Tirhkoh Paula zin vawi khatna

  • Mahmuaka Chhakchhuak

A hun : 46 – 48 AD
A zinpui te: Barnaba, Derbe khaw thlengin Johan Marka an hruai bawk.
An khaw tlawh te: Selukai, Salamis, Paphos, Attalia, Perga, Antiokei, Ikonoin, Lustra, Derbe, Antiokei, Perga, Attalia, Selukai, Antiokei

Tirhkoh Paula chu Damaska dai ah Engin a chhunthluk chuan alo piangthar ta a, Kristian ah a awm a, Damaska khua ah Kristiante zing ah chuan a awm ve ta a, chutia a awmlai chuan Juda ten an phiar avangin a thian te chuan zanah Kulh pawn ah bawmin an thlak thla a, a kalbo ta a ni. (TT. 9;20- 25) Tichuan Damaska atangin Arabia ramah a kal a (Gal. 1;17). Pathian rawngbawla bul a tan hmain thlaler ah Pathian pawlin, a hna atan inbuatsaihin a rawlbo ta rih a, tichuan, Damaska khua ah bawk chuan a kir leh ta a ni. Kumthum hnu ah Jerusalem ah a kal leh a, Jeruslem ah hian Zirtirte zinga thusa ber leh an hruai tu ber Lalpa unaupa Jakoba a han hmu a ni (Gal. 1;19).

Jerusalem ah hian Juda ten tihhlum an tum a, Paula chu a pianna khua Tarsa lamah tirh a ni leh a (TT. 9;30). Tarsa khuaah hian kum 6 emaw kum 7 emaw a chawl a ni. Tarsa khuaah hian Barnaba’n a rawn zawng chhuak leh a, Antiokei lamah a hruai a, rawngbawlna an neih tan thu kan hmu a ni (TT. 12;25).

AN RAWNGBAWLNA KHUA TE:

SELUKAI KHUA AH: Suria ram Antiokei atang chuan Barnaba leh Johan Marka nen, an pathum chuan an chhuak ta a. Antiokei atanga khawthlang lam Km 26 a hla, lawng chawlhna khawpui mawi tak mai Selukai chu an thleng a, he khua hi Orontes luiin Mediterranean tuipui a finna hmuna awm a ni a, Grik lal Selucus Nicanor lal laia khawpui dina ni a, ama hming chawia phuah a ni. Paula te hian Selukai khawpui ah hian engtinnge rawngbawlna an neih kan hren thei chiah lo a ni.

SALAMIS KHUA AH: A hming awmzia hi ‘Muanna‘ tihna a ni. Paula te chu Selukai khua atang chuan lawngin an chhuak a, Kupra thliarkar lam an pan a, Salamis khua hi an thleng ta a ni. He khuaah hian Judate inkhawmna hmun (Sunagog) ah an inkhawm ve thin a, Paula leh Barnaba te hian thusawina hun an nei ve ve thin a, Dan bu lachhuakin rawngbawlna an nei a, Messia chungchang te an hrilh thin a ni. Thurochhiah lama a lan dan chuan he khuaah hian Barnaba chu Juda mipui pungkhawmin an tihlum tih a ni.

PAPHOS KHUA AH: Paula te chu khawmual kawng ah khawthlang lam panin an kal leh a, Kupra thliarkar khawpui Paphos khua chu an thleng a, he khua ah hian Rom sorkar aiawha rorel tu a awm a, a hming chu Serjia Paula a ni nghe nghe. Tin, Kupra mite Pathian Aphrodite biakna hmunpui a ni bawk. Paula te chuan Pathian thu an hril thin a, miten an ngaithla duh thin hle a ni. Serjia Paula meuh pawhin ngaihthlak ve a duh ta a Paula te chu a ko a, an thu sawi chu ngun takin an nghaihthlak sak a ni. Hetih lai hian zawlnei der, Barisua,a hming dang Eluma an tih bawk chuan lal aiawh chu rin loh tir tumin alo ti buai thin a, Paula chuan a haut a a, thawk leh khat ah a mit alo del ta nghal a, he thilmak tak avang hian Serjia chuan Isua alo rin phah ta hial a ni ( TT. 13;4-12 ) He khua atang hian Saula, a hebrai hming chu Paula tiin thlak alo ni ta bawk a ni.

PERGA KHUA AH: Paphos khua atang chuan Paula te chuan tuipui ah lawngin an chhuak leh a, hmar lam panin an kal a, Mediterranean tuipui kam Pamphulia rama Perga khua an thleng a, he khua hi Greek pathiannu Artemis biakna hmunpui a ni. He khuaah hian Juda inkhawmna hmun a awm lo ni awm tak a ni a, Paula te pawh hian Juda te zingah rawngbawlna an nei a, Biakin (Sunagog) te an buatsaih chawp a ni. An naupang hruai Johan Marka erawh chu a zam tan hle mai a, a zam mai pawh niloin a nu fapa neih chhun leh duat no a ni bawk a, a lung a leng hle bawk a, tichuan lawng haw tur remchang ah chuan Jerusalem lam panin a hawng ta a ni. (TT. 13;13). Paula erawh chu a lungni lo hle thung.

ANTIOKEI KHUA AH: Paula leh Barnaba te chuan hmarlam pan ding zelin tlangram chhengchhe pui pui kaltlangin Pisidia ram Antiokei khua chu an lut ta a, Perga atang khan Paula chuan malaria natna a vei a, Paula chuan he khua ah hian hahchawlh rih pawh a duh viau mai a, Juda thahnem fe an awm a, inkhawmna in pawh a awm nghe nghe a ni. Paula te thiandun pawh chu Juda ho inkhawmna in ah chuan an inkhawm ve thin a, Isua kha Messia a ni tiin an zirtir thin a, Juda hotute chuan an ngaithei lo a, an inhnial a, Paula te zirtirna chu an pawm duh lo a ni. Chuvangin Paula leh Barnaba te chuan ‘Nangni Juda ten kan thusawi hi inhnial anih chuan Jentail lam kan hawi mai ang. Chutianga ti tur chuan Lalpa’n thu min pe a ni’ an ti ta hial a. hetiang tu lentail ten an hriat chuan an lawm hle mai a. Pathian chu an chawimawi ta a, chatuana nung tura ruat apiang te chuan an ring ta a (TT. 13;48). He khua atang hian Paula leh Barnaba te chu Jentail Tirhkoh an lo ni ta a. Juda ten Paula te chu hnawk an ti a, khua a tang chuan an hnawtchhuak ta a (TT. 13;49-51).

OKONION KHUA AH: Paula te thiandun chuan khawchhak lam panin an chhuak a, Ikonion khua an thleng a, Judate inkhawmna in ah chuan an kal thin a, nimahsela, Paula te thusawi ring duhlo Juda te chuan mi fuih pawrhin buaina nasa tak an siam ta a, tichuan Paula te pawh chuan khua chu an chhuahsan leh ta nghal mai a ni. (TT. 14;1-7)

LUSTRA KHUA AH: Paula te chuan Lustra khua an thleng leh a, he khua ah hian piantirh ata zeng, kea la kal ngai reng reng lo a awm a, chu mi chuan Paula thusawi chu a lo ring ta a, Paula thusawi lai chu a en reng a, Paula chuan damna turin rinna a nei tih a hria a, tichuan aw ring takin ‘I kein ding ngil rawh’ a ti a, Ke zeng pa chu a tho a, kein a kal ta nghal a (TT. 14;8-10).

He thiltihmak hi a mi cheng te, hnam mawl leh kawlhsen tak tak te chuan an hmuhin Lukaoni tawngin ring takin ‘Pathian te chu mihring angin kan hnenah an lo chhuk ta a nih hi’ an ti a. Pathian an tih te chu Rom hoin Pathian ropui bera an neih Jupita leh a tlangau Mercuria an ni a, an Pathian hming chawi chuan Paula chu a tlangau tu zawk a nih avangin Mercuria an ti a, Barnaba chu a ngawih reng avangin Jupita tiin an hming an lo vuah sak a ni (TT. 14;12).

Chutiang thuthang chu Jupita biak ina puithiam te chuan an lo hriat chuan pathian anga anmahni biak nan sebawng pa te, chawimawi nan pangpar thi hrui te kengin an pathian be tut e nen chuan Paula te rawngbawlna hmun Biakin chu an rawn thleng ta rup mai a, Paula te thiandun chu Pathian ang hiala biak tumin an ran te chu talh turin an buatsaih tan ta a, nimahsela Paula te chuan chutiang an han hriat veleh chuan an puan te pawt thlerin mipui zingah chuan an zuang lut a, an khap thei ta hram a, Pathian thilsiam be lo a, amah Pathian chu be zawk turin an sawi ta zawk a ni (TT. 14;13-18). He khuaa an cham lai hian an kalsan tak khua atanga Juda mi thenkhatte chuan buaina an rawn siam veleh a, an tihdan pangngaiin mipui an fuihpawrh leh ta a, Paula chu lungin an deng ta chiam mai a, thiin an kalsan a ni. A ruang chu daiah an hnukchhuak ta a, rams ate ei turin an hnutchiah a, nimahsela, a vela zirtirte an din lai chuan alo tho leh ta mai a, khuaah chuan an luhpui leh ta a ni. An tuarna te avang chuan an zam lo a ‘Hrehawm tamtak tuarin Pathian ramah lut tur kan ni reng a ni’ an ti zawk a ni (TT. 14;22).

DERBE KHUA AH: Lustra atanga km 40 a hla Derbe khua ah chuan an kal leh ta a, chutah chuan zirtir tamtak an siam belh a, kohhran pawl tinah chuan hruai tu te ruatin an lu chungah kutnghatin tawngtaina an neihsak zel bawk a, chumi hnuah chuan Pisidia ram chu an fang chhuak leh a, Pamphulia ram chu an thleng a, chumi hnuah chuan an tlawh tak khua te chu tlawh lehin an haw let leh ta a, Lawng chawlhna Perga an thlen chuan thu an hril leh a ni.

ATTALIA KHUA AH: Perga atanga khawthlang lam Km 21 a hla lawngchawlhna hmun Attalia khua chu an thleng a, He khuaah hian Paula te rawngbawl dan hriat a ni lo a, lawng kartu zawngin Kilikia leh Kupra kal pelin Orontes an lut a, Antiokei thlengin an kal ta a ni. Antiokei khuaah hian Paula te chuan an rawngbawlna chanchin mak tak tak te chu Kohhran te zingah report an pe a, Jentailte zinga rinna kawngkhar an hawnsak zia te chu an hrilh a, an zing ah chuan rei tak an cham ta a (TT. 14;27)

Leave a Reply

error: Content is protected !!