Modi Doctrine: Hun buai karah pawh nghet takin a ding

  • Shri Harish Salve

Winston Churchill-a chu Victorian hunlai khan mi rooui tak tia sawi thin a ni. Pandit Nehru ve thung chuan chu chu letling thawkin, kum 1959-1960 kha mi te tak teten thil thleng ropui tak tak leh thutlukna ropui tak tak an hmachhawn hun lai a ni tiin a sawi bawk.

21 century pawh hmun thuma thena hmun khat a ral ta a, heng kum sawm hnih chhung hi thil thleng ropui tak tak thlen hun lai tiin a sawi theih ang. Mi ngaihtuahna hriat phak bak khawpa chak leh danglamna chak takin science leh technology lamah hma sawnna a awm a, chu chuan tharum thawhna leh nunrawngna rapthlak tak lo thlen chhoh pui zel a ni.

Indopui hnu lamah khawvel chuan mihring nunphung hriselna, hausakna, leh politics-a nunphung tha tlangpui chu hmasawnna hmuh ngai loh khawpin a nei chho a. Khawvel kalphung chu thuneitute (unipolarity) lamah a kal a, chu chu kalphung thar nia a lan lai takin, kumin rei lo te chhunga thil thlengte chuan khawvel kalphung chu an thlak leh a, chung danglamnate chu thil che dawt ang maiin, hma lam hun atana hmun turte chu a nghing lawih lawih reng a ni.

Hri leng (pandemic), Ukraine-a indona, leh tunhnaia US-Iran indona te hian dan leh dun chunga innghat khawvel kalphung leh tariff chawi tir dan thar chu an hnawl a, supply chain a ti chhia a, West Asia-ah power crisis a siam a, Europe erawh an mahni chauhva an invawn ngaihna tur political economics thar chu an hmachhawn mek a ni.

Harsatna thlen tur sawitute ngaihdan pawisa lovin, India chu buaina karah pawh nghet taka ding leh hmasawnna kawnga chak taka kal tual tual angin a lang chiang hle a, chutianga a awm theih chhan chu politics-a nghet taka kal leh hma lam pan tur kawng dik tak a neih vang a ni tih chhui chhuah a harsa lo vang.

PM Modi kaihhruaina kum sawm chuang chhung a thil danglam ber chu innghahna nghet leh politics-a kal zel theihna hi a ni a, ram hma lam pan tur kawng chiang tak neih kawp a ni – hei hi khawthlang ram democratic-ah chuan hmuh tur a awm ta mang lo a ni.

Kum sawm hnih liam ta a politika thil thlengte hi lo thlir ila. Britain-ah Prime Minister 6 zet an thlak tawh a. France-ah Premier 9 zet an nei tawh bawk a, President Macron pawhin kum hnih tling lo chhungin premier parukna tur a zawng mek a ni. Japan leh Italy-ah Prime Minister 5 ve ve an nei tawh a. United States pawhin president term 4 leh party inthlak thleng 2 zet a paltlang tawh a, chungte chu inenkawlna dik tak chungchangah pawh an inrem thei meuh lo a ni.

PM Modi kaihhruaina lungphung chu innghahna nghet leh policy kalpuitu chu India hi a lungphungah a ding chhuak tur a ni tih rin tlatna a ni a, India ram chhung a nghet leh chak a nih phawt chuan ram pawnah pawh a innghetin a inenkawl thei zawk ang.

India chu nunphung hlui leh thiamna ropui tak nei ram a ni a, mahni thu thu a inkaihruai theih hun hnu a kum tam tak chhung kha sap lal hnuaiah a phum bo vek a ni. Tunlai hun nena inhmeh tura hnam thil hlui hmanraw hman chu hmasawnna thar a lo ni chho zel a, mi retheite tana zia zawi, khawngaihna leh ngaihsakna chu hnam dinna lungphung atan hman a ni. Hmasawnna thar chu mite rethei ber thleng pawha a thlen theihna atan technology hman tangkai a ni a, thalaite tana kawng hawnsak chu hnam dinna thiltum pui a ni ta. Indian nihna dik tak lungphung chu hnam chapo miah lova chapopui tur a ni a, vawiina mangruai chu naktuka tak rama chantir turin India ram chu a nghetin, a chak a, a huaisen tur a ni tih hi Modi Doctrine lungphung chu a ni.

Kum sawm chhungin ram democratic-te hian anmahni nihna dik tak zawnin buaina an tawk a, PM Modi erawh chuan India ram tan a thiante leh a hmungtute pawhin an awt rawn em em thil pakhat a pe a, chu chu innghahna nghet leh kal zel theihna hi a ni. Ram dang a sawrkarte chu buaina an chinfel tuma tlu chhiat aiin an tlu chhe hma zawk a ni. India erawh chuan chu buaina chu sual chhuak zo hneh takin a paltlang ta zawk a ni.
Chu innghahna nghet chu 2014 ata tawha Prime Minister-in a sawi chhuah fo, “India thlan tur chu ram tana tha tur a ni ang, ram pawn atanga nawrna avangin a ni lovang” tih a ni. A tawp a tawpah chuan India tana tha tur chu India mi ram hre chiangtu leh a hnam hrang hrangte hria leh hrethiamtute kutah a awm a ni.

Hemi lan chianna pakhat chu ram pawn policy a ni a, bloc hrang hranga tel aiin zalen taka chet theihna chu ngaih pawimawh a ni. PM Modi kaihhruaina hnuaiah India chuan US nena thawhdona thuk tak neiin Russia nena an inlaichina hlui a kalsan chuang lo. BRICS-ah mawhphurhna lian tak nei reng chungin Quad-ah a tel bawk. Israel nena thawhdona tha tak neiin Saudi Arabia, UAE leh Arab ram dangte nena inlaichina a tichangkan chho zel a, Tehran nena inbiak pawhna kawng a hawng reng bawk.

India-in hemi kawng hrang hrang a zawh kawp theih chhan chu a thiante leh a hmungtute pawhin India ram pawn policy chu thli tleh mai maiin a tihnawk mai dawn lo tih an hriat vang a ni; a zung chu a thuk em vang a ni.

Hei hi politika nghet taka kalpui thatna chu a ni. Khawvel huapa thuneitute chuan New Delhi-ah tu nge biak tur an hre chiang hle. India ram khapna chin te chu chiang takin a inziak sa a, inthlan hunbi azirin a thlak danglam mai mai ngai lo. PM Modi-in thutiam a siam tawh chuan, chumi thutiam chu chanchin thar thlen hun lai ai pawhin a dai rei zawk a ni tih an hriat chiang hle.

PM Modi chuan India ram innghahna nghet chu Global South ramte tan hmanrua ah a hmang a, khawvel ram hausa zawkten vaccine an inchhek khawl laiin Vaccine Maitri hmangin ram 100 chuang hnenah vaccine a sem a, Voice of Global South Summit koin, ram tlaw takte aw chu ngaihthlak lohte hnen thlen turin a buatsaih a, G20 a hruai laiin African Union hnenah hmun nghet a pe bawk.

  • Hri Leng Harsatna Paltlangin

Hemi kawngah hian hmasawnna langsar tak chu hri leng hun lai khan India ram chuan economics a enkawl danah a lang chiang hle. Khawthlang ram hausazawkten pawisa tam tak an sem chhuah laiin, PM Modi chuan retheite humhim leh social security ngaihsak a thlang a, chumi rual chuan hma lam pan turin thlak danglamna pawh a kalpui zel a.

Atmanirbhar Bharat package (Rs 20 lakh crore) chuan buaina karah puihna a pe a, sawrkar chuan chu buaina chu India ram thil siam chhuah theihna tichangtlung turin hmanrua ah a hmang a. Pandemic lai tak khan PLI programme chu kalpui tanin supply-chain harsatna chu ram chhung thil siam chhuahna zau zawk tura remchangah a siam a ni.

Sumdawnna khawvel pawh a kal chho zel a. Sumdawngmite, bik takin MSME-te tan Modi sawrkar chuan Emergency Credit Line Guarantee Scheme (₹3 lakh crore) a siam chhuak a, sumdawnna a tawp thut laiin sum chetvelna tur a siam sak a ni.

Vaccine sem dan pawh a ropui hle. India-in vaccine a sem chhuak thei tur chu mi tam takin an ring ngam chiah lo a, ram chhung opposition party te pawhin vaccine chungchangah lungngaihna thlen turin thu an darh a ni.

PM Modi chu India-a siam vaccine hmasa ber la tu a ni a, chu chuan India ram pharmaceutical industry a rinngamzia a tarlang chiang hle a, ram pumah rinna a siam bawk. Chu chu chuhin, thla 18 chhungin India chuan vaccine dose 200 crore a pel ta a ni.

Harsatna chinfelna atanga tanin, hma lam pan leh siamthatna hmanrua ah a chang ta a. India ram hmasawnna chu G20 zingah a chak ber pawl a ni ta. Chutiang hun khirh taka innghahna nghet neih chu hri leng hun hnawk hnuai pawha hmasawn zel theihna leh thil thar siam chhuah theihna ti nungtu a ni.

  • Khawvel Pum Rinna Tarlangtu

Innghahna nghet chuan rinawmna a hring chhuak a, chu chu mi dangten an rawn rin ngamna atangin a lang chhuak a ni. Khawvel ram pawisa dah tutute tan PM Modi chu chu innghahna nghet chu a ni. Kum sawm chuang zet chu innghahna chu nghet taka vawnin, India ram chu hmasawnna rei zawk tura inhawng a ni tih a tarlang reng a ni. Foreign-exchange reserves chuan September 2026-ah $780 billion a pel a, chu chu pawisa laklawh mai a ni lo – PM Modi in kum tam tak chhung a dinchhoh hmasawnna leh chakna chu khawvel pum in an lawmpui zia a tarlang chiang hle.

Chu rinna chu S&P-in August 2025 khan kum 18 chhung a vawi khat nan India sovereign rating chu BBB- atangin BBB-ah a san chho a. September 2026 khan Japan Credit Rating Agency pawhin kum 30 hnuah India sovereign rating chu ‘A’ category-ah an sawn chho bawk a ni.

PM Modi chuan khawvel hruaitute nena an inlaichinaah economics diplomacy chu pawimawh berah a hmang a, rama sumdawnna zau zawk a awm theih nan kawng a hawng sak a ni. Ram 38 huam turin FTA 9 zet a awm tawh a, chu chuan India economics nena inzawm tawn zel an duhzia a tarlang chiang hle. Chung zawng zawng chu pawisa chhiar tur mai an ni lo. Company-te, market-te, rating agency-te leh sawrkarte chuan India hma lam pan tur chu an ring tawk hle a ni.

  • Innghahna Nghet Economics

PM Modi-in kum tam tak chhung politika leh policy nghet taka a kalpui avangin India chuan hna ropui tak, kum tam tak leh a chang chuan kum sawm tel pawha a rah chhuah theih turte chu huai takin a bul atan thei a ni. Chung chu hruaitu thlak thleng zawk zawk emaw, hun rei lo te atana inthlan leh thinrimna avanga sawrkar che hleithei lo te tan chuan tih har sa tak a ni. Chu innghahna nghet chuan PM Modi chu hma lam hun atana industry pawimawh tak takte ah India ram a hruai lut thei ta a ni.

Semicon India-ah approved project 12 awmin, 3 chu siam chhuah mek a ni a. Green Hydrogen Mission (₹19,000 crore) chuan kum 2030 hian 5 million tons thlen a tum a, India chuan khawvela hydrogen train chak ber a nei mek bawk. Nuclear Energy Mission chuan 2047-ah 100 GW thlen a tum a, small modular reactors atan ₹20,000 crore dah a ni a, SHANTI Act chuan private player-te tan kawng a hawng bawk a ni.

Chanchin thar chuan “chanchin chhia chu chanchin tha a ni” tih thufing a zawm fo thin. Harsatna karah India pawhin khawvel dang ang bawkin politika inrem lohna, indona, dan leh dun keh chhe ta leh sumdawnna kawnga harsatnate chu a hmachhawn a ni. Hetiang hunah hian kan chakna leh kan thil neih thate tehna chu thlamuanthlak tak leh beisei tur a awm tih hriatna a ni. Vawiina India ram chakna ber chu politika innghahna nghet leh Modi Doctrine hmanga hmasawnna kawng a zawh hi a ni. Kan hmaah kal tur ala tam hle a, mahse mi maktaduai 1.4 te hnenah dan leh dun thila dikna, mi tin tana phak tawk leh social, economic leh political justice hruai thlen turin Modi Doctrine hi kan kawng zawh tur chu a ni a ni.

Author : Shri Harish Salve, Senior Advocate of Supreme Court of India and Former Solicitor General of India

Leave a Reply

error: Content is protected !!