- K. Hmingthankaia
A thupui ka ziah dan khi a dik em aw? Khi thu khi kan Pi Pu-te khan an sawi awmzia chu- Khawi hmunah pawh, eng hunah pawh tumah hi kan ngeiin kan haw ringawt tur a ni lova, kan tibuai ringawt tur a ni lo. Tu chungah mah tawngkam mawilo leh chet dan tha lo kan lantir tur a ni lo. Engtik hunah emaw kan Unau, kan thian tha leh kan thawhpui, kan mamawh turte an la ni thei, an tihna a ni. Chutiang thu tha leh dik chatuan tur kan Pi leh Pu-ten khawtlang inzirtir nana an lo hmang kha, an lo fingin an va lo ril em. Khawvel mihring zawng zawng tana pawimawh a nih rualin, keini Chinlung chhuak Zofa tlemtete tan hian, a mihring mimal ang mai pawh nilo, a hnam tesep peng hrang hrang tan hian a va pawimawh lehzual em.
Kum 1982 khan, Shillong-a mahni In anga ka neihte tlangval tleirawl leh, Zohmun nula tleirawl, Shillong-a a U sipaite ina awmte nen Aizawl panin Silchar Bus-ah kan lo chho a. Kan nula-i chu motor a rui nasa mai a, kawngtluanin a luak a, keimah min luak khum thul. Vaiho chuan an ten nasa mai a, keiin runluih nan an lamah ka pen per vel thul bawk a. Silcharah chuan, kan chhuk kan chhoha tlangnel taka kan thlenna thin, Bani Hotel-ah kan lut ta a. Vai puja lai a ni a, pawnlamah chuan halpuah nen an bengchheng hle a, an sahawk nasa mai a. Ka naute bulah chuan, ‘ Va inbual hmasa ula, roomah ka lo awm anga, in inbual zawhah ka inbual ve ang’ ka ti a.
Ka inbual zo kan room ka lut chu, ka naute chuan hlauthawng hmel deuh hian min lo en a. Vai tlangval pahnih, sang deuh leh sang vak lo ka hmuh chuan, thil awm dan chu ka hrethiam mai a. Pawisa lo dil emaw, lo tihbuai emaw an lo tum tih ka hre mai a. Ka hmel an hmuh khan an thil tum chu titlang leh ngam si lovin, a tawi zawk chuan min vau vel ta a. ” Hei hi kan ram a nih hi. In ram a ni lo tih hre rawh u. Tumah kan hlau lo, Mizo enga tan mah kan ti lo” te a ti vel a. A aw phawi leh a tawngkam vel atang chuan, Mizorama awm thang, Mizotawng hmang thang emaw ni le? A vaitawng a paka lo tlat, ka ti rilru deuh a. Thinur hle mah ila, an puja lai, an pawr lai a ni si a, buaina lian zawk a chhuah loh nan tha te te-in ka chhang zel a. Rei ngial tawng chhe deuh deuha a rak hnu chuan an chhuak ta a.
Chaw ei tura kan chhuah chuan, corridor lehlam lehlamah chuan an lo ding a, kan kal theihloh nan an ke an lo kham kawkalh a. Kei chuan tha taka be chungin an ke chu ka dahsawn saka. Inhnuai lam dinning hall-ah kan chhuk ta a. Ka thinrim bawk si, engtinnge ka tih ang aw? Hotel manager-te ka hrilh chuan, annin an hau anga, anni an rui bawk si, pawnlam amite an pun anga, buaina lian zawk a chhuah phah ka hlau bawk si. Kan chaw ei lai chuan rum deuha min rawn melh pahin pawnlamah an chhuak ta a.Chumi zanahte, a tuka Mizoram lam pana kan lo hawna bus chhungah te chuan kan thinur thu kan sawi tawp hleithei lova ” Mizoramah hmu ila, a sih hlirin ka sik sawm vek ang” te kan han ti vel a. Sawt tawh lovah kan thinur kan inhrosa ve nasa a ni.
Thla engemaw zat hnu chuan Aizawla Zodin Cinema hall-ah, Sylvester Stalone channa, Rocky-2 kha a chhuak a. Kha film kha a lar bawk a, entu kan tam ngang mai. Kan ban chuan current a awm lova, thla erawh a eng hle a. Dawrpui pheiah te chuan kan kal dul dul a ni. Zion street kan chhuk tan chiah tih chuan, ka hnunglamah tu emaw hian min rawn khawih a, ” Ka U, in inah ka lo riak thei angem?” a rawn ti a, rang taka ka hawilet chuan, hmana Silchara min tibuaitu, vai tlangval emaw kan tih, a tawi zawk kha a ni tih chu thla eng hnuai atang pawh chuan ka hre thei nghal chat a ni. ‘ Engtikah nge i lo chhoh, khawnge hmana i thianpa kha?’ ka ti nghal vat a. ” Eng hman ami maw? ” a ti a. Ka sawi chhuaka, ka hriatchian em avangin a inpuang ta vek a. A thianpa lo kal ve lo vaipa hmingte, ama hmingte, a pa hmingte a sawi a. A pa kha Kohhran Upa a ti nge, Pastor a ti kha ka hre tawh lo. Sikret bawmah kan ziaka, kan dah tha lem si lova, ka hre ta lo a ni. An khua erawh, Lakhimpur, Assam tih chu ka hria.
Aizawla a vawikhat lo kalna a ni a, hmunhma leh hmelhriat pakhatmah a nei lo. Hak lai chauh nen, silipar nen, Shillong-a UPC thalai inkhawmpui lo haw lam bus-ah a rawn chuang ve a. Kan check veka, engmah a nei lo, bus-a an hla sak copy chiah a nei. A sawi dan chuan, Zodin Cinema hall zawnah mi an lo awm teuha, a chhuk ve a, cheng 5 chiah a neia, cinema a en ve nghal a lo ni a. A risk huai kan ti hle a ni. . Keini thian ho chu pathum kan ni a. Hmana Silchara a tihbuai kan nau mipa kha a tel nghe nghe.
Bazar lamah kan hruaithlaa, “Ka U, min that su aw” a ti deuh reng mai a. Keinin, ‘ Engtinmah kan ti lo ang che, keini chu Mizo Kristian kan ni a, tumah kan tina ve ngai lo. Nangni chu ni ula, min that ang. He thu hi i thian vaiho pawh hrilh rawh aw’ kan ti a. Ka thiante chuan han ben deuh chu an duh, mahse, a chan a chhe ema, khawihtlak a ni si lova, ka khap tlat a ni. Inah kan hruai haw duh si lova, Bazar Police beat post-a pek kan tum a, an lo awm si lo. Kan sezawl chhuah ringawt chuan, chutiang mihring pawisak nei lo chuan,chulai vela dawr chu a rawk ang tih kan hlau bawk si. Bazar velah chuan kan hruai kan hruai kawi ringawt a. Kan tihngaihna hre lo chuan a tawpah Police main Thana lam kawng kan kawhhmuh ta ringawta, annin an lo pui ang che tiin kan kalsan ta a ni.
Hetih hunlai hi bazar lama ei ka zawn hunlai a ni. A tuk zing bazar ka han chho chu, bazar hnaiha awm nu pakhat chuan, nizan lama an ina riah dil an awm thu leh, a tuk zinga a lo bo daih thu a sawi a. A awmdan vel ka zawh chuan, kan mi chhar ngei chu a ni tih ka hrilh ta a.
Tun thleng hian kha pa kha ka ngaihtuah thin a. A hmel leh hming kan hre tawh si lova, engtinnge a awm tak zel ang le? ka ti thin. Tu tih hriatloh ruang chhar zingahte khan a lo tel tawh angem le? Nge, mi tha tak a lo ni anga, mi pawimawh leh mi tangkai tak a lo ni reng tawh zawk le? Khawimaw laiahte hian kan lo thawhpui reng tawhin, kan lo kawm fo tawh lo maw? tih te ka ngaihtuah fo thin.
Vawikhat pawh Company thilah Mizoram chhimlamah mi pathum kan zin a. Kan thian pakhat chu hnamdang, Guahati lam mi a ni. Kan thian pakhatin vaitawng a thiam lo a, pakhatin Mizotawng a thiam lo bawk si. Inbiak nan kan thiam chhun chhun saptawng chu kan hmang a.
Tlaikhat chu zu zuar inah kan leng a, kan pathumin thlanglam thuthlengah kan titi a. Midang pathum hi chhaklam thuthlengah an rawn thu ve a. Nakin lawkah chuan an zinga pakhat chu thinur deuhin a ding ta phut mai. ” Hei hi in ram a ni lo. Kan ram a nih hi.Haw rawh u. Blackbelt ka nih hi, tumah ka hlau lo” a ti ta pung pung mai a. Keiin, ” Hei hi Mizoram map chhunga awm a ni a, Mizoram budget ei in ni bawk. Enge kan ram a nih ve bik lohna” ka ti ve thung. A inhrosa nasa hle a, min tihbuai chu a chak hle a ni. Ka thiante pahnih chu kei aia naupang leh hnamdang an ni si a, an hlauh ka hlau a, ” Kan thlenna Tourist Lodge-ah lo han chho ula, keiman kan hmachhawn ang e” ka ti a. Annin an duh bik si lo. Mahse, In neitunu-in thenawmte a lo pun vat a, an hawtir ta a.
Ka thiante bulah chuan, ‘ Ka thinur lo. Mahse, ka rilru a na a ni. Mizorama awm nih leh, Mizo nih duhlohnate, rilru te tak put avanga iner fona hian min tina thin a ni. Keinin sawlamah an inthlahrun hlauin theih ang angin kan lo duat a, anni pawh tlangnel takin an awm a, mahse, rilru dang an pu tlat thin hi a hreawm a ni. Lo ngai reng rawh u. Tun atanga kum 50 emaw, kum 20 emaw, kum 10 emaw hnuah chuan tuna an rilru put ang reng hi an pu bik tawh lo ang. Rilru zau tak an nei tawh ang’ ka ti nghe nghe.
A hnu kum rei vak loah chuan, vanduaithlak takin kangmei rapthlak takin chu khua chu a man tlat mai a. Vanduaina, harsatna leh lungngaihna an tawh mek laia, Mizoram hmuntin atanga hmangaihna leh lainatna kan han lantir takah chuan, anni lam pawh an rilru a lo dang ta. Rilru thim hun a liam a. Nitin, thlatin, kumtin lungrual takin kan leng za ho chho ta zel a nih hi.
Heng thu hi rilrua pai reng chung siin kum tam tak ka sawichhuak duh lo a ni. A chhan chu, hnamkhat, thlahkhat, unau inmihran lova inngeih taka awm hoa, tangrual tur kan nih thu kan sawi lai hian, boruak tichhe thei a ni ang tih ka hlauh vang a ni.
Mahse, tunah chuan Pathian remruat ang zelin kan lo harhchhuak ta a, kan at lai thil te chu a liam ta a, lungrual taka kan lo awm tan tak avang hian, kei pawhin rilrua upbet reng lova paih bo daih turin ka rawn thehchhuak ta a nih hi.
Chuvangin, tumahin he thu-ah hian khawngaih takin thunawn rawn nei lo ula. Article pakhat ngaihnawm ve satliah ang lekin emaw, article pakhat ho ve mai mai satliah ang leka min lo ngaih sak turin ka ngen a che u.