- Lalnuntawma Fanai
“Ka pu, US-ah kum 50 i awm tawh a, i hnathawhna hmun hrang hrang ngaihtuah let la, enhranna i tawng em?” tiin ka hmaa ?hu Lirnghing Scientist ropui, khawvel ram hrang hrangah pawhin an râwn hial, Bualpui (Ng) a piang, Vawmbûk khuaa seilian, US a inbengbel ta Dr Lalliana Mualchin chu ka zawt a, chuta min chhanna chu kan tum loh daih a ni.
“Zawhna pawimawh tak a ni….Environmental group an lo chhuak a, nuclear power hi a hlauhawm an ti a, mipui an hneh a, an hlau ta a. Chuvang chuan kan project tam tak an cancel a ni. Ka mal êm êm a, ka khawhar a, mimal taka min duhtu an awm lo. Biak Inah inkhawm mah ila, min pawhtu tak tak an awm lo a, emotional stress ka nei a, ka mu thei lo!
Mutna damdawite ka ei a, ka rilru chu a fing vek. Kan hotuten doctor hnenah min hruai a, engmah harsatna a awm lo. Relate tur ka nei lo. Ka rilru a hah a, ka khawhar. India mite pawh an awm a, an kawm theih vak lo. Kohhranah pawh ka kal a, a awl lo! A châng phei chuan thih pawh ka duh zawk. Mahse, inhraihlum lam engmah a awm lo, a hahthlak, chutiang chu a ni,” a ti. Scientist ropui meuh pawhin tunlaia natna lar tak ni ta rilru lam natna nasa tak a lo nei a nih hi.
Mizo nih tinuamtu, ram ropui ber USA-ah meuh pawh tê lo tak Dr Lalliana Mualchin, Lirnghing Scientist ropui chu Mizoramah a lo chuang chhuak a, Mizo zinga Mining Engineer hmasa ber U Hriata Chhangte nen an chenna Model Vengah, June ni 3, 2023 khan kan kawm a. Kan inpawh tlang a, kan tui tlang a, a bengvarthlak hle. Mizoram khaw te tak tê atanga US a scientist hna ropui tak thawk thei hian, harsatna a va paltlang nasa tak em!
A zinkawng thuizia, hautakzia leh a tum a ruhzia hi a pui hle a ni ringawt. Hetiang kara hlawhtlinna chang a, hna ropui tak a thawh lai a, rilru lama harsatna hial nei a, thih hial pawh duh khawpa a lo awm hi, a rilru tur ka ngaihtuah a, chhungte awm si lo, thian awm si lo, a hrehawm hle dawn tih a chiang reng mai.
Ka hmaa thu Scientist ropui Pu Liana’n rilru lama harsatna a tawh dan a sawi pawh chu ka man fiah thiampui lehzual khawp mai. Mi rama tawrhah chuan hrehawm tak tur a ni. A pal a, a sual a, a sual chhuak a, ropui takin a hna a chhunzawm leh a, helai tak hi a ropui lai tak chu a ni mai. Rilru lam natna hian mihringte hi min lo bawhbet thei khawp mai. Kan chau a, kan che peih lo a, kan hlauthawng a, dam kan thlahlel lo fo. Mahse maw, he natna hi, kan taksaa pem leh hliamte kan enkawl a, a dam leh ang hian, a lo dam leh thei khawp mai.
Khawvel milar leh ropui tak tak Napolean, Churchill, Abraham Lincoln leh mi dang tam tak pawh rilru lam natna neiin an awm fo a, an dam leh a, ropui takin mipui an kaihruai a, mipui an chawk hlim leh thin. Mak deuh mai chu ran te pawhin depression an nei thei an ti!
Pu Liana stress khawvel man thiam tur khawpin he natnaah hian khung behin kan lo awm ve tawh a, hrehawm tak ni mah se, doctor thiamte avangin chhanchhuhin kan awm leh tho. I dam leh thei a, kan dam leh thei. Thu tam ziah leh sawi tam a ngai lo. Mizo scientist ropui khan a hna a chân avângin emotional stress a lo nei ve tawh a, thih duh hialna pawh a nei hman. Mahse, a dam leh a, ropui takin a par chhuak leh a nih hi.
He thu hi lo hre teh u.