- Reuben Lalnunthara Hnamte
Pathian siam leh din kan ni a, nu pumchhung atanga piang vek kan ni . Hlutna neia lo piang leh seilian kan ni a, tam tak chuan hlu ve lo riauva inhriatnate an nei thin. Heng avang hian mal ngawih ngawiha inhria, hlu lo riau ni a inhriaiin, mahni nunna la duh ta mai te pawh an awm fo thin. Hei hi ngaihdan dik tawk loh avang a ni a inngaihtuah ngun tawk loh leh leh thil thlir chi khat chauha thlir avang a ni bawk. Zirtrtu pakhat chuan a naupangte hnenah zirlai a zirtir a. Cheng za(100) tlang hi la in a nuaihlawm a, naupangte hnenah chuan “ ti hian pawisa hi in la duh em? Tiin a zawt a. Naupangte chuan “ duh” an ti rual dual a. Zirtirtu chuan a aia nasain a nuai hlawm leh a, naupang te chu a zawt leh a, duh tiin an la chhang dual a. Tichuan a aia nasa nuaihlawm lehin a kaihpharh leh a, naupangte hnenah chuan “ pawisa hi chuar deuh tawh mah se, pawisa a nihna ala bo chuang lo va, in zavaiin in la duh vek a ni. Hetiang chiah hian mihring a lo piang in ni a, kan hlutna ala bo chuang lo “ tiin a hrilh a ni.
Hringnuna kan lo pianchhuah hian hlutna leh kawng bik nei deuh vek kan ni a, kan kawng tur erawh kan thlan thiam a pawimawh hle. Mi thil chik mi te chuan “ Mitin hian kum 30 kan han tlin chuan kan damchhunga kan kawng tur chu kan thlang fel thin” an lo ti thin a. Kum 30 tlin pawh a la nawi tak leh mahni kawng tur pawh la thlang fel lo chu mi tlemte an ni awm e. Crabbe chuan “ Chhia leh tha hriatna hi mihring thian rinawm ber a ni “ a lo ti a. Hnam changkang zawkte chuan an fa te leh an zirlaite an naupan tet atangin an kawng tur lam an hriatsak a, chumi lamah chuan an kaihruai thin a ni. Bill Gates a chuan “ Kei hi University pawh pass lo ka ni “ a lo ti a. Chuti chung chuan khawvela mi hausa leh mi hlawhtling berte zingah a hming hi a lang reng a ni. Holiwood Star lar tak Tom Cruizea chuan “ Ziak leh chhiar thiam mumal lo ka ni “ a lo ti bawk. Chuti chung chuan Tom Cruizea lar zia leh film lama a hlawhtlin zia chu kan hre deuh vek awm e.
Mizote hi thil intihhmuh sam tak, mi tihdan lak(copy) awmlsam tak kan ni a. Chubakah mi itsik leh mi thik tlat te hi kan ching khawp. Thenawmpa in motor a neih chuan neih ve tum tlat mai; in a sak chuan sak ve tum tlat, sum lama a hlawk deuh ni a hriat chuan a tihdan anga tih ve tum tlat thin kan ni thin a. Hei hian kan eizawnna kawngah leh kan hna thawhchhuah tur ang pawh thawkchhuak lovin kan pamtul fo. Miin sum a peipung a hlawk deuh ni a hriat chuan tih ve tum tlat mai, dawra kaia hlawk deuh a nih chuan tih ve tum tlat, chutiang reng renga mahni kalna kawng tur pawh hre mumal lova kan awm thin avang hian kan hlawhtlin tur angin kan hlawhtling thei thin lo. Tun hma te khan thuhrila vak apui an tam em thin kha maw; miin thuhril a thiam a nih chuan tih ve tum zel mai chi kha tam tak kan awm thin. Kan ram ang tluka Bazar tamna hi a micheng tam loh dan ngaihtuah hian khawvel ramdangah awm ve tak maw?
Aizawl vengtin deuhthawah Bazar kan nei a; mi kawta inpho tawk lah kan ngah bawk. Thuneitu lamin han phal lo dawn se, Association an lo awm zel bawk si a, an nawrna(pressure) ana thin si a, han tihngaihna tak pawh hi a awm lo. Kan kawngpui leh kawtlai chep tehlul nen hian kan tichep zual a, veng thenkhatah chuan Bazar ni phei chuan motor tlan pawh harsa khawp a ni thin. Dawr lah hi an tam laileng khawp a, vengtin maiah hian dawr hi a tlep terhtuarh mai zawng an nih hi. Khawvel ramdang hi kei tehlul hian ka hmu phak ve lem lo nain, mi tawngkam ka lo hriat danah khawvel hmundangah te chuan Bazar hmun bikte an nei vek a, mahni bula dawr hawn sup sup a awm ve lem lo. Inthika in er lo hian mahni kawng tur hi thlang thiam ila, chutah chuan hlawhtling ngei turin tan la ila chuan tun ai hian mi hlawhtling kan ngah zawk ngei ang. Kawtlai vela inpho tam lutuk hian kan khawpui pawh hi a timawi lo zualin ka hre thin.
Hnam changkang zawkte chuan an chhungkuain kalna bik an nei tlangpui a. Rawngbawltu chhungkua chuan an tu leh fa teah rawngbawltu an chher chho mai a. Pheikhawk siamte pawh an in thlahchhawng zel a; sumdawng lah an inthlah chhawng zel a, an chhungkua an ngialnghet e mem thin. Keini zawng chhungkaw inchher hi kan uar vak lo nge, chhungkaw ngialnghet tak hi hmuh tur kan tlem khawp mai. Mizote chu thilthiam zel zul, thiam filawr nei tak tak mang lem silo kan tam hle a. Vai ho kan tihte hi thil hi an thiam zel zul lem lo, an kalna kawng bak ah hi chuan an tlaw hle, mahse, an kalkawng tawhah chuan an thiam bel em em thung. Thil kan tihlawr zel zul avang hian kan hlawhtling thei lo va, chhungkaw ngialnghet kan siam thei thin lo a ni. Nupui pasal pawh hi vanduaina avang a nih loh chuan pakhat hi a tawk viau. Vanduaina leh rokhawlhna avang nilova, nupui pasal nei zelzul ho hi inchhir lo chu an tlem viau ang. Kan eizawnna tur emaw, kan kalkawngah hian kal mai ila, hlawhtling ngei turin chhelna leh huaisenna nen taima takin thawk ila; hlawhtlinna leh ngialnghehna chu kan hmaah a awm a ni.
Politics khel mi chuan rinawm tak leh thahnemngai takin khel mai se la; sumdawngte pawhin tha takin sumdawng mai se, Office hnathawkte pawhin thahnemngai takin thawk mai se, Rawngbawltute pawhin thahnemngai takin rawngbawl mai rawh se, chutiang zelin….. Chutiang chuan kan kawng theuh tur Pathianin min ruatah hian thahnemngai leh fel takin thawk ila tichuan hlawhtlinna leh malsawmna chu kan kutah a awm a ni. Theihna bik(talent) kan neih te hi tipungin inhaichhuahsak thiam ila; kan theihna bikah chuan kal mai ila, thil tih lawr zel zul ai chuan kan hlawhtling zawk ngei ang. Khawvel hmundangah te chuan Biakinah pawh an Pastor/Officerte bakin thu an sawi ve ngai lo va, tha takin an lo ngaithla ve mai a ni. Mizote hi chu thusawitu nih te, hre ber nihte hi kan chak lutuk hian kawng dik lovah min hruai thei am, midangte tan kan hnawk thei a ni. Niin an ti e tih vang ngawt a tih ve ngawt leh, thil tihlawr detduat hi sim ila; ahni kawng tur theuh hi thlang thiam ila, kan kawngah chuan thahnemngai leh taima takin thawk ila, tichuan mi hlawhtling leh mi awhawm kan ni mai ang.