KHAP KHAP MAH SELA – SIM DAWN CHUANG LO

  • Dr. C. Lalrampana

Mizoramah halpuah leh halmawi khapna thupek kum tin Krismas leh kumthar hunpui lo thlen dawnah tihchhuah thin a ni. Nikumah pawh December 2025 khan Aizawl District Magistrate chuan thupek chhuahin, halpuah leh halmawi zawrh, kawl leh hal khap tlat a nih thu a tarlang. Halpuah khapna chhan nia tarlan tlangpuite chu: ‘Boruak a tichhia; Ri bengchheng a siam; Damlo leh upa lam tan harsatna a thlen thei; Lunglama harsatna nei tan thihna hial thlen thei a ni.’ tihte thuchah tha tak tak a keng tel thin.

Halpuah leh halmawi zawrh, kawl leh hal khap tlat a ni a, Thupek zawm lo chu Section 223 of Bharatiya Nyaya Sanhita, 2023 hmangin hrem theih an ni a; He thupek hi thla 2 chhung hman tur a ni. YMA leh mipui zawng zawngte chu halpuah leh halmawi khapna thupek zawm tlat turin ngen an ni bawk a. Halpuah leh halmawi tel lova hlim taka hunpui hmang theuh turin mipui min ngen bawk. Sorkar chuan halpuah leh halmawi khapna dan a lek kawh kumtin thin. Hetiang bawk hian India ram khawpui ber New Delhi-ah leh metropolitan khawpui hrang hrangah kumtin Diwali hunpui vuatvet laiin halpuah leh halmawi khap a ni thin. Mahse, a sawt lohzia thlir zau lawk teh ang.

Diwali 2025-ah khan India ramah halpuah [firecracker] hralhna Rs 7,000 vbc a tling niin report a ni. Sivakasi, India rama halpuah [firecracker] siam chhuahna hmunpui ber pakhatah khuan Rs 7,000 vbc hu an hralh a ni. Hei hi kum dang nen khaikhina mak dnaglam khawpa sanga inthlau a ni pha hial a ni. kum hmasa 2024 aiin 2025 khan Rs 1,000 vbc laiin a pung a, kum 2024-ah khan Rs 6,000 vbc hu halpuah an hralh chhuak a ni. Halpuah hralhna a pun chhan hi sorkar lamin inkhuahkhirhna a neih tawh loh vang leh Supreme Court-in Delhi-ah halmawi (green crackers] hal phalna a pek vang a ni. Sivakasi hi India rama halpuah siam chhuahna hmunpui ber niin, ram pum halpuah [firecracker] siam chhuah zawng zawng zaa 90 vel a siam chhuak a ni. Chuvangin, nikum 2025 Diwali-a halpuah hralhna a pung nasa hle a ni.

Supreme Court-in Delhi-ah halmawi hal phalna a pek avangin haltu an pung nasa hle tih a hriat theih. Sivakasi halpuah siam chhuahna hmunpui berah Rs 7,000 vbc man hu halpuah an hralh chhuak a. Eco-Friendly Ram thenkhatah chuan ‘green celebrations’ kalpui niin, eco-friendly halpuah hman a ni.

Supreme Court chuan Delhi leh National Capital Region (NCR)-ah halmawi [green crackers] hman phalna thupek a chhuah a. He thupek ang hian October 18-21 inkarah halmawi zawrh leh hman phal a ni. Supreme Court chuan halmawite chu NEERI (National Environmental Engineering Research Institute) leh PESO (Petroleum and Explosives Safety Organisation) ten an pawm loh chuan zawrh leh hman phal an ni lo a ti. Halmawi zawrh leh hman dan hi duan a ni a. Hman hun: October 18-21, zing dar 6-7 leh tlai dar 8-10 inkar; Zawrhna hmun: Designated sale points-ah chauh zawrh phal a ni. QR Code: halmawi [Green crackers] zawrh chhuah zawng zawngah QR code dah vek tur a ni. Patrol teams: halmawi zawrhna hmunah patrol teams din a ni ang. tihte a ni. Supreme Court Thutlukna ang chuan Halmawi zawrh leh hman phalna chu test case anga ngaih a ni. Air quality leh tui quality-te chu October 14-25 inkarah enfiah a ni ang a, halmawi siam chhuaktu leh zuartuten dan an zawm loh chuan hrem an tawk ang. tih a ni bawk.

India ramah chuan boruak thatzawng tehna AQI dinhmun hi state hrang hrangah a inang lo hle. Heng zinga state thenkhat dinhmun chu hetiang hi an ni: Haryana: 402 Gurgaon-ah 499 laiin a sang a, a tha lo hle. Uttar Pradesh: 350 Noida-ah 718 laiin a sang a, a tha lo hle; Varanasi-ah 453, a tha chuang lo; Punjab: 320 tlemin a zia deuh; Amritsar-ah 415 laiin a sang a, a tha lo hle; Delhi: 344, a tha lo, hmun thenkhatah 640 thleng a kai hial; Maharashtra: 250, a ziaawm deuh; Mumbai-ah 314 laiin a sang; Madhya Pradesh: 250 a ziaawm deuh; Gujarat: 240, a ziaawm deuh; Ahmedabad-ah 333 laiin a sang; Bihar: 280, a zia deiuh; Kerala: 150, A tawk viau; Tamil Nadu: 170, a tawk viau; Uttarakhand: 100 a ziawm khawp; Himachal Pradesh: 110, a ziawm; Lakshadweep: 10, a ?ha hle.

AQI dinhmunah India rama state hrang hrangte hi an dinhmun a inang lo hle. State thenkhatte phei chu an AQI a sang hle a, hei hian mipui nunphung a tibuai nasa hle. North East state-te AQI dinhmun chu hetiang hi a ni: Assam: Kum tluanin PM2.5 level a sang hle, boruak a chhia. Tripura: PM2.5 level a sang bawk, boruak a chhia. Meghalaya: 40, a ?ha hle: 20 (A Arunachal Pradesh: 30, a tha hle; Arunachal Pradesh: AQI level 176 a hrisel tawk lo a ni, PM2.5 leh PM10 level a sang. Sikkim: AQI level 46, boruak a tha hle. Mizoram: AQI level 38 boruak a tha, Aizawl-ah boruak a tha hle bawk.

Boruak tha lo laka inven theih dan a awm a, chungte chu tlem tarlang ila; Air purifier hman: Boruak tha lo lakah inven theih nan a tangkai hle. Hmai tuamna [Mask vuah]: Boruak tha lo lakah inven theih nan mask hman a tha hle. In chhunga tawma thawh [Indoor activities]: Boruak a chhiat chuan pawn chhuak lova in lama engkim tih theih ang ang tih thin hi a tha hle.

Mizoram hi India ramin a huam ve lo nge? Supreme Court-in Delhi leh National Capital Region (NCR)-ah halmawi [green crackers] hman phalna thupek a chhuah ang hian Aizawl leh district khawpui tinahte hian halmawi hal hunte hi siam ve mai thin se a van tihzia dawn em! Kumtin halpuah hal khapna dan khauh pui pui sawrkarin thupek siamina chhuah awl lova, mahse, halpuah hal loh tawp kum a la awm miah chuang lo. Nikum hmasa 2024 ai khan nikum 2025 khan halpuah hal a tlem deuh chauh niin a lang. Hei hi mipuiin thupek an zawm that vang em em pawh ni lovin kalphung thar sawrkarah pawisa leng vak a tlem lutuk a, mipui kan rethei tawh si a, halpuah leina nei zo lo kan pun tak hluai vag zawka kum hmasa aia a rik tlem tak zawkna chhan niin a lang. Tin, sawrkar hian “Halpuah tam thei ang ber hal thin tur” tiin thupek chhuah kumtin thin pawh n se, a hal lo chi chuan an hal chuang lovang a, a hal chi erawh chuan engang pawhin khap se an hal tho bawk ang tih hi thudik awmsa a ni bawk.

India ram pum Air Quality Index [AQI] thlir vang vang hian Mizoram AQI hi chu a la tthianghlim hle a, engto tham a la ni lutuk lo. Hetihlai kara a lova luak chhuak leh uchuak lutuka halpuah kan inkhap kumtin ringawt hi chu kum khat chhunga kan hunpui neih leh intihhlim vena hun a ni a, kan ti fuh ber em? Kan inkhap bet lutuk mah mah em? tih hi chhut tham tak niin a lang. Phai ram khawpui AQI sang tak takah pawh halpuah leh halmawi atan Rs. 7,000/-vbc (cheng vaibelchhe sangsarih) Diwali kutpui laia an hman ralte nen chuan Aizawl khawpui leh Mizoram hmun danga halpuah kan hal ve hi chu khaikhim thamah ruat chi a ni awzawng lo. Chuvangin, kan sawrkar apiang hian hei hi chu uluk taka ngaihtuah chungin halpuah hal hun leh hmun, a zawrhna tur hmun leh rate-te nen fel thlapin Suppreme court ruling dungzui hian mipui hamthatna ngaihtuah ve tawh thin se a lawmawm ngawt ang. Zaithiam Lalrintluanga Varte (L)-in famdairial a chan hmaa-”Sawi sawi mah sela, ka nghei dawn chuang lo.” tih hla a sak ang mai khan Sawrkar hian halpuah hal hi kumtin thupek chhuahin khap khap mah sela, mipuite hian kan sim dawn chuang lo tih hi thil chiang sa a ni. A tawp bera kan thu khaikhawmna awm chhun chu khawvel awm chhung chuan ruihhlo hlauhawm leh zu khap rem theih a ni lo ang bawk hian Krismas leh kumthar kan hman chhung hi chuan halpuah hal hi khap rem theih a ni dawn lo tih hi a dikna a lo ni e.

Leave a Reply

error: Content is protected !!