Lehkhabu Thlirna :
Tuna kan ram dinhmun hi

  • Mahmuaka Chhakchhuak

Pu PC. Lawmkunga (IAS Rtd) chuan – TUNA KAN RAM DINHMUN HI! tih Lehkhabu chu tunhnai lawkah a rawn tichhuak leh a, hei hi a lehkhabu pasarihna tur a ni. Lehkha chhiar a peih ang bawkin ziak lamah pawh a taihma viau bawk a, a kutchhuakte hi chhiar a nuam a, tawngkam ulh leh un tak tak a hman ngai loh avangte hian tu tan pawh chhiar a nuam a, kum upa zawk leh naupang lam tante pawh hahdam takin a chhiar theih. A thuziakte hi a bengvarthlak mai bakah ram veitu a nihna a lan thin bawk avangte hian tute tan emaw chuan ngaimawh lai tur pawh alo awm mai thei a, tuna a lehkhabu hnuhnung berah phei hi chuan a tawngkam a hriam lek lek em aw tih tur hi a awm zauh zauh a, a ngaithei lo tu tan chuan ngaimawhawm tak pawh a ni mai thei a, nimahsela dawt leh phuahchawpa ziak a ni loin thudik tak a ziah avang zawkin a ziak tur awm tak pawh a ziak a tih theih ang.

He Lehkhabu hi phek 208 thleng a niin a hmalama thuhmahruai nen erawh phek 214 a ni. Thuhmahruai hi a ni chuan HAI HAWNNA tiin a rawn hmang zawk a, sub number neiin a rawn ziak lehnghal a, a dangdai viaunain a felfai phian mai a, uar chi tak pawh a ni mai thei e. A lehkhabu pakhat KA DAI VE CHIN-ah erawh chuan KA RAWN ZIAK LEH TA tih hmangin thuhmahruai hi a rawn ziak thla pawr pawr thung a. He lehkhabu (KA DAI VE CHIN) tih phei hi chu MAL lamin kum 2016-ah khan lehkhabu tha an thlannaah Top 3 a thleng nghe nghe a, ama mimal chanchin lam hawi a ni deuh nain Zoram politics lamte pawh a rawn ziakin thil chi hrang hrang a ziak a. Chutiang bawk chuan tuna a lehkhabu hnuhnung ber pawh hi thil chi hrang hrang a ziahte niin a chhung thute hi hlawm hnihin a rawn then a, hlawm khatna hi thui deuh hleka ziak a ni tlangpuiin thupui panga (5) a rawn dah a, hlawm hnihnaah hian thupui 14 dahin thil chi hrang hrang, inkarki tak takte ziakin ama mimal tawnhriatte pawh a rawn dah bawk a, chhiar tui laklawh a awl duh viau.

Amah hi thu leh hla lamah a tui hle tih a hriat a, a kutziak chhiar a nuam a, a bengvarthlak piah lamah chhiar tui awlin tawnhriat alo ngah tawh bawk avangte hian chhiar liam puat a har viau thin. He lehkhabuah hian a lehkhabu rawnte hi tlem a rawn dahin: Ch. Saprawnga lehkhabu ziak – Ka Zin Kawng tih chu phek 12-naah a rawn ziak lang a, hei hi a rawn dah lan hmasak ber niin Vanglaini phei chu hmun 10 aia tamah a rawn dah bawk. Heng bakah hian E&S Dept Survey Report 2017 – 18 (Phek 21-naah), Government of Mizoram, Statement on Salary and Employment Data (Phek 32-naah), Annual Financial Statement Mizoram 2021 – 2022 (Phek 33-naah), Buannel Ram (Phek 65-naah), Zoram Nghahchhan (Phek 73-naah), Ministry of Tourism Report: 2019 (Phek 89-naah) leh Mizo Buanpuite (Phek 92-naah) tihte hi lehkhabu dang a rawn dah tel kan han hmuhte an ni. Hetianga lehkhabu behchhan a rawn dah ang hi Article ziakah hi chuan an ching vak ngai lo nain a ti rinawmtu a nih bakah a a uluk zia a ti lang kan ti thei bawk ang.

Lehkha ziak lamah hian a ziaktu hi a tui hrim hrim bawk a: Kum 1984-ah khan Mama Pa, I dam em? Tih lehkhabu alo ziak tawhin a lehkhabu ziak hmasak ber a ni a, tuna kan sawi lai mek nen hian bu 7 lai a ziak tawh a, tunah kum 67 ni tawhin lehkha ziak ala taima hle a ni. Nitin chhuak Chanchinbu leh Magazine chi hrang hrangahte a thuziak hi chhuah thin a niin Article hi 200 chuang a ziak tawh awm e. Kum 2015 khan sorkar hna atangin a pension a, chumi hnuah MPSC Chairman ni lehin he mawhphurhna hi kum hnih a chelh a, amah hi mi viak tha tak a niin tunah hian Mizoram IAS Association President ni lai a ni bawkin, Kohhran leh pawl dangahte pawh inhmanna a nei bawkin Badminton khelh a uar hle bawk a ni. A Service lai hian Manipur-ah awm tam berin sorkarah mawhphurhna hrang hrang a chelh a, SDO atanga Chief Secretary thlenga a chelhna hmun a ni. MZU bultantute zingah tel bawkin kum 2001 atanga kum 2004 thleng khan Registrar a ni bawk.

TUNA KAN RAM DINHMUN HI! Bung hmasa berah Mizote zinkawng a rawn ziak a, thlang thlak hmaa kan lo awmna tawh ni ngeia rin China ram lam chanchinin bul a rawn tan a, Mizoram luh hnua khawsak zel dan a rawn ziakin kan Lalte’n hnam dang a run thin thute leh an run chhante pawh min hrilh bawk a. Kum 1890 atanga Sap hoin min awp dan pawh thui vak siloin fiah takin min hrilh a, Politics lama kan bul tan dante pawh min hrilh bawk a ni. Bung hnihnaah hian Kan ram Politics inher chhoh dan rawn ziak chho lehin Mizo Union din chhoh dan leh mahni kea kan din tan dan a rawn ziak a, kan hruaitu hmasate fakawmzia min hrilh. Chutih lai chuan kan Politician hmasate’n mipui rorelna (democracy) an la man tak tak loh zia a sawi leh a, vawiin thlenga mipuiin kan la rin ngam zawh loh dan fiah takin min hrilh a. Kan ram hruaitute dik lohna leh duhkhawp lohna fiah tak takin a rawn sawi a, helai thu kan chhiar lai chuan kan Politician-te hi a haw viau em ni aw tih tur a ni hial awm e. Nimahsela a damdawi rawn sawi lehin: Inthlannaa Candidate/ MLA te’n ‘tih tur’ an intiam kur luk ai chuan, an term hmasa chhunga an hnathawh tha avanga tlin leh tuma mipui cho ngam an awm hun hi Tlumtea thlir taka kan thlir a nih hi. Inthlan apianga bial sawn zel ngai khawpa mipui ngaihzawn loh MLA te hi mipuiin an ning tawh ngang a ni e tiin a rawn sawi hial a ni.

MLA thlan kan neih hnuhnung ber, Oct. 30, 2021-a Tuirial By Election kan neiha mipui le –loh zia pawh sawi langin inthlan lo awm leh turah chuan sum a pawimawh ber dawna a lan thu a sawi chhunzawm zel a, chuvang chuan kum 2023-a Inthlanna kan neih leh turah pawh hian kan Party ngaihzawn vek lohte pawh hian hnehna an rawn chan leh mai theih tur thu a sawi. Hemi chhunzawmnaah hian Kohhran lam pawh inenfiah kan ngaihzia a sawi leh a (Bung thumnaah), Kohhranin humsual a dai theih dan pawh point hrang hrang hmangin fiah takin min hrilh. Huatthlala thei tur dawn hialin a sawi a, tawngkam mawi lo lek lekte pawh a rawn hmang nain a thil sawite hi a dik miau si a, hetiang taka a rawn sawi ngam hi a lawmawm hle mai. Kohhran pawhin khawvel ropuina kawnga kan tlan nasat tawh dan a sawite hi huat theih a ni kher lo ang a, kan khawmpui hautak tawh dante hi a rawn sawi dik chiah a ni. Engtin tak chuan kohhran pawhin kal zel ang i maw le?

A bu chhungah hian thurchhuah tur a tam hle a, Chanchintha thlen kum Za lawmna kan neih kuma Aizawl khawpuia Vai dawr kan suasam kha hnam anga kan mualphona a nih dan a sawi lehin khawtlang nunah ngei pawh insiamthat kan mamawhna lai tak tak min hrilh bawk. Mizote hi Mizoram chhunga kan lo induh a, kan lo chapo ve ngawt hian awmzia a awm loh dan a sawite hi kutben hialna tham a ni a, Zofate tana ngaihtuahna a hman nasat zia kan hre thei awm e. Sawi tawh angin he lehkhabu hi a chhah lem lo viau nain a chhunga thu awmte hi a tha hlawm viau thung a, khawi hmunah pawh chhiar ila rem vek thei turin kil hrang hrang a ziak a, a hawl zau viau a ni. Kohhran rawngbawltute pawhin an chhiar ngei ngei tur a ziak a, Ram hruaitute tan pawh chhiar makmawh ni bawkin thalaite ngei pawhin tui taka an chhiar tur a rawn ziak tel bawk a, thuziakmite tan ngei pawh he lehkhabu hi chhiar hmaih chi a ni hauh lo ang. A lehkhabu kawma sub-title a rawn dah – Politics, Kohhran leh Khawtlanga kan thanmawhbawk bihchianna a tih ang hian he lehkhabu hian ramri a nei meuh lo a, a hawl zau hle a ni. Bung tin hi sawi belh chakawm tak tak turin a ziak thiam a, chiang tak leh fiah taka a ziah thiamna hian he lehkhabu hi zofate tana lehkhabu ro tling takah a hlankai phah ngei pawh a rinawm.

Engpawh nisela, Mizoram leh a chhunga cheng zofate tana a thinlung chhungril ber atanga ruahtham loh thu tha tak tak a rawn sawrchhuahte hi lo chhiar hmaih hauh lo turin ka ngen a che. Chhiar la, khup mai loin chhiar leh thin turin ka duh che a ni. Hetianga zofa zawng zawngte tana hmangaihna luangchhuak thu tha hi chhiar tur a tam kher awm lo e.

Leave a Reply

error: Content is protected !!