✍🏻 – David Zochhuanmawia
(Vida Hrahsel Saza)
Pathianin thil pahnih pawimawh deuh a siam a, chu chu ‘Lèilung (Earth)’ leh ‘Mihring (Human)’ hi kan ni. Khawvela kan châm chhunga kan awmna tûr chu lèilung/ram kan tih bawk hi a ni a. A bikin mizote tan chuan sik leh sa nuam, ram ṭha Pathianin min pe a ni.
Ram awm lovin mihring chauh hi min siam ta se eng nge kan tih ang a, khawiah nge kan chên ang? Pathian hi a thilsiam hmangin a in chawimawi ṭhin a. Lèi/Ram kan tih zawng zawng hi ngaihtuah chiang ve mah teh u. Tlâng te, Ruam te, Phaizawl heti zât a din dan ringawt aṭang hian a anpuia siam mihringte enkawl tûra a duan a ni tih a langchiang kher mai.
Mihring tungchhoa kal min siam chhan leh min din chhan hi Pathian thù zâwnga sawi ṭeuh ka tum lo. Mahse, min din chhan dik tak a ram leh a felna zawng hmasa tûra min duhna ngaihtuah ringawt pawh hian Pathianin ram a ngaih pawimawhzia a lang a. Leilung/Ram kan tih hi mihringte enkawl tûra a din leh a duan a ni tih a chiang hle a ni.
Sumdawnna kan tih chi hrang hrang hmanga eizawnna bulṭan tûr chuan Loan tam tak lâin kan ‘RISK’ ngam a. Kan rûl thei dawn nge thei dawn lo tih lam ngaihtuah lovin a taima leh thawkrim te chuan hlawhtlinna awmzia an chiang viau ta ve ang.
Chhungkaw chawmna atan kan ti a, a ṭhenin an Loan lak ṭha taka an rulh theih laiin, a ṭhen tan phurrit a lo ni a. An eizawnna atana an lei hmanrua/bungrua te chu Loan rûl ṭha lo te an chhuh leh ṭhin rêng a. Mahse, taima leh thawkrim, dikna leh rinawmna hmanga sumdawng tlatte hmaah erawh ‘RISK’ lain hlawhtlinna a lo awm reng si a, huaisen pawh a ngai bawk.
Kan ram hi han thlir vang vang ila leihnuai hausakna kan tih lamah erawh kan la pachhe deuh a ni mahna le! Mahse, ram (leilung) ṭha tak kan nei a, hemi hmang ṭangkai thiam apiangte dinchhuahna khawvel a ni ta zel zawng a nih hi. Ram ṭha kan nei a, mipui ṭha kan nei bawk a. A ṭha tam tak zingah chhe tawk chu lo awm mah se; buh tak leh buh lem an ṭoza tûr thu Bible-ah kan hmuh kha!
He kan ram siamṭha tûr hian ‘RISK’ hi kan la ve ngam em tih hi ka ṭhalaipui leh mithiam zawkte ka cho (challenge) na lo ni se ka duh hlê mai. Football khel kan en a, pawn aṭangin a chhunga mite khelh dan tûr kan lo sawi zut zut a, a chhûnga awm tana a harsatzia kan hriatthiam pui piah lamah engtin nge kan siamṭhat pui ang tih ngaihtuahho tûra a chhûnga luh ve hi a hun tawh tak zet a ni.
Pasalṭha huaisen Khuangchêra kha a pâin a sum suihna hmuna a hruai khan, thing hârin a hmai a per sawk sawk chung khan khaw dang zu hawi duh miah lo a maw le! A tum (Principle) ah a chiang a, thildang ti buaitu kha nêp a ti viau zawk a ni. Ka ṭhalaipui tam takte hian Politics-a ka luh chuan chu chuan min dem ang a; Kohhran-in min hmu tui hnâi tawh lo zo ang tih kan hlau a, midang thing hâr hi kan hlau lutuk ni berin a lang a, kan huaisen ngam lo ṭhin a ni.
Sawi leh sêl kan hlau lutuk hian kan ram hi hmâ a sawn tir thei lo te pawh ti ta zel ila. A chhung aṭangin engkim a fiah a, mi piangthar dik tak tan phei chuan midangte kawng dik kawh hmuhtu leh ram siamṭhatuah a ṭan theih a ni tih hi i hmuchiang teh ang u. Huaisenna; Taimakna; Dikna; Rinawmna leh Pathian ṭihna hmangin ram nuam kan siam leh thei a nia. Hawh u, hnam ropui ṭhalai rualte u, i ṭhangharh mawlh teh ang u!
Mizo ṭhalai hawi harh, mithiam kan tihte leh pianpui B.A nei kan tih fo ṭhin te hian ngaihtuah chiang lehzual ang u. Politician tûr chuan mihring huhâng (Personality) ṭha an pawimawh kan ti fo ṭhin a, a la dik reng bawk e. Mahse, ram siamṭhat duhna tak tak thinlung pu mi; mi pamham (Corrupt) lo; mi dik leh rinawm; Hotupa ber (Chief Minister) ṭha tak hnuaia dik tak leh fel taka hnathawk thei; Pathian hre reng chunga hnathawk thei tûr ṭhalai huaisen kan pên chhuah a hun tawh tak zet a ni. Kan ram siamṭha tûr hian kan tlai lek lek tawh a, tun aṭanga kum 10 (1 Decade) chhunga a siamṭhat hna kan ṭan loh chuan Mizoram hmabak hi a thim sâwt hle a ni.
Democracy ramah chuan Party ṭanchhan nei loa Independent-a tlin ngawt lah sorkar siamna a ni si lo a, Party vawn kan neih a ṭul bawk si a ni. Tun dinhmunah sorkar lai MNF kan hria a, an hnathawh hi thlir vang vang ila luhna tlak a ni ang em tih hi thlir ila. Kum 2023 ah sorkarna chang leh ta se an hotupa ber, Pu Zoramthanga (CM) lehna tho tûr Party hi luhna tlak a ni ang em? tih hi kan tehkhawng ber tûr niin a lang.
Congress Party-in sorkarna an siam a nih chuan an hotupa ber, Pu Lalsawta (CM) tûr kan thlir a ṭul ang a, mi dik leh rinawm a nihna aṭangin kan teh a ṭul ang. ZPM in Pu Lalduhoma leh BJP te’n Pu Vanlalhmuaka an nei bawk a. Sorkarna siam ta se an hotupa ber (CM) tûrte hi tehkhawngah kan hmang tûr a ni a, an hunlaia an dik leh dik loh aṭangin kan teh zel tûr a ni ang. Hotupa ber ṭhat lohna hnuaiah chuan rorelna a fel thei lo a, a hnuaia MLA ṭha tak nih ngawtin ram a siam ṭha tak tak thei lo bawk.
Kum 2023 MLA General Election lo awm tûrah hian ka ṭhalaipui mithiam zawk leh mi dik, mi rinawm, mi huaisen leh Pathian ṭih mite rawn penchhuak ula. Mahni tapchhak aṭanga duh duh sawi a, ram vei inti te ang ni lovin, a chhung (field) ah lut ila, ram nuam siam tûrin ṭhalai thluak chak leh ṭha zawkte hi kan ramin a mamawh tawh e.
Mizoram Chief Minister ni rei ber Pu Lal Thanhawla pawh Politics a luha MPCC President (Top Leader) a nih khan kum 34 vel lek a la nih kha! A ni chu a la naupang êm mai kan intih chhungin ṭhalai thluak chak tam takin mual an liam a, chuâi lam an pan zel a ni tih hi Party hrang hrang hruaitu Senior te hian lo hria sela; Ṭhalaite hun hi a tam thei ang berin herchhuah tir se a tifuh Party vanneihna tûr a nih bakah Mizoram damna atan ṭhalaite kan pawimawh tawh a ni tih hi hre thar ang u.