Ni 100 inhlawhna atangin ni 125 inhlawhna chu

  • Zothansangi Hmar

Kum liam ta, 2025 December ni 16 Parliament Thlasik thutkhawmah khan BJP sorkar chuan MGNREGA thlakna tur, The Viksit Bharat-Guanrantee for Rozgar and Ajeevika Mission (Gramin) (VB-G RAM G) Bill, 16 December,2025 chu Lok Sabha-ah an pu lut a, he Bill hi MGNREGA, Ni 100 Inhlawhna tia kan lo hriat thin chu a thlak dawn a. Sawi ho a nih hnuah Lok Sabha chuan December ni 18-ah a pass a, chumi ni vek chuan Rajya Sabha-ah pawh pass a ni ve leh nghal bawk a (MGNREGA leh VB-G RAM G-te hi ni 100 Inhlawhna tih leh Ni 125 Inhlawhna tiin kan sawi zui ang)

MGNREGA leh VB-G RAM G danglamna langsar zualte:

  1. Ni 100 Inhlawhnaah kha chuan thahruai hmanga ei zawng (Unskilled worker)-te chu ni 100 tal inhlawhna siamsak a ni a, Ni 125 Inhlawhnaah chuan a hming angin Ni 125 siam tur a ni tawh dawn thung a. Ni 100 Inhlawhnaah khan ni 15 chhunga hna thawh tur a siamsak theih loh chuan State sorkar chu thawh loh hlawh (Unemployment Allowance) pe tura tih a ni a, Ni 125 Inhlawhnaah pawh hian chu chu chhawm zel a la ni.
  2. Ni 100 Inhlawhnaah khan Central sorkar chuan hmanrua leh inrelbawlna, thawh loh hlawh, zangnadawmna leh tul danga sum senso tur kha hmun lia thena hmun thum a tum a, Ni 125 Inhlawhna hi erawh Centrally Sponsored Scheme anga kalpui tawh tur a ni a. He dan hman a nih atanga thla ruk chhungin State sorkarte chuan CSS behchhana inkaihhruaina/thuchhuah a siam tur a ni a, Central sorkar nena sum an intumsem dan tur chu 60:40 (Central:State) a ni ang a. Amaherawchu, North-eastern leh Himalaya state-ah erawh kal dan pangngai 90:10 hman tur a ni a, thawh loh hlawh leh zangnadawmna erawh State sawrkar tum tur a ni thung.
  3. Ni 125 Inhlawhnaah hian Central sorkar chuan state hrang hrangte milin Financial Year khat zelah ruahmanna (Allocation) a siam ang a, chu ruahmanna chu Central sorkar rawtna anga kalpui tur a ni dawn a. Chu ruahmanna pela sum hman belh a awm chuan state sorkar tum tur a ni ang.
  4. Ni 125 Inhlawhna hnuaiah hian state sorkarte chuan Financial Year-tinah ni 60 chhunga hna thawh tur pek loh hun tur a sawi lawk tur a ni a, he’ng hun hian hna lak nat lai (Agriculture peak season), thlai chin hunlai leh seng hunlai a huam tel ang.
  5. Ni 100 Inhlawhna hnuaiah khan Gram Panchayat-te chu anmahni thu neiha huam chhung zela hna thawhte lo en thlithlaitu an ni a, Ni 125 Inhlawhna hnuaiah pawh hian chu chu la chhunzawm tur niin a hna thawh tur kimchang pawh Rules-ah kimchang taka dah tur a ni a. Chu’ng zawng zawng chu ngun taka engkim viltu National Level Steering Committee hnuaiah a awm ang a, state-tinah Steering Committee din tur a ni bawk ang. State Committee hna thawh tur tlangpuite chu (i) Hna dang nena kaih kawp (Convergence) enpui (ii) District-a hna thawh tura ruahman leh state hna thawh tura ruahmante a remchan dan anga kai kawp (iii) National Committee thawhpui.
  6. He Dan thar hnuaia hna hrang hrang thawh nan hian tunlai khawvel mil hmanraw changkang (Biometric authentication, geospatial technology, mobile application-based dashboard for real-time tracking leh weekly public disclosure system)-te hman a ni ang.

He dan thar hi mi beng a verh hle a, Central-a Opposition lam phei chuan nasa taka sawiselin an dodal a. He Dan hi a hming thar vang ringawt pawha hnawl duh pawlte an awm a, chu bakah Ni 100 Inhlawhna kalphung tam tak a tih bo avanga pawm chi ni loa ngai an tam hle bawk a. Thenkhat phei chuan BJP sorkarin State-te hmasawnna tur hup beh a tumna ni-ah an ngai a, State-te dan chepna tur ni hialin an sawi bawk a. MGNREGA hming thlak a nih nachhan hi RSS lamin Gandhi-a hming thai chhiat an tumnaa ngaih a ni bawk a, chutih rualin kum 20 chuang lo kalpui tawh MGNREGA-a Mahatma Gandhi-a hming kha hman satliah a ni lo a. Central leh State-te’n thuneihna an insemzaina hmanraw pawimawh tak a ni a, mipui rorelna a nihna tih lanna pawimawh tak a ni bawk a.

He Dan thar thlawptute’n an chawngchawi ber chu Ni 100 Inhlawhna atangin Ni 125-ah a pung tawh dawn a, hna thawh hun tur a tam sawt dawn avangin thingtlang miten nasa takin an hlawkpui dawn a ni an ti a. Zir chiannaa a lan dan chuan MGNREGA-ah pawh kum 2020-2021, Covid-19 hri len lai khan 9.5% (72,00,000) velin Ni 100 Inhlawhna hi an hmu tawk chauh a ni a, kum hnih liam ta chhung full quota hmu thei pawh chhungkaw 7% chauh an ni bawk a. Chutihlaia VB-G RAM G “Centrally Sponsored Scheme” tia dah a ni hian MGNREGA-in vohbik chanvo a neih tam tak kha a bo phah dawn ta a ni. Sawi tawh angin he scheme thar turah hian Central leh State sum intum sem dan tur chu 60:40 a ni tawh dawn a, State-te sum dinhmun tha tawk lo nen a huphurhawm zawk hle dawnin a lang a. Hei bakah hian he scheme atan hian political game changer tia sawi fo Direct Cash Transfer (Pawisa dawngtu turte kuta sum pek) hman a ni dawn a, chu chuan State tam takte chu he scheme thara tel ve loh an duh loh phah rinna a lian hle bawk. He scheme tharah hian Central sawrkarin hna a bithliah ang thui tak zawm a ngai dawn bawk a, Tamil Nadu leh Kerala State-te phei chuan mipui hamthatna tur laksakna a ni tiin nasa takin an dodal a ni.

He Dan in a thil sawi tum ber pakhat; thlai chin leh seng lai hun nena innang lo tura tih pawh hi MGNREGA-ah pawh khan sawi hoa kalpui theih sa reng a ni a, thil theih sa reng chhuanlama siam mai mai a ni em tih pawh ngaihtuah tham tak a ni. Bill pu luttu Minister for Rural Development Shivraj Singh Chouhan-ate hian Mahatma Gandhi-a’n thingtlang mite chawikanna a tumna thinlung leh sorkar tha din tumna (Ram Rajya)-te nen a la inmil zelah an ngai maithei a, chutih rualin democracy bulthum, a tobul atanga ngaihtuaha dan siam erawh niin a lang lo a ni.

India Constitution Article 41-a Directive Principles of State Policy hian State-te chu hna thawk tur te, zirna tha dawng tur leh vantlanga hamthatna dawng tura dikna chanvo (public assistance) a pe a, VB-G RAM G Act hian chu’ng chu kalha ngaihna a lian hle a. MGNREGA hnuaiah kha chuan dan behchhana hna thawk tura dikna chanvo pek a ni a, hna nei lote tana remchang, tihmakmawha anga pek a ni a. VB-G RAM G Act-ah erawh hi chuan supply-driven model (Phalna awm hnu chauh hna awm) anga ngaih theihin kalpui a ni a, chu chuan dan anga dikna chanvo awm chu a hnukhniam sawta ngaih a ni. Hei bakah hian VB-G RAM G Act hnuaiah hian sum hman dan tur bithliah (Budgetary Cap) a awm bawk a, mi thenkhat hriat thiam dan phei chuan central sum sih chhuah duh dan ang ngawr ngawra ngaihna a awm bawk a. Sawrkar sih chhuah ang liau liaua ngaihna awm thei hian right aia politics lam hawi a an phah a, chu chu mi tam tak chuan Article 41 kalhin an ngai a ni. State sum tum tur a awm tak avang hian state hrang hranga kalpui dan tur pawh a inchen loh phah thei bawk a, hei hian kan sawi tak vantlanga hamthatna dawng tura dikna chanvo (public assistance) hi a kalh thei ang em tih zawhna lian tak a siam bawk.

Article 41-a Directive Principle hi dan anga lek kawh theih a ni lo a, chutih rualin sawrkar inrelbawlna lungphum a ni thung a. Dikna chanvo dana zira thawh MGNREGA) aia central scheme anga kala, thenkhatah phei chuan intlawhchhan leh zakham nei rana siam nia lang (VB-G RAM G) hian inhnialna chawk chhuaktu lian taka ni ta mek a ni.

Leave a Reply

error: Content is protected !!