- Ma Liana, Sihphir Venghlun
Zozam Weekly chanchinbu August ni 22, 2006-ah MLA nilai mi 15 lai maite chuan diklo takin free travelling-a an sum hmanna te ngun taka a zir chian hnuin ‘Dawt Bill’ ni ngei angaih tur chhui chhuakin MLA 15 lai maite chuan diklo takin Zin si loin zin bill an la tih Zozam Weekly chanchinbu hian a rawn tarlang a ni. Chuchu vawiin ni thlenga kan la sawi Zin loh bill kan tih chu a ni.
Zozam Weekly in Dawt Bill latute a tarlan atangin Zoram politics a fawn a, party in puhmawh tur bik an awm lo, Party hrang hrang atangin an MLA te tel tawk an lo awm zel a, a party anga inbeihna thleng lo mahse, he thil diklo tak hi Mizoram veitu mithahnem takin Article ziakin he thil hi an duhloh zia leh pawi an tih zia an ziak a ni.
He Dawt Bill diklo taka latute hi MLA 15 lai nisi engvangin nge Pu Duhoma zin loh bill lak hi a lar bik em em? Zozam Weekly in diklo taka zin bill latute hming a tarlan rualin ZNP President nilai Pu Lalduhoma, Ratu Bial, MLA chuan, heng MLA 15 te dawt bill latu anga puhte hming tarlanga, chanchinbua chhuahtute hi Assembly Privilege hmaah kan ko ang, a tih avang leh August ni 28, 2006-a Vanglaini chanchinbu-ah MLA te zin bill hi eirukna a nilo, tia a sawi khan mipui a tihthinrim avang leh amah leh amah in sawithiam tumin sawifiahna chi hrang hrang a neih avang leh a in sawifiahna a rintlak leh si loh avangin vawiin ni thlengin Zin loh bill-a kha kan la hriatna chhan a ni. MLA dang 14 te kha chu an ngawi mai, tuman an sawi zui lem lo. Pu Duhoma erawh chuan insawifihlim a tumna lamah Zin loh bill neitu nihna a neih phah kan ti thei awm e.
Vanglaini August ni 28, 2006-a Pu Lalduhoma thusawi lo langah chuan, ‘He free travel facility hi kum 1990-a siam kha a ni a. tun hnaia chanchinbua lo langte chauh hi ala tu kan nilo a, 1990 hnu lama MLA zawng zawngin kumtin inangkhatin kan la veka, keimahni bill phuahchawpa siama dil pawh kan nilo a, kum 16 chhunglai MLA te lo siamsak thintute hian kalphungah an lo nei a, chumi ang chuan an lo siam a, ka pu, kan peih sak tawh che, an tih hunah khan kan zin lova, paper-a inziak hmun pawh kan tlawh bawk lo,’ tiin hemi chungchangah hian insawifihlim a tum hle a ni.
Pu Lalduhoma thusawi hi Former Legislators Association of Mizoram (FLAM) te chuan September ni 2, 2006 ah rawn chhang letin kum 1990 hnu lama MLA zawng zawngin kum tin angkhat veka he facility la anga a sawi chu hriatsual palha an ngaihthu leh he dan hi kum 1991-a siam chauh a nih avangin kum 1991 hma lamah chuan MLA ten an nei ve lo, an ti a. FLAM chuan, he dan hi hman a nih hnuah pawh MLA zawng zawngin FTF hi an lak vek loh thute, a la zinga tam takte chuan danin a phut anga bill an siam thu leh a thente phei chuan advance T.A an lak, an zinnaa an hman ban an pek kir leh chu Assembly Secretariat-a enfiah theiha a awm thu an tarlang bawk a ni.
Hemi September ni 2, 2006 vek hian, ZNP chuan thuchhuah siam ve nghalin Free Travelling Facility hi kum 1991 atanga hman tan niin sawiselna awm lova thangkhat lian zet hman a nih hnua ZNP MLA ten an lo la ve hi âwmlo kan ti lova. Amaherawhchu, mipuiten he thil hi hriatthiam harsa an ti nia a lan avangin he dan hi siamthat a nih loh chuan kan MLA ten lak ve tawh lo mai an inhuam thu an puang a, hei hi a zahawm kan ti a, kan pawm a ni, tiin thuchhuah an nei bawk.
MNF Sorkarin MLA atanga Pu Lalduhoma an ban tir hnua Serchhip Bye Election neih a nih khan, ZPM Campaign hawnna leh Official Candidate puannaah ZPM Candidate Pu Lalduhoma chuan thusawiin, kum 16 chhung MLA zawng zawngin Zinloh Bill an lo la tlak tlak a, thil diklo a ni tih pawh kan hre lova, a diklo tih kan hriatchhuah ni-ah chuan ka lak tawh zawng zawng cheng nuai 4 vel ka return leh vek a ni. Ka MLA nih zui chhung zawng khan ka la ve ta miah lova tiin a sawi a ni.
MLA lo ni tawh zawng zawngte telna FLAM in khati khawpa chianga thuchhuah an neih hnuah Pu Lalduhoma’n MLA zawng zawngin kum 16 chhung Zin loh Bill la anga a sawi duh leh amahah inthiam lohna a nei thei reng reng lo mai kha thil mak tak a ni a. MLA zawng zawngin Zinloh Bill kha la ta vek se, Zozam Weekly khan MLA hming zawng zawng an tarlangin a rinawm. Nimahsela, MLA 15 chiah an tarlang a, MLA FTF la velo tan a thinrim thlak dawn hlein ka hria.
Tin, ZNP thuchhuahah an MLA ten FTF hi an lak ve tawh loh tur thu, thuchhuah an siam a, Pu Lalduhoma ngei pawhin a diklo tih ka hriat ni-ah, ka lak tawh zawng zawng cheng nuai 4 ka pe kir a, MLA ka nih zui chhung zawng khan ka la ve ta miah lova, tiin a sawi a. Kum 2008-2013 chhunga Aizawl West I MLA a nih lai khan FTF hi vawi 5 laiin avaiin cheng 5,88,873/- laiin 2018-2020 chhung (kum khat pawh tling lo-ah) khan vawi 6 zin anga in sawiin cheng 2,57,508 ala hman bawk a ni.
Hemi Zinloh Bill Pu Lalduhoma’n a pek let chungchang hi in sawi lawk teh ang. Khatia Zinloh Bill-a Pu Lalduhoma alo tel ve takah chuan ZNP High Command chuan Meeting neiin hemi chungchang hi ngun takin an ngaihtuah a, party dang MLA ten an la tih veloh avangin a tihmasa ber ni turin a pawisa lak tawh hi pek let nise tiin September ni 14, 2006 khan Assembly Secretary Pu Ngurthanzuala hnenah Rs 3,90,947/- chu pek kir a ni ta a ni a, a pekkir dawn hian Aizawl Press Club-ah a thil tih tur hi puangzar a ni nghe nghe. September ni 15, 2006 Vanglaini chanchinbu Headline-ah chuan ‘Duhoma’n bill dik lo lak dah let, A ziahluh dan turah sorkar buai’ tiin a rawn ziak a. He bill hi Assembly account-a hman tawh anga ziah a nih avang leh account closed tawh a nih avangin ziah luh dan turah an buai hle a, Assembly Speaker awm huna thehlut mai turin Assembly Secretary hian alo hrilh a. NImahsela, Pu Duhoma chuan, a hman lehna tur lama a buai loh thu leh dah let chu an tih tur nia a hriat avanga dah let mai zawk an nih thu a sawi a. Engemaw chen an sawiho hnuah diklo taka a sum lo lak chhuah tawhte chu a hlan let a ni, tiin Vanglaini chuan a sawi a ni.
Tin, Zinloh bill chungchangah hian ZONET Cable TV te chuan Assembly Speaker lo ni tawh Pu Rokamlova leh Pu R. Lalawia te chu a ruala kawmin hemi thil thleng hi pawi an tih thu leh zahthlak an tih thu an sawi a. Mizoram Legislative Assembly chuan khatihlaia Zinloh Bill chungchanga MLA te hmingchhiatna kha zahthlak a tiin pawi a ti hle a, Zinloh Bill chhui chiang turin Committee dinin khata inhnamhnawih MLA te chu a mal mala koin thu zawhfiah vek an ni. Kha Committee hmaah khan Pu Lalduhoma chuan sawi pial tumin Housing loan te nen tehkhin chhoin Free Travel ngau ngau hi chu Ex-MP ka nihna hian damchhung atan ka nei sa a, kei chuan ka mamawh teh lua love, titein a chhang a. Hemi-ah pawh hian Pu Lalduhoma kha, MP chu a ni tawh ngei a, mahse, Anti Defection Law hmanga MP a nihna atanga ban a nih khan Ex-MP Card hi pek a ni lova, Card neiloin a awm char char a, kum 2020 kumtawp lamah tuna MP(RS) ni mek Pu K. Vanlalvena hnenah Ex- MP Card buaipui sak tura a ngen avangin Ex-MP Card chu kum 40 hnuah a nei ve ta chauh a, Zinloh Bill an lak hma leh lak hnuah Ex- MP te tana a thlawna Train-a chuan theihna a nei chuang lo.
Pu Duhoma hi pa tha tak, inchengvawng tak a nih a rinawm. Chutih rualin midang a bei nasa a, CM hlui Pu Zoramthanga phei chu Not Normal ti hialin a hming a phuah a, Famta Pu Lalrintluanga Sailo pawh political platform nilo, Mizoram Legislative Assembly-ah ngei, Dampa Savawm tiin tawngkam alo hmang tawh. Amah hian beih a haw hle a, an beihletnaah ngawih liam a thei lova, chhan zel a tum a, a in sawifiah leh zo chuang lovin thudik lo, man chhuah leh mai awlsam hi sawi a ching a. Tunah pawh a in sak chungchangah UNNATI loan an lak thu a sawi leh ta a, Mizoram chu sawi loh North East-ah pawh UNNATI hnuaiah loan la an la awm loh thu tarlan a ni leh a, dawt sawi dawn chuan dawt dang sawi angai an tih thin hi a dik hle awm e.