“Ka pem leh lo mai ang”

  • Dr. C. Lalrampana

A KAMKEUNA

Mihring chauh ni lovin sava chihrang hrang heng mupui, chawngzawng, kanghlai, vatãwk; kukku,(cuckoo); mute (kite)); chhimbuk, penguin, vaiva, bãk etc.-te hi an chenna sik leh sa inthlak danglam dan azirin khawvel ram hrang hrang kãwlkil tawpah leh khawvel laili (equator), South Asia leh Australia-ah te mel tam tak takte thlawkin an pem kual ve thin. Heng sava pem thinte hi an pem chhan a inang vek lem lo. A then hi chu an awmna hmun sik leh sa mila hmun nuam zawk pana pem an awm laiin a thente erawh rah tlan tur awm hun leh hun loh azirin an pem ve bawk thin. Hetiang deuh bawk hian mihringte pawh hi hmun dang dangah kan pem kual thin. Chawngkhum dam tlang huat loh- Bru hnam leh chakma, bodo, muslim etc.-te phei chuan pem an awlsamin pem an hrãt bik emaw chu aw? a tih theih. Mihringte kan pem chhan hi chihrang hrang a awm. Chungte chu:- Indona avang te, tam tlãk avang te, hrileng a vang te, eizawnna tha zawk avang te, inngeihlohna avang te, boruak nawm zawk avang te sakhaw rawngbawlna avang te, nupui pasal inneihna avang te, khawtlang nun avangte leh chhan hrang hrang vangte a ni thei awm e.

MIZORAMA PEM ZAT

Mizoram hi a nuam, sik leh sa awm dan lah hi a tawk chauha, tropic of cancer paltlangna lai kan ni a, chuvangin, hnamdang leh ramdang khualzinte pawhin nuam an ti thin hle niin hahipin kan sawi thin. Hlaphuah thiam Pu Rokungate lahin “Kan Zotlang ram nuam hi chhawrpial run i iang e…….” an han titeh chiam thin naa Burma buaina, Manipur buaina leh Bangladesh buaina avanga kan zohnahthlak unau raltlan lo lutte tih bak chu India ram hmun dang atanga lo pema inbengbel hmuh tur leh hriat tur erawh an vang hle niin a lang. Chutiang bawkin khawvel ram dang atanga lo pema inbengbel ta phei chu an vang lehzual hle. Hetih lai hian sorkar hnathawk central services hrang hrang Mizorama dahte erawh engemawzat an awm mek a, hengte erawh a Ram nawm vanga lo pem an ni mawlh si lo. Chuvangin, kan Zotlang ram nuam hi chhawrpial run a iang tak tak lo a niang a…? te ka ti deuh rum rum thin. India ram state dangte hi han thlir ila mihring an tam êm êm vek a, hmun dang atangin an pem luh nasat bakah an inthlah pung chak hle tih a hriat theih. Pem lut kan neih ve mang loh chhan hi “ILP kan neih vang a niang a..?” han ti dawn ila NE state dangte pawhin ILP an nei ve tho si a; keini aiin pem lut leh inthlah pung an tam daih bawk si. Chutih laiin Kohhran lian ber Presbyterian lah chuan fa neih tam policy a kalpui mek a, mahse, lang lo lamah indanna damdawi an hmang uar leh hle si ni awm tak a ni naupiang an pung chak tehchiam chuang hlei lova kan awmdan hi chu a hahthlak thin teh e.

PEM KA TUM CHHAN

Mahni pian leh murna khua leh chenna ram ngai nepa hmuhsit ching hi hnam ding chhuak an awm ngai lo. Kan chenna ram leh hnam hi chhete pawh ni se kan hmangaihin kan ngaina tlat tur a ni. Mahse, beidawnna lian tak mihringin a neih tawh chuan a duh loh dan leh tum loh danin a awm ve fo thin. Kum sawm kal ta atang khan kan Zoram awm dan hi uluk takin ka chik thin. Vantlang sualna a nasatzia te, thil tihsual (crime) a tamzia te, eirukna a nasatzia te, HIV/AIDS vei an tamzia te, cancer tamzia te, depression & anxiety tamzia te, zu leh ruih hlo tawlh ruk tamzia leh a ngawl vei an tamzia te, mahni anpui kawp leh KS tamzia te, smuggling tamzia te, rãlthuam hlauhawm tawlh ruk tamzia te, uirena tamziate leh inthenawm ramri buai tamzia leh lok Adalat thubuai tamzia te, kan education chhiat tawhzia te, State leiba ngah ber kan nihzia te, thalaite tan hlawhtlinna tura tihtur leh hna thawh tur vãn tawhziate han hmuh hian a beidawnthlak takzetin ka hria a, chuvangin, tu leh fa an awm ve diah si nen, kan Zoram hi tu leh fate tan seilenna tlãk ni tawh lova a lan avangin phairam khawpui metropolitan City lamah pem tumin ka inbuatsaih a, flat lei tur emaw, in luah tur remchang zawngin ka vir kual hman nual a; duhthusam remchang ka hmuh mai loh hnuah Israel lam ka hawileh a, engemaw chen hma ka lak hnuah Oct. 7, 2023 khan Hamas helhovin Israel inring lo lai an run thut avang khan engkim a buai zo ta vek a, khawii lam mah hawi chhun zãwm ta lo chuan ka ngawi ta rih a ni.

A TLÃNGKAWMNA

Mahni pianna ram chhung tho hmun danga pem hi chu tupawh ni se ngaihhnathiam theih a ni. Ramdang daiha mahni pianna ram han pem bosan daih hi chu ka thil duh ngai loh leh tum pawh ka tum chhin ngai loh a ni. Mahse, hetianga pèm chhuah duhna rilru ka neih chhan hi kan Zoram dinhmunin a zir tãk loh em vang chauh a ni. Mahse, hetia beidawng taka ka ring ka fãn lai mek hian 9th Mizoram State Assembly inthlanpui nei tura inbuatsaih thawm a lo ring tual tual a, political party hrang hrang atangin Zoram siam an tum dan an rawn puang a; a thenin ramhlui zia sum sem policy te, a thenin old pension-a kirleh & old age pension tihpun te, a thenin, Zoram thar, zo nation, a thenin kalphung thar-bana kaih policy etc. an rawn tlangaupui ta hlawm a. Ngun taka an policy hrang hrang ka zirchian hnuah kalphung thar, bana kaih policy, corruption free, thlãi thar lei kalpui tum party awm chhun chu an rintlãk ngeia ka rin avangin an party-a hming pe lut (enroll) kher lovin morral support pe chungin inthlan result ka lo nghak a, beisei ruk ang ngeiin kalphung thar sorkar chu a lo piang ta a ni.

“Engtak ang maw?” tia ring ang reng, ringhlel deuh roha ka lo thlir laiin Sorkarna an chan atanga reiloteah thlãi thar leina tur vbc 110 an dah bakah, healthcare scheme bill ba vbc 40 an pe a, ASHA lawmman, sorkar hnathawk hlawh leh pension hlawh an pe bawk a, ruihhlo tawlh ruk tih tawp nan leh ramri venhim a nih theih nan home minister a feh chhuak nghal zat mai bawk a, hei bakah Sawhthing herna khãwl bun thuai tura hma a lak mek avang leh mãu hriak (ethanol) lak chhuahna khãwl bairabia bun tura hma an la mek nia a lan avang hian Sawhthing leh thlai ringawt pawh ching turin kan tu leh fate hi chher chhuak ta ila, bana kaih policy nen kan Zoram leilung a tha si a, an seilen nan Zoram kan ram ngei hi tha ta ber tura a lan tãk avangin “khawiah mah ka pem leh lo mai ang* ka ti ta deuh a ni e.

Leave a Reply

error: Content is protected !!