- Upa Lalthara, Kohima (9436001667)
10(A): TU-IN NGE PA TILAWM ZAWK – FAPA TLAN BO LO KIR LEH KHAN NGE A U TLAN BO VE LO KHAN?
10.1 Fapa tlan bo tehkhin thu-a Lal Isuan thlarau bo pakhat hmuh leh a nih avanga van mite an hlim nasatzia a sawi hi Mizo tawnga kan lehlin dan a fuh chiah loh vang emaw ni, Mizoten a awmzia kan man fuh lo deuh tlatin a hriat thin. “Mi fel sawmkua-pakua sim chuan tur nei lote chungah ai chuan misual pakhat sim chungah vana mi an lawm zawk ang” (Lk 15:7) tih leh, beram bo tehkhin thu-a beram bo pakhat hmuh leh a nih chuan “sawmkhua-pakua vak bo lote chungah ai chuan a (beram bo) chungah (beram pu) a lawm zawk ang” (Mat 18:13) tih Lal Isuan a sawi te hi, mi fel leh mi tha, sual sim tur nei lote ai chuan misual simte hi Pathianin a lawmin a duh zawk tihna emaw, fapa tlan bo lo kir leh kha, a u tlan bo ve lo ai khan a pa-in a lawmin a duh zawk tihna angah mi thenkhat chuan kan ngai mai thin niin a lang. Hei pawh hi ‘pian tharna theology’-in a hrin chhuah a nih hmel khawp mai.
10.2 Helai thu hi a Sap tawngah chuan “there will be more joy in heaven over one sinner who repents than over ninety-nine just persons who need no repentance”( Lk 15:7-NKJ) tih leh, “he rejoices more over that sheep than over the ninety-nine that did not go astray” (Mat 18:13 –NKJ) tih an ni a. (‘he is more pleased with that ship than with the ninety-nine that did not go astray’ tih ang tlukin Mizo tawngin kan dah a, a awmzia hriat fuh loh palh awl tak tur a ni reng a ni).
10.3 A awmzia pawh ‘mi fel sawmkua-pakua sim chuan tur nei lote chungah ai chuan mi sual pakhat sim chungah vana mi an lawm zawk ang’ tih ni lovin, ‘mi fel sawmkua-pakua sim chuan tur nei lote chungchangah/ chanchinah ai chuan mi sual pakhat sim chungchangah/ chanchinah vana mite hlim-lawmna a nasa zawk ang’ tih tur niin a lang. Tin,‘sawmkua-pakua vak bo lote chungah ai chuan beram bo pakhat hmuh leh chungah a lawm zawk ang’ tih ni lovin, ‘sawmkua-pakua vak bo lote chungchangah/ chanchinah ai chuan beram bo pakhat hmuh leh chungchangah/ chanchinah (beram pu) a hlim-lawm nasa zawk ang’ tih tur niin a lang. Hengte hian an kawh pawh a dang daih tih hriat a tha ang.
10.4 Heta Sap tawnga ‘joy over/ rejoices over’ tih hian ‘misual sim emaw, beram bo emaw chunga lawmna’ lam a kawk lova, ‘thil thleng (incident) – sual sim chungchang leh, bo hmuh leh chungchanga hlim-lawmna a kawk zawk a ni. Mihring chunga lawmna sawi nan ‘over’ hi hman a ni ngai lova. Lal Isuan baptisma a chan zawh chiaha, a chunga Pathian a lawm em em ang kha chu heta Isua sawi hi a ni lo. Isua chunga thil thleng kha chu a Sap tawngah pawh, ‘over’ tih hmang lovin, “This is my beloved son, in whom I am well pleased” ti-a dah a ni (Mat 3:17). Tin, a thu hrim-ah, Lal Isuan heta a sawi tum tak hi chu ‘tute hi nge Pathian tilawm zawk’ tih lam ni lovin, ‘thlarau bo chhanchhuah’ Pathianin a ngaih pawi- mawhzia leh, chu chu van mite hlim-lawma a nihzia hi a ni zawkin a lang.
10.5 Hemi tichiang turin entirna han sawi ila. Nu leh pate pawh hian an fate zinga a naupang berin emaw, a sawngnawi bikin emaw kal a han zir ve tan a, a han kal chhet chhet te hi an fa u leh chak zawkte tlan vel thuak thuak ai pawhin hmuhnawm an tiin, an hlimpuiin, an hlim phah zawk thin a nih hi.
10.6 Chutiang deuh bawkin, an fate zingah sual rawngbawl (zu/drug ngawl vei) pakhat lo awmin, a dang zawngte chu sakhaw mi, nu leh pate thuawih tak ni ta se. Tuk khat chu an fapa zu/drug ngawl vei chuan Pathian thu-a a tui thar thu sawiin chhung inkhawmah hun hman rawn duh ve ta thut se, an chhungkaw hlim-lawmna a tling ngei ang. Hei hian a unau dangte aiin a ti tha zawk tihna emaw, a nu leh pate a chungah an lawm zawk tihna emaw a kawk lovang. Khami thil thleng (incident) khan, a u awm tha hle hle te chungchangah ai chuan (khami tum kher kha chuan) hlim-lawmna a pe nasa zawk a ni mai zawk. Hetiang hi thil thleng thin pangngai tak a ni reng a ni.
10.7 Kristian chhungkua-a lo pianga seiliante hi chuan suahsualna kawng zawh hmasa kher lova, kan naupan lai atanga Lal Isua hnung zuitu rinawm tak nih hi kan tih tur leh, Thlarau Thianghlim tanpuina azara kan tih theih pawh a ni ngei ang. Keimahni-a sual bet ve tlat leh, Setana thlemna te hi Kraws thiltihtheihna leh Thlarau Thianghlim zara hneh zel tur kan ni chungin, kan hneh loh chang pawh a tam ang. Hei vang hian Lal Isuan ‘kan sualte min ngai dam ang che’ ti-a tawngtai thin turin min zirtir reng a ni. Thuthlung Thar hun intan laia, puitlin tawh hnu-a Chanchin Tha hretu leh pawmtute kalkawng ang kha chu kan zawh ve vek pawh a tul lohna lai a awm ang.
10.8 Ringtu, Pathian fate hi thil tha ti atana siam, Pathian kut chhuakte kan ni a; lei chi leh khawvel eng ni tur te, rah tam tak chhuah tur te-a siam kan ni. Hemi tipuitling tur hian, pian tirh atanga Pathian chhungkaw member nisa te hi chuan, suahsualna kawng zawh hmasa te te lova, kan naupan lai atanga Lal Isua hnung zuia, Lal Isua anna lama thang lian zel tur kan ni tih hi hre reng a, bei fan fan tur kan ni ngei ang.
10.9 Lal Isua pawhin rawngbawl a tan hma khan, sual rawng bawl hmasa phawt lovin, a eizawnna hna tha tak leh rinawm taka thawkin Pathian thu sawi leh ngaihthla-in temple-ah a kal thin a nih kha. “Aw, Lal Isua ang turin” tih te leh, “Kawng ngil laka bo lovin min hruai ang che” tih hla te kan sak hian heng kan sawi takte hi kan suangtuahna-in thleng pha thin se a va tha dawn em!
10.10 Hebrai ziaktu-in Thuthlung Hlui huna pasalthate a ziah lan zingah leh, Thuthlung Thar huna zirtirte leh tirhkohte zingah khan (tirhkoh Paula leh Juda Iskariota tih loh kha chu) sual rawngbawl phawt hnu-a Pathian rawngbawl emaw an awmin a lang lo. Naupan lai atanga kawng ngil zawh thin te aia, kawng kual leh bona kawng zawh phawta, kawng ngil rawn zawh ve tate hi Pathianin a lawmin, a duh zawk anga kan ngaih chhung chuan, puitlin lam kan pan tak tak thei lovang. Kum 100 lamtluang zawh zo, Mizo Christiante nuna Chanchin Tha nena inmawi lo thil hmuh tur a tam tual tual mai te pawh hi, a chunga kan sawi tak – Pathian Thu lak fuh loh kan neih thenkhatin a hrin chhuah a ni thei ang em, tih pawh ngaihtuah tham tak a ni ta. (la chhunzawm tur)