Kaphleia THLIRTU

  • Mahmuaka Chhakchhuak

Kum 30 mi chauh nia hetiang taka thu leh hla min hnutchhiah thei Kaphleia ang hi kan hmeichhiate min hrin sak leh thei ngai emaw chu. Kum 1940-a a boral khan Kumpinu awpna hnuaiah awmin Mizoram pumpui chu lal kan nei reng chungin kan zavaia chungah roreltu kan la nei leh chhawng a. Anni chuan an duh dan danin leh tha an tih dan ang ang chuan min enkawl a, min hruai a, min zirtir zelin kum 57 chhung zet kha hmangaihna telloin min enkawl ti ila chuan tute thinlung emaw chu ana deuh mai thei nain min enkawl dan kha duat tak leh hmangaih taka enkawl chu a ni chiah lo deuh awm e. Kaphleia pa hi Dak runner a niin apa vang hian kum 17 vel a nihin Tachhipah an chhungkuain an pem a, mizo tawngin thu leh hla tha tak tak a ziak nual a, mizo tawng ang bawkin sap tawng hi a thiamin sap tawnga ziak lehkhabu tha tak takte pawh a chhiar fo thin a ni.

Kaphleia hian Dairy a ziah thin avangin a sulhnu tam tak kan hriat theih phah a, kan vannei hle a ni. Kan vannei ka tih hi a chanchin kan hriat a, a thu leh hla kan hriat vanga vannei ka inti satliah a ni lo a, THLIRTU atanga Kaphleia mize chiang tak kan hriat vang a niin a thuziak dangahte ngei pawh a mizia hi a tilang fo bawkin mi lungleng leh khawhar mi a nihna te hi thiam takin a phochhuak thin. THLIRTU-ah hian Zoram tana a ngaihtuahna zawng zawng a bilh lut tel emaw tih mai turin Zoram favang nawm zia a sawi a, khuangchawi thla eng mawi ziate min hrilh rualin a inngaihtlawmzia a ti lang nghal bawk a. ‘I lakah thil tha engmah ka zir chhuak lo e an tih chuan, a titu chu a thiam hle ang. Thil tha tih hre reng si a, ti si lo chu hre loa ti lo aiin a leh hniha hrem tur a ni’ tiin amah leh amah a insawi ngam a ni. A ni chuan mihring hi eng nge kan nih? Engkim duha eng mah hmu tlak si lote kan ni, thil ho mai mai umin kan intibuai a, kan chan chhe teah te hian kan lawm mai tur a ni tih ka lo hre chhuak a tiin a ngaihdan a sawi chhuak nghal bawk a.

THLIRTU-ah hian Kaphleia chuan kawng hrang hrangin mihring awmzia a sawi chhuakin khawvela kan nun dan tur thil tam tak min hrilh bawk a, mi hlimna leh thil tihnaah telin thil tha ngaihtuah tur nei reng ila chu lunglenna leh khawharna ka tuar lo tur, mahse engmah ngaihtuah lo leh dawngdah taka ka awm mai mai avangin hmanlai ngaiin ka let reng mai a tiin a mimal nun a sawi a. Chumi a sawi zawh hnu chiahah chuan Eng vangin nge kan lung a len thin? Kan awm danah duh tawk kan ngah loh vang a ni. Ram danga ka awm laia Krismas leh kum thar lo thlen laite kan rama hman ka chak nasat theih tehlul nen, ka chak ang leh ka ngaih ang reng reng pawh chu alo ni lo va tiin kan hunpui hman danin a beisei a phak loh zia a sawi chhuak bawk. Kan neih tawk leh kan chan tawkah lungawi tum ila chuan heng kan hunpuite hi hlim takin kan hmang thei ngeiin a ring pawh a nih a rinawm.

Kaphleia hian THLIRTU a ziah hi a sir thler avangin hmun ngaah eng thu nge inziak kan hre thei lo a, a kutziak phek 17 na leh phek 18 na pawh a tla bo palh hlauh mai bawk avangin phek 16 na atangin phek 19 chu zawm mai alo ngai a, helai phek hnih lek pawh hi chhiar chakawm tak a ni. Sawi hmaih theih rualloh chu Calcutta khawpuia lehkha a zir laia dam lohna avanga Mizoram lama a rawn haw dawn boruak hi a rilruah a riak rengin a rinawm. An zirtirtu Dr. W.S. Urquhart nen pawh chuan Scotland lamah a haw dawnin an inthlah a, India ramah rawn kal leh pawh a tum tawh kher loh avangin chibai inbuk pahin ‘We shall meet beyond the river’ a ti a, ani Kaphlei pawh chuan ‘Yes, we shall meet beyond the river’ tiin a chhanglet ve mai bawk tak nain chu an thu sawi hi a thui lo nain ngaihtuahna a ti thui a, an sawi beyond the river-ah ngei chuan an intawh ngei hi ka duhsak tak meuh a ni.

Kaphleia hian alawm THLIRTU-ah hian vawiin hun thleng pawha thu mawi leh nalh tak mai a phuhchhuah a, keini thangtharte ngei pawhin kan la sawi rik fo thin chu. Chu thu chu hei hi a ni a; Kan dam rei leh rei lohte hi kumte, thlate hian a hril lo e, kan thu leh kan thiltihin a hril ber zawk a ni. Mi kum tam tak nung mahse, thenawm khawvengte tan, a ram tan leh khawvel tan thil tha a tih si loha, thu fing a sawi si loh chuan tu nge a dam hria ang? A thih veleh miten an theihnghilh nghal ang. Mihring leh mahni ram tana thil tha titute erawh chu khawvelah hian nung rei lo mah se, an thih hnu pawhin an nung reng ang, chu chu a ni dam rei chu tia a sawi hi. He thu hi a dikzia amah ngeiin a rawn tawng dikin kum 30 chhung chauh khawvelah awm mahsela vawiin thlengin ala dam a, a thiltihin thu ala sawi ri reng a nih hi. Kaphleia zet hi chuan tawngkam ava chhep sual lo chiang tak em aw, tunlaia mi thenkhat, an boral veleha kan theihnghilh mai turte (oh, sorry) te chanchin pawh han sawi chhoh zel a chakawm viau tak nain hun dangah ni zawk rih se.

Khawvelah hian mihringte hi kan dam rei lohzia leh thiltih tur tam zia ka ngaihtuahin rei loteah ka hun pawh alo la thleng ve ang tih ka hria tiin a sawi bawk a. Thil tam tak a ti lo pawh a ni mai thei a, a thuziak: Thlirtu, Ui, Kurtai, leh a thawnthu ziah – Chhingpuii baka a hla phuah; Ka nu hmangaihna, Kan run khawhar, Zoram nuam, Dam takin, Thal (Spring), Hun leh kumte an ral zel a, Nghilh ni awm thei ang maw, Ka nu hmangaihna aw nem chu, Zoram! Ka ram tihte hi kan hmuh theih chhun nimahsela a hlut tehlul nen a ni chuan inngaitlawm takin ‘thil tha pakhatmah ti loa ka liam tur hi pawi ka ti a ni’ zuk ti a maw le. Chumai chu ala ni lo a; Keimah leh keimah ka rilrua, khawvel hi eng nge ka hnutchhiah ang? Ka ram hi eng nge ka hnutchhiah ang? Hnahthel ro angin ka tla bo mai dawn em ni? tia ka inzawh hian chhan har ka ti a, ka lungngai thin a ni. Mitin pumpelh theih loh thihna chu ka hlau lo a; thlan thim pawh ka hlau hek lo. Mahse khawvela thil tih tur pawimawh tak tak a tam tehlul nen, pakhat mah ti loa ka liam tur hian min tilungngai ber a ni. Tupawh keimah anga mahni leh mi dang tana thil tha tih tum lo a, ral thlir mai mai mi chu a ram tan fapa tlaktlai lo, hrin man awm lo a ni ang tia THLIRTU tlang a kawmna hi chu a inngaitlawm mah mah a ni.

Kan mizo hmeichhe hrinchhuah zingah hian hrin mahhla berte zingah kan dah che a, kum sawm thum chhung chauh kan hnenah awm mahla, i sulhnu hi vawiin thlengin kan la chhui reng a sin.

Leave a Reply

error: Content is protected !!