- Vanlalzawma, Muallungthu
Thlasik khawvawt zualpui chuan liam zai a rel tan a. Chutih rualin, lei hringnun her vel chuan kan vanglaini pâr anga vûl chu her liampui tumin hunbi min chhiar khum zel bawk a. Hlun-ding awm lohna he khawvel chuan kan hun kal mek chu her liampuiin nunhlui a chantir a, chutih laiin nunthar min herchhuahpui zel bawk a. Hun inher vanga vanglai ngaiin he hringnun khawvel hi kan la kurpui zel dawn chu a ni si!
Hun inherin a her chhuahpui, kan duh thlan leh kan theihna avanga kan her chhuahtir pawh ni silo, a hun ngaia lo her chhuak a, lunglai luaha lung min dum em emtu ni fo chu enchim loh Vau thla hi a ni awm e.
Ni e, a hun ngaiah tute pawi mah sawi lo-in, hringmite nun kalh tikim turin a lo her chhuak thin a. He Vau thla a lo her chhuah hi chuan tun hmaa kan nunhlui, sul tam mual liamin vawi tam a lo her liampui ve tawh, theihnghilh har tak takte chu rilru-ah a lo thar leh ta zut zut thin a, lunglen a rawn kai tho thar leh ta a ni ber mai. Vau thla a lo her chhuah hi chuan kei zawng engdang thawh zai reng hi ka rel thei lo a ni ber e. Siamtu duan he khawvel mawina chuan min zem a. Lei hringnun nena thûk taka inzawmna nei, he Vau thla duhawm tak hi mahni chauha ngaihtuahin, suangtuahna khawvelah chengin mahni rilru ka lo kawm leh veng veng thin.
Han thlirin han hawi vel ve mah teh; ral hla taka ngaw dur khup mai, thing leh mau-in a bawm khah tlat, tlang dung leh mual pawng dung zuia hring no nghalh maia mawi taka an ding ngawi veng veng te, chu’ng mual pawng cham duai mai chunga a chawih mawi tawk chauha romei lo zam chîai chîai te, chumi piah lama kham râng mawi tak leh chu kham râng khawimaw lai kâr atanga zotui thiang lo khawh thla var har har te, kawlkil tlangsang deuh atanga ban phak maia mawi, van boruak thiang taka lapua ang maia tleitiri sakhmel ianga chhum var thianghlim tak maiin he khawvel lei mawina an rawn bih thla veng veng maite han hmuh meuh chuan e; kei zawng, awm ngaihna thlawt hi ka hre lo a ni ber thin e. Chu hmun; kham râng mawi tak mai, hnim leh hling hnawkin a bawh lûk karah chuan ngaiteh; kumtluang par mawi tak, a siamtu chawimawi tura lo par vul chhengte chu a van mawi bik tehlul em! Chumai ni lo-in, chu kham râng ruai maiah chuan Chawngtinleri duatlai Sathârte leh ramsa chitinte chuan riahrun remin tuan zai an rel ve ngei awm si a!
Lunglenna chhumpui zîng leh khawharna rau chuan min bawm zel a. Khawchhak kawlkil atanga zing ni chhuakin tlang pang a han chhun a, ni thlar-a hnahnem no hring nghalh mai te, van boruak thiang tak hnuaia a nuam tawk chauha zo-chhemdam thlifim a han thaw heuh heuh maite chu maw – ngaihloh ha-bal chhem ai chuan nuam tak a ni. Kawtkaia zing ni chhuak hnung puak chunga kan duh lam lam hawia thupui hlapui chaia thian duhtakte nen titi kan han vawrh kual vel thinte chu man chawiin lei dawn ta ila; a man a va han sang dawn tehlul em! Chutia awmkhawhar suihlunglen chu min hriatthiampui ve ni-awm takin Dârnâm tuikhur chhaka Vaube par no mawi tak mai chuan ngawi rengin min rawn thlîr a. Thla arkai den zana tleitir lengi’n min haw lo tih hriat taka mitmeng no taka min chho melh ralh ang mai lah ni!
Pi leh pute hun ata tawh he kan Zotlang ram nuam, leilung mawina tinrengin a bawm, awmze nei taka Pathianin a cheibawla ramri a kham sa vek hi hmuh kham tih reng a awm thei lo ang. Lamlian kawng dung atanga han thlir a, khawi maw laia tuahpui leh Vau lo vul dun rial rial han hmuhte chuan hringmi lungawina hi a va kim thin em! Itsikna leh elrelna te, chapona leh uanthuanna te, duhamnate chu sirah hnawlin an theih tawpa Siamtu chawimawi tumin an pâr vûl chûk ni hian ka hmu a. Anmahni dipa zem buaitu hnimhnawkte chu ngaithei lo-in hnawksak an ti ve awm pawhin a lang lo. An pâr mawina zu thlum tak chu an han chhuah meuh chuan Phengpheleng leh Vahkhuai tinrêngte chuan a pârzu an dâwn za a. Hmangaihna te, khawngaihna te, ngilneihnate leh thuhnuairawlhna pârzu chu dâwn zain an vir laih laih a. Lungrualna tlângah chuan an leng za thin. Chuti ang hun, boruak nuam em em maia thla hleinga eng no nghial hnuaiah chuan Chawngmawii leh Hrangchhuanate chu duh leh lo in-di teh sen! Di so-a riahrun rem thin Vamurte pawh chuan chu thla arkai deng chu lo lawm teh se. A boruak chuan a zir em a, tumah kan dem thei lo ang!
Vau thla boruak thengthaw takah chuan kan Zoram boruak hi han thlir ila, nun a hahdam a, boruak a thiangin a muanawm zual a, tute mai pawh hi hmangaihna te, lainatna te, dawhtheihnate leh tlawmngaihnate chuan min tuam vek ni mai hian a hriat a. Uar lehzuala kan sawi dawn chuan “In tan hmun siamin ka kal dawn hi” ti-a Isua sawi pawh kha he ram/hun hi a sawina a ni ngeiin a rinawm thei hial mai!
A ni taka, he ram hi mi tlawmngai leh huaisen, mi rinawm leh dikna tantu, mahni nun hlâna thiante chhan ngam thak khawpa mi ropuite khawsakna, kan Zotlang ram nuam kha a ni miau a! Tuktina zing tawngtai inkhawma kal thin te, chhungte thawhchhuah ringa mahni thawhchhuaha lei pawh ni lo thawmhnaw changkang leh manto tak tak inbela chawlhni apianga Biak in pan thulh ngai lo te, chuti chunga kan nitin eizawnna hmunah leh kan nundan phungah erawh ropuina Lalpa-in hmun reng reng a chan leh silohna, ringtu tha inti em emte chenna kan Zotlang ram nuam kha a ni miau a!
Ngaiteh, he Vau thla a lo herchhuah meuh hi chuan ram hruaitute pawhin mipuite chanvo tur hi a huapzo leh dik thei ang berin, a nihna tur dik takah sum leh pai hmangin hna an thawk thin ngei ang tih ka ring a! Sorkar hnathawk mi hlemhle thenkhat, thla khata an sum leh pai lakluh zat mipuiten kan chhut a, kan hriatthiam ve em emte pawhin an hlawha phu lo-in Babel in ropui an sa duhin a rinawm hek lo. Mi thatchhe uchuak tak takte pawhin mahni inchhung khur tana mi tangkai nih an tum ve te pawhin a rinawm a. Mi dangte aia lansarh leh lar chak, ropui nih duh avanga mi duham tak takte pawhin he Vau thla-ah hi chuan chuti ang nun mawi lo leh dik lo tak tak chu an hringnun atanga hnawl bo-in chhungte laka an lemchanna pawh chu sirah hnawlin pheilai an vawr ve ngei ang tih a rinawm!
Tin, ngaiteh; heti hi a la ni ta cheu a. He Kristian ramah hian tihluihna-in emaw lemchanna kâwra hmangin emaw Biak in ropui tak tak sakna tur leh eng eng emaw thawhlawm phuahchawp lehkha ip hmangin mi rethei leh harsa zawkte hnenah tihluihna leh invauthaihna hmangin sum leh pai an khawnin an tukluih a rinawm loh. A bik takin he Vau thla-a lo herchhuah hian!
Khuarel hi mihringten kan tihdanglam miah loha mawi sa, chei mawi chawp ngai miah lo-a mawi em em mai hi a awm a. Chuti ang thil chu kan mita kan hmuh a, kan benga kan hriat hian Pathian thil siam ropuizia a lang chiang thin. Khuarel leh hringmite hian inzawmna thûk tak kan nei an ti thin a. Chu’ng zinga pakhat chu Vau thla a lo herchhuah hian a hriat chian bik thin. Thu leh hla thiamten Vau thla mawina leh ropuina an lo phuah chhuah tam tak hian keini sawi ve ringawt ai chuan an hrîl fiah zawk mah awm e. Kan hla phuah thiamten Vau thla boruak thiang leh nuam tak mai an han sep rawtui meuh hi chuan he Vau thla hi ngaihlut loh theih lohin kan rilrua lungno-na rau chu min kaihthawh sak a, lunglenna khawvela inchiah lo thei lo turin kan thinlung min hneh a, khuarel leh thil siam dangte thlîr a, an mawina hmuchiang lo thei lo turin kan mit min mentir a, lunglenna khawvelah min hruai lût nge nge thin.
Fartuah leh Vaube parmawina ngaihtuah ngai lo pawhin he Vau thla a lo herchhuah meuh hi chuan Siamtu themthiamzia hi an hâidêr theiin ka ring lo. Khuarel leh thil siamte mawina han hmuh hian siamtu ropuizia hi a chiang fo thin. Chumi boruaka han hawi khawthawn a, Vau thla-a siamtu kutchhuak thil siamte han thlir chuan maw Lalngo! Nunhlui mual liamin a liampui tawhte chu rilru-ah an rawn thar leh a. Lunglenna ruamah hruailuhin kan awm a. Koh kir rualloh nunhlui chu rilru-ah a lo thar leh a. Vau thla eng hnuaia lenrualte nena kan hlimlai kha kan han ngaihtuah chhuak a, sum leh pai nei lo em em chunga chu’ng hunlaia kan hlimna chuan Van a tawng tak meuh a, thinlai mu hnu chu tuaitharin a awm a, suihlunglengin kan van rûai mai thin zu nia!
Khamrâng kâra pangpar mawi tak takte chu kham käwm-kâra tuihna kang ngai lo-in a chawm nung reng angin he Vau thla meuh hi chuan mi thenkhat, an nuna hmuh tur awm hran lo, Biak In lamtuala lamchhuak hmasa a, inkhawm bana thenawm khawvengte hmu-mawh a, rêl leh zut zut thin inti-ringtu tha em emte pawh hi siamtu Pathian thlarau thianghlim chuan a chawm nung ve reng turah ngai ila – kawng peng thuamah va tawngtai bengchheng kher lo mahse!
Khawvela pangpar mawi tak takte chu sawi loh, kan rama pangpar mawi em em mai Chhawkhlei te, Dingdi te, Ainawn te, Nauban te, Chawnpui te, kan sawi vek seng lo ang, heng pangpar mawi tak takte hi anmahni chauhin hmun khawkrawk leh kham bakbahai tak tak karah pawh mawi takin an par thei a. Chu’ng ho mai bakah chuan Mizotena kan thla chhiara a hming vauchher ngata thla hminga kan koh Vau par ngei mai pawh hi amah chauh pawh hian hmuhnawm tling a va han ni teh reng em! Khawvel rosum leh lunghlu-a cheibawl mawi hranpa an ngai chuang hauh lo a. Chuti angin, mihringte mawina leh thatna hi tangka sum leh paiah hian a lo innghat ber lo. Siamtu Pathianin a siam chhan angin Vau thla-a mawi taka khaw chhak kawlkil atanga ni a lo eng chhuak ang mai hian kan thinlung chhungril lam zawk hi a ni siamtu Pathianin a lo teh thin chu!
Vâu thla mawitu,
tuahpui leh Vâu,
An vûl chiai e,
Chhawkhlei pâr mawi,
Kumtluang pâr nen,
An bang bîl lo,
Sathâr tuanna,
Lamsir an mawi,
Khuanu ruatin.
Lenlai rual lo,
Nang leh kei hian,
tuah vâu îangin,
Dî rial ila,
Chhawkhlei pâr leh,
Kumtlûang pâr iang,
Kumtlûang atan,
Lengdûn i la,
Khuanu ruatin.