- Ramhluna Hnamte
Zaithiam lar Olivia Newton-John(26.9.1948-8.8.2022) chu kum 73 mi niin breast cancer avangin August ni 8, 2022 zing khan Souhthern California a a chenna in Ranch House ah khawvel a chhuahsan ta. 1992 khan breast cancer a ni tih hriat a ni a, mahse tha takin enkawl dam leh a ni a, a hnute erawh chu paih a ni. Cancer veite tan nasa takin tanpuina te pein an tan sum te a tuak a, cancer damdawi, ramhmul (herbal medicine) siamna research beihna atan sum tam tak thawhin a campaign hial thin a ni. Kum 30 dawn zet a fihlim hnuah a natna hi 2017 khan rawn lang lehin, a kawng na thin chu doctor ten sciatica tiin an lo diagnosed sual hlauh mai. Chu chu that loh pui zual zelin a lo boral pui ta a ni.
Facebook ah hian Olivia Fan Club ang chi deuh an siam, Dutch Fan Page an tih ah hian ka tel ve a, an comment te ka chhiar a, ka comment ve bawk a. A natna a lo chhuak leh ta tih lam an sawi loh avangin tha takin a dam chho zel a ka ngaih laiin a thih thu in min deng ta thut mai a. Ka lo ngaihsan em em thin, a hlate lo tui pui a lo sak pui ve thin te kan lo ni bawk a, a thih thu chuan min deng na ve hle mai a. Facebook a ka wall ah post ka siam ta chuk chuk a. Google pawh rawn lem lovin ka hriat dan ang angin post ka siam a. Mahse tih dik meuh loh ka lo nei nual a, he article ah hian ka han siam tha pah nual dawn a ni. A hla hmasa pawl, amah vawrh lartu hla ‘Banks of the Ohio’ kha Bob Dylan hla niin ka ziak palh a. Ka ziah lai khan Bob Dylan hla a sak lar em em ‘If Not For You’ nen ka lo ngaihpawlh palh hlauh a ni. ‘ If Not For You ‘ hla hi ani hi chuan sa lo ta se, he hla hian hriat a hlawh kher lo mai thei, sa ve dangte sak han ngaihthlak hian an sa mawi lutuk hlawm lem lo tlat a. Tin, a zaithiam hmelthat zia ngawt kha kan ngaihtuah ber a ni a, a lar zualpui a lo reh ve tial tial bawk nen, pasal nei lovin a leng tlang ta mai ni in ka lo ngai ngawt a. Mahse 1984 khan Matt Lattanzi nen inneiin 1995 khan kum 11 an inneih hnuah an inthen a, fanu Chloe Rose Lattanzi an nei a. Chloe hi tunah kum 36 mi niin a nu hnung zuiin zaithiam lar tak a ni chho mek a ni. Pasal a nei lova rei tak a awm hnuah 2008 khan tuna a pasal ni mek John Easterling, film producer nen hian an in nei ta a, fa erawh an nei lo.
Milar tam takte ang bawkin Olivia hian a sum leh pai hmangin ram leh khawtlang tan thil tha tam tak a ti a. A lar ber chu Whale sangha lian sumdawn nana an tihlum nasa lutuk dodal nana a campaign kha a ni. A sawt pawh a sawt hle awm e.
Olivia hi England a piang, English mi niin a pa hnathawhna avangin mid fifties (50s laihawl) ah khan Australia ah an pem a, Australia-ah hian a seilian ta a, amah pawh Australian ti a hriat a ni ta a ni. Rimawi khawvel a a lo hlawhtlin khan USA ah insuanin he business hi a bei zui ta a, a tifuh hle a ni. Khawvel a pop singer lar ber pawlah a invawrh chho ta daih mai. USA a a pem hnu hian Hollywood lam te a hawi ve tan a, a zaithiam, hmelthat leh lar em avang khan an lo duh khawp mai a. Amaherawhchu a film chan dawn tak tak kha chuan a Australian accents avang khan harsatna a tawk ta a ni. Mahse a lar em avangin chan tir an duh bawk si a, American English accents kha hun engemaw chen an zirtir leh hial a ni.
A hunlai a a lar zia chu tuna hranghlui chan chang tawhte phei chuan hahip a sawi tur an nei teuh hlawm ang. Mizote zingah amah leh a hla hi a tla na hle thin. Hmeltha zaithiam lar em em Olivia hi ka ui hle, a hlate kan tui pui hlawm hle thin hlawm a nih kha .’If You Love Let Me Know’, ‘Let Me Be There’ ‘Hopelessly Devoted to You’ ‘Long Live Love’ ‘Blue Eyes Crying in the Rain’ leh a dangte hi an lar hle thin. Olivia hi khang hun lai kha chuan Zofate zingah chuan tla na tak a ni.
Mizote zinga a hla lar tak tak te, kan lo zawm ve dual dual theih engemaw zat a awm a, chung zingah chuan ‘Banks of the Ohio’ hi a sak a nuam a, Mizote duh zawng tak thluk hi a nei a, sak pawh a hlawh hle thin. He hla hi a phuahtu tak hriat mumal a ni lo a, American khawthlang ho traditional song ti a hriat a ni thin. Kum zabi 17-na (1800 chho vel) lai a phuah tawh leh sak thin tawh a ni a, a original hlaah chuan chang 6 lai a awm nghe nghe a ni. He hla record hmasa bertu ni a hriatte chu Red Patterson’s Piedmont Log Roller te an ni a, August ni 12, 1927 khan an lo record tawh a ni. Thenkhat chuan he hla hi Maybelle Carter ( 1909-1978) phuah ni in an sawi ve thung a, amaherawhchu a ni hi chuan a phuah ni lovin a hlathu a siam tha/ rem tha mai a nih a rinawm zawk e. Olivia hian he hla hi 1971 khan a record a, single a released a ni a, UK charts ah 6 na, US charts ah 94 na niin a khua leh tui Australia ah chuan top charts ah a awm daih thung. He hla hi zaithiam dangte pawhin an cover nual a. chung zingah chuan Joan Baez leh Dolly Parton te pawh an tel a, mahse ‘Banks of the Ohio’ hla sawi reng rengin Olivia Newton-John hi mitthlaah a lang lurh lurh bik fo thin, he hla hi chu a tana an lo phuah ni awm takin a inhmeh hliah hliah bik a nih hi.
A hun laia zaithiam lar Andy Gibbs te, Cliff Richards te leh John Travolta te nen a duet a an hla record te chu phung zinga piring vawrh ang maiin an in chuh zo duak duak zel a, keini amah ngaisanga a hla ngaina ve te chuan a record te chu chuh ve phak hek lo i, radio ah leh a hnu deuhah record player in kan lo ngaithla ve thei chauh thin a nih kha. Cliff Richard nen a an zai dun lai vel kha chuan a ‘fan’ te chuan an hmeh bel ve nasa hle na a, khuanu samsuih an ni lo a ni ang, a tlawlh hlen ta chu a nih hi.
Olivia Newton- John chu thlamuang takin ama in ngeiah a pasal Easterling, a fanu Chloe Lattanzi leh a chhungkhat lainate bulah muang takin a chawl ta a ni. Rimawi khawvel hian a va chan nasa leh pek em.
“Olivia Newton-John is dead, Long Live Olivia Newton-John and her music”