‘Piantharna hi eng nge ni?’
(chhunzawmna)

  • Upa Lalthara, Kohima (9436001667)
  1. TUNLAIA PIAN THARNA KAN TIH HI ENG NGE A AWMZIA LO NI CHIAH?

2.1. ‘Pian tharna’ thu hi Thuthlung Hlui huna Pathian hnam thlan Israelte khân a hriat pawh an hre ngai lo va, Lal Isuan khawvêla thu a hril lai khân a tlângaupui ngai lova, a zirtir ni tura a kohte, amah zuitute leh mipui a thu sawi ngaithlatute hnênah ‘pianthar’ thu a sawi ri ngai lova, ‘piang thar’ turin a ti ngai hek lo. Isua van lâwn hnua Chanchin |ha hril darhtu, a zirtirte leh mi dangte pawh khân an sawi ri ngai chuang lo. Kan Mizo missionary, Chanchin |ha min rawn hrilhtute, Mizo Kristian hmasate, kan Pastor leh Upa hmasate pawh khân tu mah ‘piang thar’ turin an ti ngai lo.

2.2. ‘Pian tharna’ hi Presbyterian Kohhran thurinah a awm lo mai ni lovin, tûnlaia ‘pian tharna’ kan kalpui dân hi chu kan kohhranin nausên Baptisma kan kalpui dân nên pawh hian a inmil lo bawk a ni. Hei vang ngawt pawh hian Presbyterian mi leh sate hi chuan kan sawi ri, kan sawi ri ve tur pawh niin a lang lo. Mizoram Baptist Kohhran Thurin (No. 7-na)-ah hian ‘pian tharna’ tih chu a awm a; mahse heta ‘pian tharna’ an sawi hi chu ringtu, Kristian ni tawhten kan than lenna leh, puitlin lam kawng kan zawhnaa kan thil tawn hriat leh pal tlang tura kan beiseite sawina ni berin a lang a. Johana 3:3,7-a Nikodema hnêna Lal Isua thu sawite nên hi chuan thil hrang daih niin a lang bawk si a ni. Tûnlâia ‘pian tharna’ kan tih hi chu, tun hnai deuha mi thenkhatin an rawn tih chhuah (an phuahchawp pawh ti ila a sual tam pui lovag), Pathian thu lâk dân (theology) thar, Bible ziah hun lai thlenga tu man an la hmêlhriat ngai loh thil niin a lang.

2.3 Bible-ah hian ‘pianthar’ a tul thu sawina hi Isua leh Nikodema inbiakna, Johana 3: 3,7-ah chauh a lang a; hei pawh hi mipui hmâa Isua thu sawi ni lovin, mi pahnih – Isua leh amah pawm lotu (Farisai-ho) zînga mi pakhat – inbiak râwnna thu a ni a. Nikokema hian zânah, a Farisaipuite hriat lohvin a rûk deuhin Isua hi a rawn bia nia rin a ni tlângpui a. Chanchin Tha ziaktute zingah Johana chauhvin he an inhmuhna chanchin hi a ziak a ni. He an inbiak râwnnah pawh hian Isuan ‘pianthar’ a tul thu a sawi lova, ‘chung lam atanga hrin’ nih a tul thu a sawi a ni zâwk, tih hi Bible zir mite pawm dân tlânglâwn ber chu a ni.

2.4 ‘Pian tharna’ tia kan sawi thin hi, tûn laia kan hriat thiam dân tlângpui anga ringtu zawng zawngte tâna thil tul leh pawimawh ni se chuan, Lal Isua khân zâna Nikodema hnêna sawi ringawt kha a duh tâwk mai chuan a rinawm loh. He khawvêla kum thum chhûng rawng bâwla a vah vêl lai khân, vântlang hmâah leh a zirtirte hnênah vawi khat tê mah engati nge ‘pianthar’ a tul thu a sawi rîk loh? tih pawh hi zawhna lian tak a ni thei ang.

2.5. Johana 3: 3, 7-a Isua tawngkam hman ‘piang thar’ tia Mizo tawnga kan lo lehlin hi Greek tawnga ‘gennao anothen’ tih atanga lâk chhâwn a ni a. Bible zir mite sawi dân tlângpui chuan ‘gennao anothen’ tih awmzia chu ‘chung lam atanga hrin’ tihna emaw, ‘piang nawn/ piang leh’ tihna emaw a ni thei ve ve, an ti. Hêng bâk pawh hi kawh a la nei thei cheuvin an sawi a; mahse, hêng hi chu tuna kal thu khel mêk atân chuan an pawimawh loh vangin sawi zui rih lo mai ila.

2.6. Nikodema pawh hian heta Isua tawngkam hman (Greek tawnga ‘gennao anothen’) hi ‘piang nawn’ tihna anga lo dawngsawngin, “Mî, a tar hnuin engtin nge a pian theih ang? A nû pumah vawi hnih lûtin a piang thei em ni?” tiin a zâwt ta rêng a ni. Mahse, Lal Isuan heta ‘gennao anothen’ tih tawngkam a hman awmze dik zâwk erawh chu (‘piang nawn’ emaw, ‘piang thar’ emaw ni lovin) ‘chung ram atanga hrin’ tih hi a lo ni siin a lang. Hei hi chiang zâwkin kan la sawizui leh ang.

2.7. Nikodema’n a tira Isua tawngkam hman (Greek tawnga ‘gennao anothen’ tih) awmzia kha a man fuh lova, pian nawn leh tur emaw a ti ang deuh tho khân, hemi hnu daiha he Greek tawngkam Sâp tawng leh Mizo tawnga lo letlingtute pawh hian an man fuh lo zui ta zêl emaw tih mai tura thil a awm hi a mak khawp mai! Sâp tawng chuan Nikodema’n a hriat thiam dân hmasa zâwk, dik si lo ang tho khân, ‘born again’ (hrin nawn) tiin an dah ta tho va; hei hi Mizo tawnga Bible letlingtute khân, ‘born again’ tih tlukpui, ‘hrin nawn’ tia dah lovin, ‘piang thar’ tiin an dah ta thung a; a fuh lo lehzual emaw tih mai tur a ni. A fuh loh dân hi chipchiar zâwkin kan la sawi zui ang.

2.8. Nikodema erawh hi chuan ‘gennao anothen’ tih awmzia Isuan a hrilh fiah hnu kha chuan a man fuh ta hlauh thung si niin a lang. Juda rorêltute hmaa Isua tan ngamtu leh Isua ruang rimtui hmanga sawngbâwltute zinga a tel ngam tâk dân atang hian, Lal Isua ringtu leh pawmtu a lo ta, tih a chiang khawp mai. (Jn 7:49-50; 19:39-40). Chu ngei chu Lal Isuan “gennao anothen i ni tur a ni” a tih awmzia pawh kha a lo ni a. Nikodema khân he ama nihna thar (Isua ringtu a lo nih tâk) sawi nân ‘piang thar’ tih emaw, ‘piang nawn’ (born again) tih emaw a hman a rinawm loh. ‘Kristian’ tih tawngkam kha an la chher chhuah loh avangin, ‘Lal Isua ringtu’ ti bâka a insawi a rinawm loh. Isua zirtirte leh ringtu hmasate khân ‘ringtu piang thar’ (born again belivers) an inti ngai lo.

2.9. Lal Isuan ‘gennao anothen’ (chung lam atanga hrin) tih awmzia Nikodema hnêna a sawi fiahna hi a sei deuh a; hei vang hian a khai khâwmna leh a thu laimu tak hi kan hmu thelh thin deuh em ni chu aw. a tih theih a. Chu lai tak chu: “Pathianin khawvel a hmangaih êm êm a, chutichuan a Fapa mal neih chhun a pe a, amah chu tupawh a ring apiang an boral loh va, chatuana nunna an neih zâwk nân” (Jn 3:16) tih hi ni in a lang.

2.10. Johana 3: 5-21-a Isua thu sawi dangte hi chu ‘gennao anothen’ tih awmzia a sawi fiahna leh, amah Isua kha Pathian Fapa, Judate’n an lo nghahhleh êm êm ‘Messia’ kha a ni, tih Nikodema’n a hriat fiah a, a rin theih nâna a sawi zâuna ni berin a lang. Nikodema kha Farisai, Pathian Lehkha thu pawh hre tak a nih avangin, Thuthlung Hlui lam thute Isua hian a’n sawi kual hmasa tê tê niin a lang. Tichuan, Nikodema khân Isua chu Pathian Fapa, Messia an lo beisei thina ngei kha a ni tih a lo hre fiah tain, a lo ring ta bawk ni ngei tur a ni. Chu ngei chu, an inbiak tirh lama Isuan, “gennao anothen i ni tur a ni” (chung lam hrin a ni tur a ni) a tih awmzia chu a ni, tih pawh a lo hre fiah ta bawk niin a lang.

2.11. Tichuan, he laia Isua thusawi tlângpui hi hriat thiam awlsam tura kan her rem (re-phrase) dâwn chuan: Pathian ram hmu tur chuan chung lam hrin nih a ngai a (Jn 3:3). Chu chu mihringa hrin nawn (Jn. 3:4) sawina ni lovin, ‘tuiah leh thlarauva hrin’ nih a tul thu Isuan a sawina a ni zâwk a (Jn 3:5-6). Thlarauva hrin emaw, chung lam hrin emaw nih theihna chu Isua hi Pathian Fapa, mihringte chhandamna hna thawk tura he khawvêla Pathian-in a rawn tirh chu a ni tih rin hi a ni a; chûng mîte chuan chatuan nunna an nei a, chûng mîte chu chung lam atanga hrin (gennao anothen) an lo ni ta a ni, (Jn 3:16) tiin kan khaikhâwm thei âwm e.

(la chhunzawm tur)

Leave a Reply

error: Content is protected !!