- Dr. C. Lalrampana
Hnah rimtui (Bay leave) hi Hindi chuan ‘tej patta’ tih a ni a. Kum zabi tam tak chhung chu hnam hrang hrangte’n damdawi atan leh ei leh in lamah ei tur tih rimtui nan an lo hmang tangkai hle tawh thin a ni. an ei leh in leh bioactive compound vangin hriselna atana hlawkna hrang hrang kan hmu thei a ni. Hnah rimtui hian hriselna atana thatna pawimawh tak tak thenkhat a nei a, chungte chu:
- Nachhawkna: Hnah rimtui hian eugenol ang chi compound a pai a, chu chuan natna a chhâwk zangkhai thei a, natna a tiziaawm thei a, ruhseh (arthritis) ang chi natna nena inzawm symptoms a tihziaawm thei bawk.
- Antioxidant atan:
Boruak tlakchhamna (Oxidative stress) laka invenna Hnah rimtui hian antioxidant a pai tam hle a, hei hian taksa chu oxidative stress leh free radicals avanga chhiatna lakah a humhim theih nan a pui a, cancer leh lung natna ang chi natna khirh tak tak awm theihna a ti tlem thei a ni. - Chaw ei leh in lama hriselna: Hnah rimtui hi hmanlai atangin kawpuar, leh chaw pai tawih tha lo ang chi tihziaawmna atan an hmang thin a ni.
- Natna hrik dotu: Hnah rimtui hian natna hrik (bacteria leh fungi) thenkhat lakah antimicrobial activity a lantir tih hmuhchhuah a ni a, hei hian natna kai loh nan leh hriselna zawng zawng a tichak thei a ni.
Hlawkna dang awm theite:
- Thisen (sugar regulate): Zirna thenkhat chuan hei hian thisen sugar level a titha thei a, insulin sensitivity a titha thei tih an sawi.
- Thawkna leh khawsik tan: Hnah rimtuite hi hmanlai atang tawhin thawkna lam thil te, khuh leh khawsik ang chite tihziaawm nan an hmang thin.
Fimkhur tur:
- Allergic Reactions: Mi thenkhat chuan hnah rimtui hman hi ei huat thak (allergy) an neih phah thei a, ei tam lutuk hian adverse reaction a thlen thei bawk.
- Damdawi nena inkhawihtawnna: Hnah rimtui hian damdawi thenkhat, thisen titlem thei leh zunthlum damdawite nena inkhawihtawn thei a nihna a awm a, fimkhur a tha hle.
Ei leh inah Hnah rimtui: .
- Soup leh stews-ahte telh chi: Hnah rimtuite chu soup, stew, leh thil âwm (braises)-ahte telh theih a ni a, a tituiin a tihrisel thei a ni.
- Thingpuiah: Hnah rimtui hi thingpuiah telhin ei leh in lama harsatna tihziaawmna tur leh hahdamna thlentu a ni thei.
A nihna takah chuan hnah rimtui hian ei leh in a titui satliah mai ni lovin taksa hriselna chihrang hrang a thlen thei a, a hnah ro leh a hnah hring hi a hman theih ve ve a ni tih hriain lo hmang tangkai thin ang che.