leh nawmchen duh avangin mite damchhung rilru piansualnaah kan hnuklut thei a ni tih hria a, puitling zawk ten aia nau zawk te kan kaihhruaina kawngah kan nun kan fimkhur a pawimawh hle.Naupangten an puitlin huna nunkawng dik leh rilru dik an put theih nan a kaihruaina hi Skulah leh chhungkuaah pawh inkaihruaina tha leh zirtirna tha hi kan mamawh hle a ni. Nitina naupang zirtirtute an pawimawh ziate anmahni hian an inhre lo chawk. Hlawh hmuh nana thawk mai mai an ni lo; khawtlang leh ram inkaihhruaina tha siamtu an ni tih hi an theihnghilh loh a pawimawh hle mai. Chutiang bawkin chhungkuaah pawh a ni tho; chhungkaw awmzia leh a pawimawhzia hre lova chhungkaw din ve ngawt that loh ziate hi kan hriata kan thanharh a tul takzet a ni.
Nikhat chu tlangval pakhat hian putar pakhat hi a tawng hlawl mai a, chu tlangval chuan putar hnenah chuan,”Min la hria em?”, tiin a zawt a..Putar chuan a hriatloh thu chu a hrilh a.Tlangval chuan sikula a zirlai naupang a nih thin thu chu a hrilh a, Putar chuan,”Aww anih chu mawle…enge itih chhunzawm tak a?”, tiin a zawt a. Chu tlangval chuan,”Zirtirtu ka ni ve tawh a”, tiin a chhang a. Putar chuan,” Engtiang chiaha zirtirtu tha nge inih ang aw! Min tluk angem?”, tiin a zawt fiam a, tlangval bawk chuan, “Tehreng mai, dik taka sawi chuan nangmah vang hian zirtirtu hi ka nih chak phah alawm”,tiin a chhang a. Putar chuan hriat belh chak takin engtik atang nge tih leh amah vanga zirtirtu anih chak thin chhan chu chik takin an zawt leh a. Tlangval chuan a zirlai an nih laia thilthleng chu tihian a sawichhuak ta a…”Nikhat chu ka thianpa, i zirlai nive tho hian sikul ah chuan sana thar mawi tak mai hi a rawn bun a, ka hmuh rual rual chuan ka awt ta hle mai a, saw thil saw ka nei ngei ngei tur a ni ka ti ta a. Ka thianpa hriatloh chuan a ipte atang chuan ka ru a. Reilote hnuah chuan ka thianpa chuan a sana thar chu a bo tih a hre thuai a, zirtirtu hnenah chuan a hrilh vat a, chu zirtirtu chu nangmah i ni nghe nghe. Tichuan nang chuan classroom ah chuan,’He zirlai naupang sana hi class lak laiin a bo hlauh mai a, lo la palh in awm chuan khawngaih takin in lo pe let leh dawn nia’, i ti a.
Kei chuan sana chu ka awh em avangin ka pelet duh lova. Sana chu tuman an hmuh loh avang chuan classroom kawngka chu i khar a, naupang ho zawng zawng chu a biala ding turin min hrilh a. Sana chu i hmuh theih nan kan ipte chu a mal te te a min dap kual chu i tum ta a. Mahse, kan mit chu chhing tlat turin min ti thung a ni. I sawi ang chuan kan mit chu kan chhing ta vek a, a mal te te chuan kan ipte chu i dap kual ta a, ka hun alo thlen chuan ka ipte chu i dap a, sana chu i hmu a, i la ta daih a. Mahse midang chu i dap kual chhuak ta tho a. I zawh hnu chuan kan mit meng tur chuan min hrilh ta a. ‘Sana chu kan hmu ta e’,I ti a. Keima ruk anih thu chu tumah chu i hrilh lo a, kha thil thleng pawh kha i sawichhuak tawh ngai hek lova. Khami ni khan kumkhuaa ka hmingchhiatna tur kha min humhim sak a ni. Khami ni ngei kha ka nun a ka zah ber tum a ni. Mahse khami ni vêk kha misual leh rukru nih ka duhlo tih ka hriat chian em em ni alo ni ta bawk a…,kha ka thiltihsual kha engmah i sawichhuak ngailova, min hruai hrangin zilhna leh hremna engmah min pe lo bawk. Mahse chuti chung pawh chuan min zirtir tur awm ang chu chiang takin ka hria a. Nangmah vang liau liauin ZIRTIRTU diktak tihtur chu chiang takin ka hriat phah a ni”. “Kha thil thleng kha ila hria em zirtirtu?”,tiin tlangval chuan a zawt a. Chu an zirtirtu hlui tar tawh tak chuan, “La hre tehreng mai, kha sana bo lai vel kha chiang takin ka la hria a lawm, naupang ipte dap kuala ka zawnlai te pawh kha ka la hria a, mahse, nangmah hi ini tih ka hre lo che a ni, kha thil ka zawnkual lai khan kei pawh hian ka mit kha ka chhing daih alawm”,a ti ta mai a.
He zirtirtu putar rilru dik leh ngilzia hi entawntlak a ni a, naupanga a chituh hi a thain, kha naupang chang lo pawh khan zirtirtu nih ve an chak maithei a ni. Kan ramah hian naupang leh thalaiteah hian eng chi nge kan tuh le? Politiciante hian mipuiah eng nge kan tuh? Sorkar hnathawkte, nu leh pa leh Kohhran hruaitute pawh hian eng chi nge kan tuh le?Kan thalaite hian kan nih ang nih ve an chak angem? Politician chu daw heh tak mahni tawng pawh umpha lo ni hian min hmu angem? Sorkar hnathawkte pawh zelthel leh hlawh baka pawisa hmuhna tura mi pamham tak ni hian min hmu em? Kohhran hruaitu lemchang tak nite hian min hmu a ngem le?. Puitling zawkte hian naupang zawkte kan kaihhruaina kawngah hian RIRLU DIK nei tura kan kaihhruai a tul takzet a ni. Keimahni avanga ringtu leh rawngbawltu nih ve an chak loh chuan kan ram chu a ngaihtuahawm hle ang. Kan naupang zawk ten rilu dik an put theih nan inkaihhruaina tha leh nunchang entawntlak nei turin tan ila theuh ang u hmiang..