Engatinge kohhran kan mawhpuh leh ngawt thin?

  • K. Hmingthankaia

Kan rama thil thalo thleng apiang leh mi thalo an lo awm apianga kohhran kan mawhpuh leh ringawt thin hi a dik hauh lo a, mahni theuh kan inngaihtuah chian a ngai ka ti takzet a ni. Kan rilru put hmangte, kan thil tih duh leh tih tumte hmu veka hre vektu Pathian engkim ti thei meuh pawh hian, tu emaw ruk ru tur lai takte, eiru tur lai takte, uire tur lai takte, dawt sawi tur lai takte leh thil sual engpawh kan ti tur lai takte hi chawplehchilhin min rawn tihtawp sak thut emaw, min rawn pawtsawn dawrhin min rawn beng thawr nghal ngai reng reng lo. Keimahni duhthu ngeiin, keimahnia Pathianthu awmsa, Pathian lalna ram chu kan dah bova, Setana duhdan, Setana lal zawkna ram din chu kan lo ti puitling zawk ta thin a nih hi.

Engkim hmu veka hre vektu Pathian meuh pawhin a tih tawp duh loh chu engtinnge mi thil sual ti tur leh, ngaihtuahna tha lo nei zawng zawngte chu hmuh pawh hmu ve thei lo kohhran chuan a lo dan ngawt theih ang le. Kohhran chu vana arsi inkhai eng vu vu angin mi che vel zawng zawng a hmu vek thei em ni? Kohhran chu mi zawng zawng kalna apiangah a kal ve zel thei em ni? ‘Kohhran kal dan dik tawh loh avangin kan ram chu sual lakah Pathian pawhin min hum duh tawh lo’ kan ti ngei ang. Kohhran chu enge a nih tih leh, kohhran chu tute nge an nih? tihte hi mahni theuh inzawt tawh zawk ang u hmiang.

Pathian duh loh zawng thil thalo engpawh tih duh lohna leh tih hrehna hi chu mi zawng zawng rilruah hian a awm sa vek a, thil thalo a ni tih hriatna hi chu kan nei vek. Mahse, Setana hian Pathian duh loh zawng apiang chu ti turin kan rilruah a bei ve char char thung thin si a nih hi. Chutiang, Setana lam thil tih puitlin duh lohna chu kan chhia leh tha hriatnaah hian awm sa mah sela, tih loh theihna chu mihring hian a nei lo. Thil thalo lam tih loh theihna chu Pathian thlarau thianghlim avang chauhin kan ‘ti lo’ thei a ni zawk. Chutiang bawkin thil tha lam tih theihna pawh Pathian thlarau thianghlim avang chauhin kan ‘ti thei’ a lo ni zawk. Chumi ti theia ti lo thei tur chuan keimahniah thlarau thianghlim a chen reng a ngai a, keimahnia thlarau thianghlim a chen reng theih nan chuan dik taka piangthar nih a ngai thung si a ni. Mi zawng zawngin pianthar hi duh vek mah ila, dik taka piantharna erawh Pathian thu thu a ni lai tak hi a buaithlak leh a mangan thlak lai tak, a hreawmna leh Pathian rorel dan mak tak chu a lo ni si a nih hi. Chuvangin, kha lam kha chu sawi tam lovin duh tawk hrih ila.

Eng sakhua pawh hian mihringte hi kawng dik zawh turin min zirtir vek a. Thil thalo leh sual laka fihlim turin min duh vek a ni. Mahse, khawvel chu Setana vawk lal lenna hmun a la nih miau avangin mihringte hian Setana hi kan hneh lo thin a lo ni zawk. Keini Mizorama Mizo kristiante ngei pawh hi Setana hian min hlahthlem chuang lova, min bei na sauh zawk hial maithei a ni.

Chu Setana leh sual laka kan him theih nan chuan kohhran chuan mihring mitinte chu kawng dik leh tih tur dik, tih dan dik leh awmdan tur dik chu a kawhhmuhin a kaihruai tang tang thin a ni. Amaherawhchu, thil tha lo tih loh theihna leh thil tha tih theihna tur chuan keimahnia awm Pathianthu chu a nun a ngaia, chumi ti nung tur chuan tinungtu thlarauthianghlim kan neih a ngai a ni. Chu chu kohhranin a pek theih a ni lo.

Kohhran chuan Pathianthu, Pathian duh zawng leh duh loh zawngte, Isua chanchinte, Setana chanchinte, sual thatloh ziate, vanram leh hremhmun thute, sual ti lo tur leh thil tha ti turtein min zirtir chauh chu a tih theih a ni. A tha zawnga mihringte kaihhruai chu a tihdan chu a ni mai. Dik taka piantharnate, thlarauthianghlima khahnate, sual tih loh theihna leh thil tha tih theihnate hi kohhranin min pe thei lo. Pathian thlarauthianghlima khah chauhva tih theih a ni. Kohhran chuan mihringte hi khawvel thil taka thil tha lama kaihhruai leh kawhhmuh, sual laka min thunun tum chauh chu a tih theih chauh a nih hi.

Chuvangin, kohhran hian Setana hnathawh hi a ti boral thei lova, mahse, setana laka mihringte ven hram hram hi a hna thawh theih chu a ni mai. Chumi a nih avang chuan alawm kan rama sualna bawlhlawh tak tak leh, nun mawl leh nun tawp tak takte, zahthlak tak tak leh, sualna lianpui pui leh rapthlak tak tak tam zawk pawh hi kohhran huang pawna awmte, kohhran hnaih ngai lotute atanga chhuak a nih deuh zel hi. Kohhran bel tlattute chu piangthar dik tak, thlaraua khat reng ni lo mah se, nun tawp tak leh mawilo tak, sualna lian leh rapthlak tak lakah chuan an him deuh nge nge zel a nih hi.

Enge maw thil thalo leh mawilo, sualna lian leh rapthlak leh nundan thalo kan hriat apianga kohhran lo dem leh ringawt thintu kei leh midangte hian kohhran hi kan ngaisang leh lutuka, kohhran chu engkim ti thei Pathian emaw kan ti ni berin ka hria. Kohhran chu Pathian a ni lova, nang leh kei, mihring awmkhawm vanga kohhran lo ni mai kha a ni a. Sual leh thil thalo hi kohhran atanga chhuak ni lovin, keimahni mimal theuh atanga chhuak a ni zawk. Chu chu kohhranin a thunun thei ngawt lo.

Amaherawh chu, kohhran hruaitu lian ber atanga hnuailam thlengin, kohhrana inhmang tak anga lan nuam ti si, Pathian leh kohhran chu kawra hmanga rilru erawh khawvel tak tih hriat si, Isua rilru pu der si lo leh Isua zirtirna zawm duh hauh lote, thil tha tih hreh tlatte, thil tha ti ngam lo leh ti zak tlatte, sual leh thil tha lo kan ram leh kan chhehvelah a thleng reng tih hre reng si leh, tunah pawh hmuh theihin thil tha lo a thleng mek tih hmu reng sia, sual haw ngam lo leh do ngam lo kan tam lutuk avang hian a kohhran ang zawngin kan dem ta thin ni berin a lang.

Hmanah Kolasib-ah Pastor Rev. Lalengkima awm lai chuan, an quarter atanga lo chhuahthlakna lai kawngpui phei vel, kan dawr kawt phei vel kha tlangval insual buaina hmunpui a ni a, a inkhawm kal turte hi kawtlaia tlangval insual buai a hmuh te hian a kawrchung leh Bible a dah lawka, a thelh ta thin a, luhlul deuh an awm chuan a ma’n a bitum ta mai thin a ni. Chutianga a tih thin avang chuan insual buai duh an awm ta mang miah lo a ni. Mahni mihringpuite laka engti zawng pawha a taka Pathianthu nun chhuahpui ngam leh nun chhuahpui zaklo thintute hi a ni Pathianthu awihte chu.

Mihringte hi nuam taka khawsa ho dial dial tur chuan mihring tak pawha that leh that inlawm tawna, kan mihring chhia leh tha hriatna leh kan mihring chakna hmanga thil tha lo laka kan insuma, thil tha lam kan tih hram hram hi Pathian duh dan pawh a ni a ni. Chutiang lama min kaihruaitu chu kohhran hi a ni. Mahse, kohhran bel duh tlat lo leh kohhran pawhin a hriat phak tawh loh khawpa mi tal pawlrawl mi chi hrang hrang kan tam belh zel miau si chuan, sualna chi hrang hrang, sual fing tak leh lian takte, sual mawl leh tawp tak takte, sual te deuh thleng pawhin a lo pung ve zel mai dawn a nih hi. Kohhran hian direct takin tumah a control ngawt thei bawk si lo.

Kohhran hi Pathian a ni lova, mihringte kawng dik min kawhhmuha min zirtira min kaihruaitu tur chauh a ni a. Setana leh sual laka mihring taka min vengtu leh min thununtu a ni. Kohhran hian programe hrang hrangte hi siam lo ta se, naupang atanga puitling thleng hian engang taka pherh zalen ni ang i maw. Kohhran hi kan tan dicipline tha lutuk a ni. Kohhranah hian dik taka piantharnate, thlarau viauna turte hmu lo mah ila, a tha zawnga keimahni nun theuh inthununna, in-contol theihna min petu tha tak a ni hi mitin tan a tha lutuk. Kan rama Setana leh sual huangtau lehzual tur leh zalen lutuk tur veng hram hrama, Setana leh sual zalen lutuk tur la ti ralti deuha la ti chep deuh hram hramtu a la ni a. Kan sakhuate, kan nunhona leh kan society pherh chhe lutuk tur la venghimtu leh la phuarkhawm hram hramtu chu kohhran hi a ni.

He hunhnuhnunga thil awmdan tur Bible pawhin a sawi zawng zawng hi he lei kohhran hian a ti tawp vek thei lo. Chuvangin tunlai khawvel hmasawnna leh changkanna karah leh, mahni duh duh dana awm tawhna kara taima tak leh thahnemngai taka kohhran la chhawmnung zela, la khaidinga la khaikhawm hram hramtute, nang leh keia tih duh loh leh tih peih loh titute hi kan ngaisangin kan zah hle tur a ni reng a ni. Amaherawh chu, chutiang a nih avangin anni pawhin engkim ti thei Pathian emaw inti lo sela, mi fel famkim leh mi thianghlim awmkhawm emaw inti hek suh se. Chutianga an inngaih avangin mi zawng zawng leh kan rama engkimah thu neitu emaw intiin inrawlh tum hek suh se. Chutianga an awm a nih erawh chuan kan rama sualna zawng zawngah hian mawhphurtu chu an ni chiangbal ang.

Kohhran chu Pathian a nih loh avangin, kohhran tana inhmang tak chu kohhran mi a ni maia, kohhran tana rawngbawl taima tak chu kohhran tana thahnemngai, kohhran rawngbawltu tha a ni mai a ni. Pathian mi leh kohhran mi an awma, thlarau mi leh kohhran mi an awm a ni mai. Pathian thu awih leh kohhran thu awih, Pathian thlaraua khat leh kohhran thlaraua khat an awm a ni mai.

Kohhran leh kohhran hruaitute hi tih Pathian phet emaw, tih thlarau phet emaw tum lo ila. Hmuh Pathian phet leh hmuh thlarau phet pawh tum lo bawk ila, kohhran chu mitin leh chhungtin, khawtlang leh society chu a tha zawng leh Pathian duh zawnga nung tura Bible behchhana kaihruaitu pawl lian leh chak tak, institution lian tak pakhat angah ngai mai ila. Chumi a nih avang tak chuan chu pawl enkawltu tur pawh chuan thiamna nei bik hlawh neia rawih an ni tihte hi hre thiam ila chuan kan phut sang thin lutuk leh, kan ram sualna zawng zawng tibo thei tur emaw tia kan dem fona pawh hi a ziaawm phah mahna. Chutianga kan en theih chuan kohhran hruaitute tan pawh mi thianghlim tak anga lan tum talh leh intihthlarau chawp tum viau pawh a ngai chuang lovanga, mi sawisel hlau reng renga awm leh sawiselna tawrh fo ai chuan a hahdam thlak zawk phian mai thei a ni.

Chutiang bawkin rivival speaker leh thu hrila vakvel thenkhatte hi hmuh Pathian leh hmuh thlarau phet tum lo bawk ila. A thente phei chu kohhran hruaitu liante ang bawka eizawn nana thawk, hlawh nei te an ni a, an proffesional line pakhat a ni ve mai tihte hi hria ila, ‘ Inkhawm leh Pathianthu sawi kan uar tehlul nen, kan ramah sualna a pung zel si’ tia kan sawi fote hi a reh deuh mahna. A thuhrimah kohhran hruaitute leh thuhriltute hi kan itsik leh kan er vang nge, kan thahnemngaih luat vanga sawichhe thin kan nih tih te pawh hi inenfiah fo ang u. A sawichhe thintu leh diriam thintu tam zawkte lah hi kohhran hnaih duh lo tute kan ni fo lehnghal. Sual ti bo tur chuan mahni theuh kan pawimawh si a.

Kohhran chu Pathian duh zawnga nun theihna kawng leh sual laka kan him theihna tha ber a nih tlat avangin, kohhran hnaih leh kohhran mitmei tal ven chu mi nawlpui tana sual laka kan himna tha ber chu a la ni zel hrih a nih hi.

Chuvangin, hmangaihna awm tawh mang lohna khawvel, midang ngaihtheih lohna khawvel, mahni chauh inngaihpawimawh tawhna khawvel, duhamna leh mahni hmasial tawh em emna khawvel, engmah pawisak tawh lohna khawvel kan nih mek laia kan khawvel, kan ram chhe lutuk tur veng tura mihring chakna leh taimakna, mihring thahnemngaihna avang tala kan tih peih loh la ti tang tangtute hi thawkaphitin i tawngpawg dem ngawt tawh lo ang u. Kan ram that leh chhiat, kan rama sualna leh fel lohna zawng zawnga mawhphurtu chu, Pathian hlau lo, Pathianthu leh kohhran chu kawra hmangte, kohhran leh mahni mihringpuite mitmei pawh veng duh tawhlote, Pathianthu leh kohhran pawh engahmah ngailotute, kohhran awmzia pawh hre tawh lo khawpa kohhran hlattute leh, mahni chauh dika inngai thin mihring nang leh kei hi kan ni zawk si a.

Kohhran hi la awm hram hram lo phei sela chuan engtin tak ni ang i maw…?

Leave a Reply

error: Content is protected !!