- Mahmuaka Chhakchhuak
Tlai khat chu kan thiante Inah an fanu birthday lawmna zanriah ei turin kan kal a, ala hma deuh hlek avangin an Inchung sangah chhoin keimah chauh chuan ka awm ta reng a, ral hla takte chu ka thlir a, an In hi a sang tha bawk a, a lang thui hle mai a. Khawchhung ringawt pawh zau takin a hmuh theih a, kawmthlang lama lirthei inpel zut zutte pawh chiang taka kan hmuh theih rualin ral hla tak, khaw pawn lam daiha lirthei tlante pawh fiah lo takin a hmuh theih bawk a. Chutianga thlir bik pawh nei lem loa ka thlir lai chuan ka thinlungah thil chi hrang hrang a rawn lut zut zut a, ka mitin a hmuh ai mah chuan ka thinlunga thu awmte chu a fiah zawk mahin ka hria a.
Thlasik boruak ala thleng chiah lo a, Fur ruahtui pawh chu a hul chho tan bawk a. Favâng boruak pawh chu a ngaih la tawk chauhin a rawn thaw heuh heuh bawk a, chutih laiin Favang boruak chu Thlasik boruakin rawn luahlan tumin rim a rawn chhuah tan mek bawk a. Fur ruahtui lah chuan kal kian mai chu a hreh hle mai tih hriat ngawih ngawihin a thawm a rawn chhuah lehin khawpui a rawn ri leh dur dur thin bawk a, a chang phei chuan a lungawih lo ta viau emaw tih tur hian khuate chu a rawn dur tâk khup khup bawk a. Chutiang boruak inthial leh inlum let karah chuan kei ngei pawh chuan mi In chung sang takah ngaihtuahna chi hrang hrang neiin hun ka hmang mek bawk a. Tlai lamah chuan khua chu a thiang tha hle a, Ni pawh chu khawthlang lama liam tum mekin, a liam hreh hle ni tur a ni a theihna zawng zawngin eng ala chhuah fan a. Chutiang karah chuan a vawt nge a lum tih pawh thliar hran har tak turin boruak pawh awmin ka awmna In chung sangah ngei pawh chuan a nuam tawk viau a ni.
Ral hla tak thlir pah chuan ka thinlungah thu chi hrang hrang a rawn awm zut zut a, Zoramin rambuai kan tawng a, kum sawm hnih vel lai ram buai hrehawm kan tawrh hnuin vawiin hun hi kan thleng a, ram leh hnam tana nunna hlu tak lo chan tawh tute beiseina turte ka han ngaihtuahin keini hian chu an beisei ram chu kan thleng ang ngem le tihte ka thinlungah a rawn awm a. An beisei danin kan awm ka ring lo a, an suangtuahna angin kan chet lah ka ring hek lo. Mahni khaw humhim nana sipai kuta inpe – Aithur V/C Secretary Hranglawta te kha ka va han ngaisang thar leh tak em. Sipaiin an sawisa hlum thak kha a ni a, huaisen chawimawina hlan nawn leh hi ka chak ngawt mai. Herhse khuaa Salvation Army Capt. Kapliana pawh a letlingin an khai a, a mitah hmarcha dip an phul a, chuti chung chuan an la vaw hrep zui bawk a nih kha. Anni lo pawh hi Vai sipai kut tuar engemawzat an awm a, anni anga sawisakte hian eng ang taka thukin nge zoram hi an hmangaih ang maw le?
Vai sipaite khan Mizoram chhungah khaw hrang hrang 601 lai an hal hman a. In ringawt pawh 30517 lai an hal hman a. Lunglei District chhungah In 7532 an hal a, Chhimtuipui District chhungah In 539, Khawzawl C.D Block-ah In 3877, Serchhip C.D Block-ah In 3395, Lungdar East C.D Block-ah In 3232, Thingsulthliah C.D Block-ah In 2331, Ngopa C.D Block-ah In 1471, Reiek C.D Block-ah In 1204, Tlangnuam C.D Block-ah In 1221, Darlawn C.D Block-ah In 1173, Zawlnuam C.D Block-ah In 809, W. Phaileng C.D Block-ah In 429, Aibawk C.D Block-ah In 341 halin heng bakah hian Aizawl khawpui chhungah ringawt pawh In 529 lai an hal bawk. Hengte hi tihluihna hmanga an hal niin kan remtih leh remtih loh pawh hre hauh lo a min hal sak a ni a, heng avang hian In leh lo an chan a, nunna chan tam tak an awm mai bakah buh leh bal tam tak an chan phah bawk a, hetiang taka sawisakna hi a rapthlak zia sawiin a siak lo zawk awm e.
Chutiang thilte ka ngaihtuah mek lai chuan keini thangtharte hian kum sawm thum vel kal taa Vai sipai sual avanga kan nu leh pate leh kan pi leh pute lo tawrhna zawng zawngte kha hre vek lo mah ila, vawiin hunah hian kan theih ang anga kan chawimawi leh hi kan bat niin ka hre tlat a, Zonun zemawi tia kan sawi zinga tlawmngaihna kan tih tak ngei pawh hi lantir thar leh hi thil tul tak ni bawka hriatna ka nei. Kum tam tak kal taa a fapain a nu a zah lo taka a tawngkhum dan ka hriatte, hmanni lawka lehkhathiam in ti tak siin kum upa tawh tak a tawngkhum a, a namthlukte pawh chu ka thinlungah a rawn lang zut zut a, thangtharte hian sim tur kan ngah ta hlein ka hria a, zir tur hi kan lo va ngah tak em ka ti a ni.
Zonun zemawi hi thangtharte hian kan hre mumal ta meuh lo nite hian a hriat a, aia upa zahna phei chu kan tlachham ta viau niin a lang. Hnathawhna hmunah a ni emaw, lirthei chuanna hmunah a ni emaw thangtharte hian aia upa zahna leh an mitmei venna kan nei ta lo hle mai a, School form ha chunga meizial pet kawh vu vu pawh hmuh tur an tam ta hle mai. He ram hi Pathianin kan chenna tur atana a buatsaih a niin hei lo hi ram dang kan nei lo a, kan nei ngai bawk hek lo ang. Chuti chung chuan kan ram neih chhun hi kan hmangaih hlawl lo nite hian a hriat thin a, kan sawisak nasat dan zawng zawngte hi sawi vek ila thin ti rimtu a ni zawk hial awm e. Tuna kan han sawi, rambuai laia hrehawm tam tak lo tuar tawhtute erawh chuan he ram hi an hmangaih a, an tu leh fate tana ram nuam zawk a nih theihna turin an theihna zawng zawng an hman bakah an nunna hlu tak an lo hlan tawh bawk a sin.
Hnam ropui leh changkang zawkte chauhin ram hi an hmangaih lo a, an ni chuan hmangaih dan chi hrang hrang an hria a ni mai zawk. Hnam ropui leh changkang ni ve chiah lo pawh ni ila kan chenna ram hmangaih turin in zirtir thar leh ngai lo tur a nih laiin tunah chuan in zirtir thar kan mamawh ta chu a nih si hi. British awpna hnuaiah kum 57 kan awm a, kan hnam zia zawng zawng deuh thaw min thlak danglam sak hnuin an zia kan la a, an tih dan chu changkanna emaw kan ti ni tur a ni kan entawn a, an Pathian fak dan thleng thlengin a nih hi kan la entawn zel ni. Chutih lai chuan mahni ram hmangaih dan kawngah erawh kan entawn leh bawk si lo a, kan hnam ngei pawhin zia mumal nei hlei thei loin kan awm phah a, pi leh pu atanga vawiin thlenga kan la vawn nun reng hi sawi tur a tam lo hle a ni. Hei vang hian thangtharte hian Hnamah kan chian thar leh a ngai ta hial niin a hriat a, Zonun zemawi nei thar leh tura kan insiam that leh a ngai ta a ni ber mai.
Chutiang thil ngaihtuah a ral hla tak ka lo thlir lai chuan hmeichhe naupang hian ‘Ka pu, chaw kan ei tawh dawn, rawn chhuk tawh rawh’ a rawn tih chuan ka harh zawk a, zanriah ei tur chuan ka chhuk ta nghal a.