Lakher Anthur thatna

  • Dr. C. Lalrampana

Mizovin lakher anthur kan tih hi hnam inhmuhsitna zawnga lak tur ni lovin tun hma Mara tih thumal official-a puan a nih hma daih atanga pangpãr chi khat hming atana pipute’n an lo vuah tawh a nih avangin a hming dik tak kan han hmang mai a ni. Official-a Mara thumal hman a nih hnuah Mara anthur tia thlãk ve tawh awm tak a nih laiin, thlãkna felfai tak a la awm lem lo nia a lan avangin a nihna angin tarlan mai a ni a; kan mara unaute’n in lo hriat thiam hram kan beisei rualin in duh loh zawng tak a nih palh hlauh chuan in ngaihdamna kan dil nghal e.

Lakher anthur hi a generic hming chu Hibiscus a ni a. Pangpãr chikhata ngaih a ni. Anthur sen ti pawhin sawi ila a hriat thiam theih mai a, mahse, mi nãwlpui hriat danin tarlan a ni. Ram lum leh luipui vaukam tuak equator bul hnaiah a tamin a tha duh bik hle a. India ramah chuan Dhanyatha Mysore, Karnataka khu a tamna hmun Hibiscus garden an tih hial a tling a; khawvela a tamna hmun a tling pha bawk. Indus luipui kam tuakah an ching nasa hle a, lakher anthur thingpui (hibiscus tea) siam chhuak hnem pawl chu India a ni. Hindu pathiannu Kali chibai buk nan an hmang uar hle.

Lakher anthur (hibiscus) hi Haiti-ho chuan national symbol atan an hmang a, an hnam pangpar (national flower) a ni nghal a, Solomon Islands leh Niue-ah national flower niin South Korea Malaysia, Hawaii-ahte pawh state flower atan an hmang bawk. Mizoramah hian engtik kum atang chiahin nge kan chin tan ve hriat a ni lo.

Lakher anthur hi ayurvedic treatment chikhat atan hman lai ata tawh india ramah chuan an lo hmang fo tawh thin. Chuvangin, lakher anthur thatna chihrang hrang i han bih chiang teh ang.

Lakher anthur hi thisensãng, thisen hniam, thisen thlum, thin tha lo, hmeichhe thi nei tha thei lo, nguina (depression), chaw pãi tawihna, rihna tlãkhniamna atante a thain, mineral leh vitamin ‘C’ a tam a, ek nawmna a thlen thei bawk. A thatna tlangpuite tarlang ila:

THISENSÃNG TAN:

Lakher anthur hi thisensãng (hypertension) tihhniam nan leh Thãu chhia (cholesterol) paihtu atan a tha hle.Thisen kal a siam thaa hei vang hian lungphu chãwl (heart attacks) vanga thih thutna awm thei lakah mi a veng thin a ni.

TAKSA SAHAL TAN:

A bikin hmeichhia menopause avanga taksa sahãl huam huam leh kesa ilo nei thinte tan lakher anthur hi a tha hle.

CANCER TAN:

Lakher anthurah hian Medical researcher-te hmuh danin anthocyanins leh foranti-carcinogenic a awm that avangin cancer vei mek tan a tha hlea ngaih a ni.

NATNA HRIK THATTU ATAN:

Amahah hian Vitamin ‘C’ (ascorbic acid) a tam avangin natna dotu (immune system) a thuam chak tha a, minerals leh vitamin-te hian flavonoids a puih thin avangin nervous system thlengin a tichak a; chu chuan depression leh anxiety neih mai theihna lakah mi a veng tha hle a ni.

NACHHÃWKNA ATAN:

Vitamin ‘C’ (ascorbic acid) a tam avang hian nachhãwkna (anti-inflammatory) leh anti-microbial tha tak a ni thei. Hei vang hian nachhãwkna tha takah ngaih theih a ni.

PUM DAMDAWI ATAN:

Lakher anthur hi pumpuar nuam lo tihnawmna
(Digestion) atan chaw ei kham apianga in thin hi a tha a, colorectal cancer leh pumpuina (gastrointestinal)kaihhnawih neite tan a tangkai hle.

THI NEI THA LO TÃN:

Hmeichhe thi nei tha thei lo, tãi nã leh kãwng nã nei thin (menstrual pain) nei tan ei/in fo a tha hle. Hei hian pangti pêng thununtu thãlbe tuihnãng tha lo (hormone imbalances) a siam tha a; chu chuan haihawt leh ngaihtuahna mumal lote a tikiangin hmeichhe thlatin hlawh la tha thei lo thin a pui tha hlea ngaih a ni.

DAMDAWI INHAL TAN:

Lakher anthurah hian vitamin ‘C’ a tam avangin anti-bacteria, anti-microbial, antibiotic tha tak a ni thei a, chuvangin, damdawi inhal (drug interaction) ei palh thulh a lo awmin in vat a tha a, tin, thil ei sual avanga harsatna nei tan ei a tha hle bawk nia ngaih a ni.

TUR THATTU ATAN:

Amahah hian mineral, vitamin ‘c’ a tam avangin DNA a pui thain cell nung (living cells) leh organisms; synthetic eichhetu tur (toxin) lakah mi a venghim thei nia ngaih a ni.

A taka tawn hriatnaah chuan rulin ui keah a chuk a, eng rul berin nge chuk tih erawh hriat a ni lo. Che chãng peih lovin varanda-ah a mu zawi reng a; a kaah keu ãngin lakher anthur chhum tui tulh luih a ni a, a hnu minute 15-20 velah chuan a lo harh a, a tlãn lehghal a ni. He tawn hriatna atang hian mihring tan pawh khuai zuk, rul chuk leh rannung seh atante pawh damdawi tha tak a nih theih a rinawm hle. Mahse, hei hi mihring ranvulh (domestic animal) atanga hriat a ni a; mihringah erawh a tha ve ngei tih finfiahna erawh a ni lo.

A tãwp berah chuan lakher anthur (hibiscus) hi a pãr phoro den/her dip (powder) leh a hnah rep leh hring (fresh) ei/in thinte hi hrisêlna atan a tangkãi hle tih hriat a tha hle. A bikin Miziram chhim lam (southern region)-ah an ei uar hle a; bãi leh a tuilum emaw tal pawhin chaw ei apiangin a tel ngei ngei thin. Hmãr lamah erawh chuan a tlangpuiin chaw ei khamah pumpuar nawm nan an in tlangpui thung thin.

A TLÂNGKAWMNA

Kan entawn atana tha tak pakhat chu DIET Aizawl Principal Pension-a chhuak ta Pu Tluangtea kha a ni. Ani khan englaipawhin DIET-ah lakher anthur a kawl reng a, inlêng pawimawh leh khual tha leh zahawm a neih apiangin a hlui zat zat thei a, a staff-te pawhin an uar phah hle a; a tui dangdãi thei hle thin. Chuvangin, khing kan han tarlan harsatna hrang hrang neite tan khian lakher anthûr ei/in fo hi daktawr pan fo ngai lova inenkawl nan hmang uar deuh deuh ila a duhawm hle.

Leave a Reply

error: Content is protected !!