United States President Joe Biden chuan Asia khawmualpui tlawha a zinna tur tanin South Korea a thleng a. Tuna a zin chhuak hi Washington-in China thang mek zel leh Russia-in Ukraine a rûn mek kara Indo-Pacific huam chhunga thian tha siam ngheh zel a tumna a ni.
Zirtawpni chawhnu khan Biden-a hi Seoul chhim lama Osan Air Base-ah a tum a ni.
South Korea-a ni thum a châm chhungin South Korean President Yoon Suk-yeol nen an inkawm ang a, Pathianni hian Japan panin Japanese Prime Minister Fumio Kishida nen an inkawm leh ang.
Tun tum hi president a nih hnuah Biden-a’n Asia a tlawh hmasak ber a ni a. North Korea-in tun hnaia a ralthuam hrang hrang a enchhin laia a zin hi boruak thlithlai tum a ni bawk tih US thuneitute chuan an sawi.
Seoul leh Tokyo-ah hian Biden-a chuan North-in nuclear programme a neih mekte bakah US-in eibar leh venhimna lama Asia ram pahnihte a thlunzawmna chungchangte an sawi dawn a. South Korea-a Moon Jae-in-a’n thuneihna a chan laia tlawh ram pahnihte inkara tun hma thil leh ram chin thua inhnialna an neihte pawh siam tha tura hma a lak rin a ni bawk.
Tokyo-ah hian Biden-a hi Quad an thih thutkhawmah a tel dawn bawk a. Quad-ah hian US, Japan, India leh Australia an tel a. Indo-Pacific Economic Framework (IPEF) an duan chu bul tanin he inremnaah hian mamawh inpek tawnna, hnathawktute himna, carbon tihtlem leh ei rukna dona lam thil tur a ni.
Biden-a leh Yoon-a inbe tur hi an vawi khatna tur a ni a. South Korean hruaitu hi March thlaa inbeihna nasa tak karah thlan tlin niin May 10 khan president pisa a luah tan chiah.
Biden-a leh Kishida ve thung hi a hmain vawi khat an lo inkawm tawh a, hei hi nikum November-a Glasgow khawpuia United Nations climate summit neih tum khan a ni a, a hnu thla khat lekah Japanese hruaitu hi prime minister atan thlan a ni.
Biden-a’n Asia ram thiltithei a tlawh chhan?
Biden-a’n Asia khawmualpuia ram thiltithei pahnih a tlawh tur hian sawi a hlawh hle.
South Korea-a Sogang University-a international relations professor Jaechun Kim chuan, “Biden-a’n Asia a tlawha a tum lian ber chu US-in Indo-Pacific-a thil a kalpui danah Asia-a a thawhpui liante thlawpna tam zawk neih tumna a ni,” a ti.
“Biden-a sorkar tana hlauhawm lian ber chu Ukraine indona aiin China a ni a, US hian Europe ni lovin Indo-Pacific hi a ngai pawimawh zawk a ni,” a ti bawk.
Hetih rual hian Ukraine pawh a hlamchhiah dawn chuang lo niin a sawi a, Asia-a a thiante chu China thang zel leh sipai lama a inlak lennaah a lo dangtu ni tura sawhngheh a tum bawk niin Kim-a chuan a sawi.
“Ukraine indo hi rules-based international order (RBIO) chungchang thil niin hei hi ram dang nena inlaichinna nena inzawm a ni a. Russia hian hei bawhchhiain Ukraine a rûn a. Engti kawng pawha tihtawp tur a ni a. US leh Indo-Pacific hian heng laiah hian RBIO hi vawn nun an tum tur a ni,” a ti.
White House chuan Biden-a zin hian China hnenah thu awmze nei tak chah duh a nei tih a sawi.
White House National Security Advisor Jake Sullivan chuan South Korea pana an zin laiin Biden-a hian South Korean leh Japanese hruaitute nena mi mal tak pawha inpawhna tha neih a duh hrim niin thuthar lakhawmtute a hrilh.
“An hruaitu ve ve nena hun hmanna remchang neih a duh a, engtikah emaw harsatna lo awm leh khawvel thil thleng sawia phone-a inbiak an ngai leh dawn a, inrintawnna leh thukhat vuaa thil an kalpui theih nan kawm a duh a ni,” a ti.