- Lalremliana Pachuau
Engineer hausak hun a liam tan a, daktawr-te hausak hun a thleng mek ta an ti. Ka thil hriat tam tak leh a tak ngeia ka tawnhriatte hian, thinrimna leh lungchhiatna min pe nasa hle. Chuvang tak chuan mipui tân, a bik takin mi harsa deuh tân he thu hi ka’n ziak ta a ni.
Mizoram daktawr tam tak zingah, fel leh ngilnei, daktawr an nih dâwn a Hippocratic Oath an lak, chungah pawh a bik takin, ‘I will share my medical knowledge for the benefit of the patient and the advancement of healthcare’ tih thutiam a taka nunpuitu, dam lote thlamuanna kulhpui nghet, lungdamna leh lunglawmna an tam em em.
Chutih rual vekin daktawr kan neih mekte zingah, Zoram mipuite hi sum hmuhna bawm thawl thei lo, anmahni inhaivur nâna hmang, a hlawk thei ang bera dam lo enkawl tum tlat, an daktawr nihna aia sumin an nun a thununsak tlat tawh an tam em em bawk.
Mizoram daktawr kan han dawr a. Damdawi in lam pan hman lo, specialist clinic-ah kan han lut a. Kan natna kan han sawi tan chauh a, engmah test leh inenfiahna pawh awm miah lovin, damdawi lei tur an ziak nghal mawlh mawlh mai a. Chu mi atân ringawt chuan cheng 500 kan chawi hi, a nâ duh thin ngawt mai, tih hi mi tam tak vuivaina a lo ni kumkhua tawh a nih hi.
Hetianga mi harsa, cheng 500 pawh an tân chuan pawisa tam tham tak ni phate u, hetianga cheng 500 chawi kher lo hian, sap tawng kan thiam a nih chuan Chat Gpt rawn nachâng hre turin ka chah duh che u a. Sap tawng in thiam lo a nih pawhin, Google Playstore-ah hian Hriatna leh Puitu tih awmin, Mizo tawng ngeiin i duh apiang i zawt thei tih lo hria ang che.
Natna satliah leh tlâng hrilêng, khawsik âwmna reh thei lo leh khuh tih ang chi natna i nei a nih chuan, i awm dan chipchiar taka daktawr hnena i sawi ang khân, heng hriatna bâwmte hi râwn la. I ei tur damdawi awlsam takin a lo chawh dik chat chat mai ang che.
Tichuan, dam lohna kaihhnawih Laboratory leh daktawr inkungkaihna chungchang tar lang ta ila. Thisen, zun, khák leh test chi hrang hrang Laboratory pakhatah sum sengin i va ti fel diam a. Mahse, kha i inentirna kha i daktawr va pan chuan a lo pawm duh ta lo. A zawmpui Laboratory kal tlanga test kher loh chu a pawm duh lo a nih kha!
Insawi fiahna awm ta chu, Laboratory an inang lo a. Rintlak leh rintlak loh an awm. Chuvangin, keima hman bik chauh hi an rintlak tiin thiam thu an sawi thin. Mahse, Laboratory kal tlanga test kan tihte reng reng, dãn zawm thlapa thiamna neite’n an enkawl a nih avangin, khâwl inang an hmang a nih phawt chuan, an result/findings a inang vek ngei ngei tur a ni.
Mahse, daktawr-te leh Laboratory lamin inrem siamna an neih hmangin, hetiang mite hian nasa takin mipui min rawk mawlh mawlh mai a nih hi! Pathian avang leh mahni mihringpui hmangaihna avanga daktawr zir chhuak, hna an han thawh hnua sum bawiha tang zui leh ta si, Pathian tihna leh mihring zahna nei miah lova sun hmuh nâna ran ang leka min entu daktawr an tam ta hle a nih hi!
Kan ram dinhmun dik tak hre chiangtu nih thin hi, phurrit tak a tling thin a nih hi. Private damdawi in lam han hawi ve leh ta ila. Vai rama mimal damdawi in tam takin, an dam lote an rawk dan dik lo tak kan hmuh thinte ngei kha, kan ramah pawh a thleng ve ta mawlh mawlh mai a nih hi!
Mimal damdawi in pakhatah chuan, nu pakhatin fa a nei a. tha takin a hring a, naute pawh chhunah a tleiin a dam a tha em em. Mahse, tlai lam a lo nih apiangin nurse an lo kal a. Naute rawn jection-in a thisen an la a, test eng eng emaw tih a ngai tiin zan a lo nih meuh chuan, chhuna dam tha reng si naute kha, zan tin dam lo ziahin damdawi in an chhuahsan thei ta reng reng lo mai a. A tawpah mi huaisen pakhat vangin damdawi in an chhuahsan lui a, enkawl zuina pakhatmah naute chuan dawng lo mah se, vawi khat mah a dam lo zui leh tawh ngai lo!
Hetianga dam lote, sum duh vanga enkawl khawtlai luih ching damdawi in kan nei nual ta mai. A tenawmzia leh sum avanga miin zahpah leh Pathian tihna reng nei lo, he Kristian ramah hian an va tam sâwt êm! A taka tawnhriat sawi tur dang a va la tam êm! Mahse, daktawr leh mimal damdawi in lamin hetianga dam lote, duhamna avanga an enkawl thin dan chu tawnhriat kan han tar lan atang hian kan hre thiam mai awm e.
Heng daktawr duham, sum bawiha tangte vangin daktawr fel tak takte tâna ngaihthlak nuam lo thu ziah a han ngai leh thin hi, inthlahrun pawh a nâ ve em em thin. Mahse, kan ramah hian kil tinah dikna hi chhuatah rah pherhin a awm mawlh mawlh a. Chhantu a mamawh si avangin mi huat hlawh pawh huamin, mi thahnemngaite kan au chhuah thin a tul leh thin a nih hi.
Damlo nu pakhat chu a chhul paih turin an lo ti a. A chhul han paih kha thih hrehin a hreh tak meuh meuh a. Daktawr dang an han rawn pawhin, thu dang an lo sawi bawk si lo. Mahse, mi fing leh tawnhriat ngah leh mi rilru tha thurawn pawmin phai lam an pan ta a. Vai ram daktawr-te chuan a chhul paih ngai miah lovin, damdawi hmangin an lo enkawl dam ta mai si! Hetiang sawi turte hi a va thleng zing ta deuh ve le!
Hausak thuai thuai châka, khawvel nawmsakna thlahlel ngawih ngawihtu daktawr leh dam lo kaihhnawiha sumdawng rualte u, Zoram mipuite hi ran rual kan ni lo tih hria ang che u. In sum siamna tur kan ni bawk hek lo. Pathianin ro a la rêl dâwn tih hi hria ang che u. Chutih rualin, dam lo tâna inpe pumhlum thak, mi rethei leh hausa thliar lova angkhata dam lo enkawltute u, in lawmman vanah a tam dâwn tih hriain, sum bawihah lo tang ve ngai suh ang che u.
A tawp berah chuan, Zoram mipuite kan thanharh a ngai tak zet a ni. Natna i neihin mawl takin i natna hmachhawn suh. Mi dang rawn peih la, tunlai khâwl thluak nei thiamna hman tangkai thiam tum ang che. Tin, huaisen rawh u, huaisen ngam mawlh teh u. Dik lo taka thil tih in chunga thleng, ngawi renga tuar lovin mi dang tâna malsawmna in nih theih nân, dik lohna leh fel lohna lakah tlawm mai lovin, bei letin phawrh mualpho ngam ve tawh rawh u. In mal tan ngai lo ang.
Daktawr hna hi hna dang nen a inang hlawl lo a. Daktawr tawngkam khat avanga thinlung natna vawrtawp tawng thei, an tawngkam tha pakhat avanga thinlunga thlamuanna thlen theitu an nih tlat avangin, an pawimawhzia hi sawi sen a ni lo. Dam lo an biak dan atang renga daktawr ngainatawm lohte hi an va tam sâwt êm! Sum ringawt ngaihtuaha hmanhlel, a theih dan dana dam lo ei tum pung nasa tial tial hi, Zoram mipuite u do let ngam ve tawh ang che u.